Ara Pacis Augustae opent op vrijdag 23 september

Vrijdag 23 september is het andermaal feest in Rome. Dan wordt, na een jarenlange restauratie, eindelijk de Ara Pacis Augustae of het Vredesaltaar van keizer Augustus opnieuw geopend. Niet toevallig gebeurt dat net de dag vóór de officiële geboortedag van de keizer en precies op de dag dat dictator Mussolini het monument z’n huidige plaats gaf.

De Ara Pacis werd gerestaureerd onder leiding van de Amerikaanse architect Richard Meier. Het monument zal zeer binnenkort ook opnieuw voor het publiek worden opengesteld, maar voorlopig slechts eenmaal per week, op aanvraag en met een gids.

Benieuwd hoelang het stadsbestuur dat gaat volhouden, want iedereen is immers razend nieuwsgierig naar het resultaat. De Romeinen staan letterlijk te wachten om met eigen ogen te zien “wat die Amerikaan ervan gemaakt heeft…”.  De eerste kritieken steken nu al de kop op en het museum is nog niet eens open.

Tegenover het Mausoleum van Augustus, tussen de Via di Ripetta en de Lungotevere in Augusta, wordt de Ara Pacis Augustae, xc3xa9xc3xa9n van de kostbaarste monumenten uit de vroegere keizertijd, al vele jaren beschermd door een immense hal met een groot glasoppervlak tegen de uitlaatgassen en andere geneugten van het Romeinse verkeer. Nochtans was het monument al lang aan een flinke opknapbeurt toe en een tiental jaren geleden begon men ermee. Sinds die tijd werd het altaar door een hoge houten omwalling volledig afgeschermd van de buitenwereld.

De Ara Pacis Augustae werd eigenlijk opgericht als gevolg van de veilige terugkeer van keizer Augustus (31 v. Chr.- 14 n. Chr.) naar Rome, dit na de burgeroorlogen onder Marius en Sulla (120-70 v. Chr.), tussen Caesar en Pompeius (70-44 v. Chr.) en tussen Marcus Antonius en Octavianus 44-31 v.Chr. – zoals bekend nam Octavianus de naam Augustus aan toen hij keizer werd) en tenslotte de oorlogen in Gallixc3xab en Spanje. In 17 v. Chr. riep Augustus de wereldvrede uit, de zogenaamde Pax Augusta. Daarvoor werd in 9 v. Chr. het vredesmonument opgericht en sindsdien werd ieder jaar de vrede herdacht met een offerritueel in het Ara Pacis.

Het altaar van de vrede is 11,65 m lang en 10,62 m breed en bestaat uit een rechthoekige marmeren buitenmuur op een podium met twee deuren in elkaars verlengde met elk een trap. Daarbinnen staat het rijk versierde altaar. De muren, waardoor het altaar omsloten wordt, zijn gemaakt van Carrara-marmer en laten vrij eenvoudige versieringen zien aan de binnenkant. In het onderste deel van de wand zijn diepe cannelures aangebracht en in het bovenste deel ziet men bloemen- en vruchtenguirlandes en ossenkoppen. Ook de muren aan de buitenkant zijn zeer uitbundig versierd.

Op de onderste strook, om het gehele altaar heen, is een sierlijk patroon gemaakt dat zich herhaalt in de vorm van acanthusbladeren met zwanen en andere diersoorten. En op de bovenste strook, van de vier muren direct naast de deuren, zijn vier mythologische taferelen afgebeeld. Aan de bovenkant van de dichte muren is een lange optocht uitgebeeld. De reliëfs, eveneens in Carrara-marmer, zijn van zeer goede kwaliteit.

Op de linkerzijde zijn priesters, magistraten, de Pontifex Maximus (hogepriester) en een stoet van vertegenwoordigers van de Senaat afgebeeld in een ‘eeuwigdurende offerhandeling’ die de vrede en het welzijn van het Romeinse Rijk garanderen. De rechterzijde bevat een scene van de processie van de ceremonixc3xable wijding van het altaar. Deze processie heeft werkelijk plaatsgevonden op 4 juli in het jaar 13 v. Chr.

Archeologen zijn er zelfs in geslaagd verschillende leden van Augustus’ familie te identificeren. Als eerste komen de twaalf lictoren gevolgd door Augustus (hij is langer afgebeeld dan de rest) en de vier flamines, de priesters die als taak hebben de ceremoniële vuren te ontsteken. Achter hen aan lopen Augustus’ schoonzoon, Agrippa, zijn vrouw Livia, zijn nicht Antonia, zijn dochter Julia en haar man Tiberius. Naast hen lopen de broers Germanicus en Claudius. Germanicus was getrouwd met de dochter van Julia. Tenslotte volgen er een aantal vrienden.

Exc3xa9n van de mythologische taferelen op de muren met de ingangen is de afbeelding van Tellus, een vrouwelijk wezen die de aarde verpersoonlijkt en die het symbool van Italië is. Aan haar voeten zitten een os en een schaap en ze wordt omgeven door twee nimfen die de lucht en het water symboliseren. De eerste zit op een zwaan en de ander op een zeemonster. Op haar schoot zitten twee jongetjes die Romulus en Remus zouden kunnen uitbeelden. Ze grijpen naar de borst van de godin en naar de vruchten op haar schoot.

Andere mythologische scenes die de geschiedenis van het ontstaan van Rome uitbeelden, zijn afbeeldingen van de Lupercalia, het feest van Pan en Aeneas die aan de penaten, de huisgoden, offert. Aan de buitenkant, op de basis van het altaar, is de tekst weergegeven van de Res Gestae Divi Augusti. Dit is een opsomming van de belangrijkste daden van Augustus.

De negen steenblokken die de optocht uitbeelden heeft men pas in 1658 ontdekt onder het toenmalige Palazzo Peretti (nu Amalgia) aan de Piazza San Lorenzo in Lucina. Twee ervan werden door de familie De’ Medici gekocht en kwamen terecht in Firenze. Nog andere blokken verhuisden naar het Thermenmuseum, het Vaticaan en het Louvre. Toen men in de buurt steeds maar nieuwe fragmenten bleef vinden, kwamen archeologen in 1879 tot het besef dat men te doen had met het legendarische Ara Pacis.

De plaats waar de Ara Pacis Augustae nu staat, is niet de oorspronkelijke. De huidige plek is te danken aan Mussolini (dezelfde kerel die zowat het halve Forum Romanum heeft verwoest door er een monsterlijke weg dwars overheen te leggen…) die het monument op 23 september 1938 liet openstellen voor het publiek. Tijdens de opbouw van het altaar, heeft men in 1937 tijdens nieuwe opgravingen nog meer delen gevonden, waardoor het gebouw grotendeels kon gereconstrueerd worden.

Jammer genoeg bevinden enkele steenblokken zich nog steeds in Firenze en ook Parijs weigert de originele stenen terug te geven. Het Vaticaan gaf de oorspronkelijke steenblokken wel terug, zij het pas in 1954 en na lang aandringen. De delen die nu nog in Firenze en Parijs liggen, zijn in Rome vervangen door afgietsels.

Met behulp van die afgietsels en de talrijke delen die inmiddels zijn teruggevonden is het Vredesaltaar grotendeels in de vroegere luister hersteld. Hoewel keizer Augustus, de man die naar verluidt Rome aantrof als een stad van baksteen en ze achterliet als een stad van marmer, volgens ons toch zijn bedenkingen zou hebben gehad met dit (gedeeltelijk) plaasteren oplapwerk van zijn Vredesaltaar…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.