Auditorium van keizer Hadrianus ontdekt

De bouw en de voorbereiding van Metrolijn C in Rome is al enkele jaren volop aan de gang. Op vele plaatsen in de stad (er zijn meer dan dertig nieuwe haltes voorzien) gebeuren archeologische steekproeven maar de vondsten zijn zo talrijk dat nu al vast staat dat de metrorealisatie veel vertraging zal oplopen.

Het aantal kunst- en gebruiksvoorwerpen dat inmiddels al werd opgegraven is haast niet meer te tellen, en nu werd onder Piazza Venezia ook het auditorium van keizer Hadrianus ontdekt. De identificatie van het ontdekte gebouw is volgens de archeologen “een meer dan waarschijnlijke hypothese”, gezien de specifieke structuur van het complex en de verwijzingen ernaar in oude teksten. De bovenste verdiepingen zijn wel afgebrokkeld, waarschijnlijk tijdens een aardbeving.

De nieuwe metrolijn loopt dwars door de stad en met haltes zoals Chiesa Nuova en Venezia is dat om archeologische moeilijkheden vragen. De voorziene halte op de Largo di Torre Argentina is al afgevoerd omdat al van bij letterlijk de eerste spadesteken de hoeveelheid archeoligische vondsten gewoon te groot was. Bovendien zou men er teveel ondergrondse structuren beschadigen.

De volledig nieuwe route zal een aanzienlijk deel van de stad ook per metro bereikbaar maken, wat de verkeersdrukte bovengronds moet doen afnemen. Het is de lijn waar heel Rome al jarenlang naar smacht. Sinds de Romeinse metro in 1955 werd aangelegd, heeft niemand het tot nog toe aangedurfd om de bekende A- en B-route uit te breiden, hoewel het drukke Rome dat best wel kon gebruiken.

De reden van het jarenlange uitstel is duidelijk: geen enkele aannemer durfde beginnen aan nieuwe projecten uit schrik voor het onvermijdelijk stilleggen van de werken wegens archeologische vondsten. Dat probleem is gedeeltelijk opgelost doordat de bouwtechnologie tegenwoordig toelaat dieper te graven dan de Oudheid reikt.

Maar er zijn natuurlijk haltes, wat betekent dat je regelmatig bovengronds moet komen. Met haltes zoals Chiesa Nuova en Venezia weet je als archeoloog wel wat je dan te wachten staat.

Voor metrolijn A is er destijds een sleuf dwars door de stad gegraven waarbij alles wat zich op het traject bevond, gewoon werd vernield. Lijn B is al niet veel subtieler aangelegd. Maar voor lijn C zal de stad niet worden afgegraven. Van noord tot zuid zal de metro op een diepte van twintig tot dertig meter worden geboord, onder de archeologische bodemlagen door die meestal niet veel dieper dan vijftien meter reiken.

Alleen daar waar metrostations moeten komen en de passagiers bovengronds zullen komen, moet men door de resten van de oude stad omhoog en zal er schade worden aangericht. De archeologische onderzoeken zijn dus enkel nodig voor de trappenhuizen van de metro en de luchtkanalen. Maar in Rome ligt op haast elk niveau een archeologische verrassing te wachten.

Het aanleggen van een metrolijn in een historische stad zoals Rome mag voor een aannemer dan een nachtmerrie zijn, voor een archeoloog is geen mooiere locatie denkbaar. Op de toekomstige haltes van de nieuwe metrolijn, op de geplande in- en uitgangen, zijn er al drie jaar archeologische peilingen bezig.

Die leverden al veel spectaculaire vondsten op. Er zijn al vele honderden boxen gevuld met kostbaar archeoligisch materiaal en dat moet nu allemaal gecatalogeerd en omschreven worden. Een immens werk, waar voorlopig geen einde aan zal komen. Neem nu Piazza Venezia. Vlakbij bevindt zich het Forum Romanum en het Palatijn, met de resten van de Romeinse paleizen.

Uit archiefonderzoek is al gebleken dat zich onder de Piazza Venezia nog een heel netwerk aan oude Romeinse straten bevindt die absoluut moeten worden vermeden door de graafmachines. Men hoopt dat dit lukt door de metro-uitgang vlak bij het Vittoriano te plaatsen, omdat bij de constructie van dit monument voor koning Victor Emanuel II alles onder de grond toch al werd vernietigd.

Nadat eerder centraal op Piazza Venezia met succes werd gegraven, is men momenteel bezig aan de rand van het plein. Daar is nu het auditorium of de school van Hadrianus ontdekt. Tijdens een eerste proefboring, in april 2008, ter hoogte van de Santa Maria di Loreto, werd al duidelijk dat hier iets spectaculairs verborgen zat.

Men dacht meteen aan de ingang van een openbaar gebouw uit de keizertijd. Inmiddels werd duidelijk dat het om de befaamde “universiteit” van Hadrianus ging, die hij in 133 liet bouwen, met de bedoeling wetenschappers, filosofen, dichters, politici met elkaar te laten debatteren en om sprekers hun visie te laten geven op bepaalde actuele onderwerpen.

