Een tocht langs de Romeinse Caravaggio's

Wie de komende dagen of weken in Rome de grote Caravaggio-tentoonstelling gaat bezoeken, is ongetwijfeld een grote liefhebber van de meester. Wellicht weet je niet dat ook elders in Rome permanent een aantal schitterende Caravaggio’s te bekijken zijn. Verscheidene doeken hangen in kerken en zijn dus zelfs gratis te bewonderen. Daarnaast zijn er ondermeer in Palazzo Ruspoli (van 15 april tot 20 juni) nog andere Caravaggio-evenementen te bezoeken. Voor wie er niet genoeg van krijgt of van zijn of haar Rome-uitstap een heuse Caravaggiotrip wil maken.

Hou in ieder geval halt in de basilica di Santa Maria del Popolo (foto boven), gelegen op de Piazza del Popolo. De kerk is toegankelijk van 8 tot 12 uur en van 4 tot 18 uur. Hier bevinden zich twee schitterende Caravaggio’s, met name ‘De bekering van Sint-Paulus’ en ‘De kruisiging van Petrus’. Je vindt ze beiden in de Cerasikapel, links van het hoofdaltaar in de kerk.

Een ander opmerkelijk schilderij van Caravaggio bevindt zich in de kerk Sant’Agostino, gelegen aan de Piazza di Sant’Agostino, niet ver van Piazza Navona, kan je kennismaken met Caravaggio’s Madonna van Loreto, ook wel bekend als de Madonna van de Pelgrims. Volgens de overlevering zou Caravaggio het doek in de kerk zelf hebben geschilderd toen hij er tijdelijk moest verblijven. De schilder zou na een vechtpartij, die uitdraaide op doodslag, immers kerkelijk asiel hebben gevraagd in de Sant’Agostino. Het was een pauselijk decreet dat een dergelijk kerkasiel door het gerecht moest gerespecteerd worden. Zolang de voortvluchtige in de kerk verbleef, konden de gerechtsdienaars hem niets maken.

Het verhaal zou kunnen kloppen, want vlakbij ligt de Via della Scrofa, waar Caravaggio het aan de stok kregen met een man die hem nog geld schuldig was. De vechtpartij eindige ermee dat Caravaggio de man -al dan niet per ongeluk – doodde. Een ander verhaal dat werd overgeleverd vertelt echter dat Caravaggio ruzie kreeg met een man wiens jonge dochter hij had verleid. In nog een andere versie wordt verteld dat hij werd overvallen door enkele rovers, waarvan hij er eentje zodanig toetakelde dat hij overleed. In ieder geval leidde de moord ertoe dat Caravaggio noodgedwongen Rome moest ontvluchten. Toen hem, na heel wat omzwervingen die hem ondermeer naar Napels, Malta en Sicilixc3xab zouden brengen, genade werd verleend, keerde hij terug richting Rome. De schilder stierf echter aan een koortsige, op malaria lijkende ziekte vooraleer bij Rome bereikte.

Het schilderij in de Sant’Agostino lokte destijds heftige reacties uit omdat de voeten van één van de twee pelgrims die Maria ontvangt, erg vuil werden geschilderd. Caravaggio, bekend om zijn realistische stijl, heeft de pelgrim waarschijnlijk afgebeeld zoals de meesten van hen in die tijd in Rome kwamen aangestrompeld: uitgehongerd, vermagerd, afgeleefd en met de voeten vol vuil en blaren. Het feit dat hij dat ook zo schilderde werd hem door de kerk niet in dank afgenomen. Men beschouwde het als een gebrek van respect voor de gelovigen. Voor de Augustijner-orde, die het doek had besteld, was dat echter geen bezwaar en het doek bleef dan ook in de kerk. Het is het laatste werk dat Caravaggio in Rome schilderde. Hij zou de stad nooit meer terugzien. De Sant’Agostino is open van 8 tot 12 uur en van 16 tot 18 u.

In de San Luigi de’ Francesi, de nationale kerk van de Fransen, aan Piazza San Luigi de’ Francesi, eveneens vlakbij Piazza Navona, bevinden zich niet minder dan drie grote schilderijen van Caravaggio. Ze bevinden zich in de Contarellikapel, vooraan links van het hoofdaltaar. Je moet een muntje in een apparaat gooien om de verlichting te doen werken. Vooral met de huidige Caravaggio-hype in Rome komen er echter veel mensen kijken naar de doeken, met een beetje gelukt kijk je gratis mee op kosten van iemand anders.

Aarzel echter niet om zelf een geldstuk te spenderen, want alle drie de schilderijen vormen absolute hoogtepunten in het werk van Caravaggio. Als decoratie voor de kapel werd gekozen voor scxc3xa8nes uit het leven van de Heilige Mattheus. Dat gebeurde in opdracht van kardinaal Francesco Maria Del Monte, de beschermheer van Caravaggio. Del Monte was een grote kunstliefhebber en nam Caravaggio bij zich in huis, in het vlakbij gelegen Palazzo Madama, het gebouw waar vandaag de Senaat is gevestigd.

De basis voor de opdracht werd gevormd door de nalatenschap van de Franse kardinaal Mathieu Cointrel (in het Italiaans Matteo Contarelli), vandaar de thematiek van de schilderijen: scènes uit het leven van Sint-Matteüs. Het altaarstuk wordt gevormd door ‘Matteüs en de engel’, links daarvan bevindt zich het schilderij ‘De roeping van Matteüs’ en rechts van het altaar ‘Het martelaarschap van Matteüs’. Op dit laatste schilderij is Caravaggio zelf ook te zien. De schilder maakte als knipoog een zelfportretje. Het is de figuur die omkijkt, links van de naakte schouder van de staande man. De kerk is open van 10 tot 12.30 u. en van 16 tot 19 u. Op donderdagnamiddag is het gebouw gesloten.

In het Casino di Villa Boncompagni Ludovisi aan de Via Lombardia 46 bevindt zich een plafondfresco van Caravaggio. Uitzonderlijk wordt het palazzo opengesteld voor een bezoek. Er zijn op dinsdag en vrijdag telkens drie bezoekmogelijkheden. Op dinsdag is dat telkens om 10 uur, 11 uur en 12 uur. Op vrijdag om 16 uur, 17 uur en 18 uur. Per bezoek worden slechts 30 mensen toegelaten. De toegang bedraagt 10 euro. De villa werd gebouwd door de eerder vermelde kardinaal Del Monte die het landgoed later doorverkocht aan kardinaal Ludovisi. De laatste eigenaar van het enorme landgoed, Don Rodolfo Boncompagni Ludovisi, de prins van Piombino, verkocht onder groot protest van de buurtbewoners en tegenkantingen van de Romeinse elite, het palazzo, de bijhorende gronden en gebouwen in 1885 aan de Società Generale Immobiliare.

Dat had zware gevolgen. De grote kunstcollectie, doorheen de eeuwen verzameld door de familie, raakte versnipperd en in de daaropvolgende jaren werden de meeste gebouwen neergehaald om plaats te maken voor nieuwe gebouwen. Alleen het Casino dell’Aurora bleef overeind. Toen ook nog eens de Via Vittorio Veneto werd aangelegd, dwars doorheen het voormalige domein, werd het hele gebied feitelijk in twee gesplitst. In 1931 namen de Amerikanen een deel van het voormalige landgoed in gebruik als ambassade, met name het Palazzo Margherita (van Savoy), die hier verbleef tot haar dood in 1926.

In het Palazzo Ruspoli (Fondazione Memmo) aan de Via del Corso 418 kan je vanaf 15 april de tentoonstelling ‘I colori del buio. I Caravaggeschi nel patrimonio del Fondo Edifici di Culto del Ministero dell’Interno’ bezoeken. Dit van dinsdag tot donderdag van 10 tot 19.30 u., vrijdag, zaterdag en zondag van 10 u. tot 20.30 u. Maandag gesloten. Toegang: 3 euro.

De Caravaggio’s die normaal in de Galleria Borghese en in Palazzo Barberini te bewonderen zijn, bevinden zich nu op de tentoonstelling in de Scuderie del Quirinale. De Caravaggio in de Santa Maria della Concezione aan de Via Veneto, een afbeelding van de heilige Franciscus, werd na een paar pogingen tot diefstal overgebracht van de kerk naar de woning van de abt en is helaas niet meer te bekijken.

In het Palazzo Doria Pamphilj (Via del Corso) bevindt zich Caravaggio’s ‘Maria Magdalena’ en ‘Rust tijdens de vlucht naar Egypte’. Er bevinden zich nog een paar andere doeken die misschien ook door Caravaggio werden gemaakt maar daarover bestaat geen wetenschappelijke zekerheid. In de Capitolijnse musea vind je ook nog een paar Caravaggio’s, net als in het Palazzo Corsini, aan de Via della Lungara (in Trastevere, niet ver van de Villa Farnesina) en natuurlijk in de Vaticaanse Musea. Wie alle Caravaggio’s in Rome wil bekijken is dus wel een tijdje bezig.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s