Een soort school of club voor de bevordering van kunst en cultuur als het ware. De eerste sporen, een dubbele trap, bevonden zich niet dieper dan vijf meter in de grond. Waarschijnlijk gaat het om de zitbanken.

Vanop het Vittoriano zie je duidelijk de vorm van de rechthoekige kamer. In het midden, waar de sprekers zich vermoedelijk bevonden, bevinden zich gele strips op de granieten vloer. Het gaat overigens om dezelfde vloer die Hadrianus liet gebruiken voor de bouw van zijn bibliotheken aan weerszijden van de zuil van Trajanus, op zowat vijftig meter afstand van het nu ontdekte auditorium.

De vloeren bevonden zich allemaal op hetzelfde niveau. Het auditorium van Hadrianus stond bekend als het Athenaeum, genoemd naar de stad Athene, die op dat moment werd beschouwd als het centrum van cultuur. Deskundigen menen dat de zaal geschikt was voor zowat 200 personen.

Hadrianus wilde met zijn initiatief opnieuw de traditie van openbare spreekbeurten, conferenties en poxc3xabziewedstrijden lanceren, net zoals dat eerder gebeurde in het oude Griekenland. Reeds gedurende zijn opleiding als jongeman in Rome, had Hadrianus een grote bewondering voor de Griekse cultuur. Hij sprak liever Grieks dan Latijn en was goed vertrouwd met de Griekse filosofie.

Het is nog niet duidelijk wat er met de ontdekking zal gebeuren. Het is mogelijk dat ze gexc3xafntegreerd wordt in de metrohalte ofwel wordt het meteen onderdeel van een nieuw archeologisch museum, zoals er ook ter hoogte van het Colosseum al eentje gepland is.

Sommigen pleiten ervoor de metrohaltes allemaal in te richten als ‘museumportalen’, waar men aan het publiek de oorspronkelijke muren en atria kan tonen, samen met de vondsten die er werden gedaan. Op die manier leg je ook de link met de moderne stad, menen voorstanders van dit idee. Anderen willen enkele nieuwe archeolgische musea openen. Alleen al met de vondsten van de jongste paar jaren zijn die moeiteloos te vullen.

Tot de grotere ontdekkingen als gevolg van de metrowerken behoren diverse Romeinse woningen en tavernes, een oud paleis, het gymnasium van Nero, de bedding van een kanaal dat de Campo Marzio kruiste en verbonden was met de Tiber en een tot dusver onbekend deel van de Aurealiaanse muur. Er werden ook bewijzen gevonden van menselijke aanwezigheid tijdens het vroege Bronzen Tijdperk (3000-2000 voor Chr.).

De talrijke vondsten zullen het in gebruik nemen van de nieuwe metrolijn alweer onvermijdelijk vertragen. Het eerste gedeelte van de nieuwe ondergrondse, tussen Pantano en Parco di Centocelle, zou tegen het einde van 2010 moeten klaar zijn, het gedeelte tussen Centocelle en San Giovanni in 2013. Het stuk Amba Aradam en de halte Colosseum is voorzien in 2014.

Het zou al erg mooi zijn indien die termijnen worden gehaald. Maar wat de verbinding vanaf het Colosseum, richting Mazzini, nog aan verrassingen zal opleveren, is een vraag die momenteel niemand in Rome durft beantwoorden. En dan spreken we nog niet van Lijn D, die het noordoosten van de stad moet verbinden met de EUR-wijk, een route van zowat 22 km lang, goed voor 22 stations. De Romeinse archeologen mogen in de toekomst nog een tandje bijsteken.

De Metropolitana di Roma bestaat momenteel uit slechts twee lijnen: A en B, die, hoewel ze niet tot in het stadshart doordringen, toch veel bezienswaardigheden in Rome vlot bereikbaar maken. Het is alleszins de snelste manier om van de ene kant naar de andere kant van de stad te reizen. Het enige knooppunt van deze beide lijnen is Stazione Termini en daar komen nu met San Giovanni en Colosseo-Fori Imperiali twee nieuwe verbindingen tussen de verschillende metrolijnen bij.

De metrostations in Rome zijn herkenbaar aan een vierkant, rood bord met een witte ‘M’. In 1942 zou de wereldtentoonstelling worden gehouden in Rome. Om de bezoekers snel te vervoeren, besloot de Italiaanse regering een metrolijn te bouwen van Stazione Termini naar de geplande expositieterreinen in het zuiden van de stad. In 1938 werd begonnen met de bouw.

Door de politieke situatie en de daaropvolgende Tweede Wereldoorlog kwam er zowel van de tentoonstelling als de metro niets terecht. De werken werden uitgesteld en pas op 10 februari 1955 werd metrolijn B geopend tussen Stazione Termini en Laurentina, in de huidige wijk EUR (Esposizione Universale di Roma). De opening gebeurde door Luigi Einaudi. Het gedeelte Termini-Rebibbia is geopend op 8 december 1990.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.