Een speciale dag voor de Pauselijke Zwitserse Garde

Het is al een tijdje geleden dat we hier nog eens iets vertelden over de beroemde Zwitserse Garde of de Guardia Svizzera Pontificia, het pauselijke korps dat ook wel eens foutief wordt omschreven als het kleinste leger ter wereld. Vorige week, op 6 mei, legden de recruten traditiegetrouw hun eed af in de Damasushof in het Vaticaan. De Zwitserse Wachten zweren die dag op hun vlag trouw aan de paus.

Het korps wordt voor het eerst genoemd in een document uit 1505 waarin paus Julius II tweehonded Zwitserse hellebaardiers vraagt om de pauselijke staat te dienen. Het korps, dat al snel uitgroeide tot de persoonlijke lijfwacht van de paus, werd in 1506 officieel opgericht. De Zwitserse Wacht is ondertussen al eeuwen lang verantwoordelijk voor de persoonlijke veiligheid van de paus. In 2006 werd het 500-jarig bestaan gevierd met talrijke festiviteiten, waaronder een mooie tentoonstelling in Vaticaanstad.

Paus Julius II achtte destijds gewone huurlingen niet betrouwbaar genoeg en wierf daarom in 1505 Zwitserse soldaten aan. Die hadden immers een goede reputatie. Het eerste Zwitserse keurkorps van 150 man arriveerde op 22 januari 1506 in Rome. Vandaag bestaat er nog steeds een verdrag met vier katholieke en Italiaanstalige Zwitserse kantons die het Vaticaan maximum 200 jongeren leveren.

In principe gaat het om contracten van 2 jaar, maar die zijn verlengbaar. Alleen katholieke en welopgevoede Zwitsers komen in aanmerking, allemaal vrijgezellen tussen 19 en 30 jaar oud en minimaal 1,74 m groot, al wordt er de jongste jaren naar verluidt niet op een paar centimeter minder gekeken. Ook wat het “verplicht katholieke” aangaat zou het tegenwoordig voldoende zijn gewoon te bevestigen dat men behoort tot het rooms-katholieke geloof. De gardisten mogen geen baard dragen.

Officieren moeten gehuwd zijn. De gewone soldaten moeten in theorie een celibatair leven leiden – wat in de praktijk zelden gebeurt – en verblijven permanent in de kazerne van Vaticaanstad. Indien ze minstens drie jaar hebben gediend en zich nogmaals voor drie jaar willen vastleggen mogen ze desgewenst eveneens huwen. Ze maken dan ook kans om door te groeien tot officier. Iedere gardist beschikt tijdens zijn dienstjaren over de Vaticaanse nationaliteit.

De gardisten krijgen een loon van ongeveer 1.500 euro. Niet zoveel maar ze wonen en eten natuurlijk wel gratis en het ontbreekt hen aan niets. Het Vaticaan betaalt alle gewone kosten, ook medische. Hun motto is: “Acriter et fideliter” (dapper en trouw). Het Italiaans van de wachters is niet zelden nogal gebrekkig en hun accent varieert. Je spreekt ze nog het best in het Duits aan. Een aantal gardisten spreekt ook Frans, sommigen begrijpen zelfs een aardig woordje Nederlands al gaat praten hen niet zo vlot af.

Hun zichtbare functie bestaat vooral uit ceremonixc3xable diensten en toezicht. Ze regelen ook het verkeer in Vaticaanstad en fungeren als officixc3xable wachtposten bij de diverse toegangen. Zij groeten plichtmatig. Voor kardinalen is er een speciale groet waarbij de hellebaard omhoog wordt gegooid en weer opgevangen. Telkens wanneer de paus zich buiten Vaticaanstad begeeft of op reis gaat wordt hij begeleid door Zwitserse gardisten maar dan in burger. Ze worden zoals gezegd niet overdreven betaald, maar wanneer ze  na hun dienstperiode terugkeren in Zwitserland vinden ze vanwege hun uitstekende reputatie en de schitterende referentie onmiddellijk een interessante en vaak goed betaalde job.

Hoewel ze zelf steevast blijven spreken over ‘soldaten’ en ‘officieren’ werd in 1921 vastgelegd dat de gardisten geen legereenheid zijn en daardoor ook in Zwitserland niet kunnen vrijgesteld worden van legerdienst. Het is dus foutief om het korps als “het kleinste leger ter wereld” te bestempelen.

De diensttijd van de Zwitserse gardist bij de Heilige Stoel telt ook niet mee als legerdienst voor de Zwitserse staat. Bovendien is de taak van een Zwitsers gardist volgens de Zwitserse Bondsraad politioneel en niet militair. Men erkent wel dat de Zwitserse gardist een eervolle en interessante opdracht vervult door de paus en zijn residentie te beschermen, maar wijst er tegelijk op dat gardisten werken in dienst van een buitenlands staatshoofd. Dat impliceert dat hun wettelijke militaire verplichtingen in hun vaderland (in Zwitserland twee weken per jaar) van kracht blijven, al kunnen gardisten wel uitstel bekomen om die pas na hun dienst bij de Zwitserse garde te vervullen.

Dat neemt niet weg dat men nog steeds voldoende jonge Zwitsers blijft vinden om het korps in stand te houden. Meer zelfs, de jongste jaren moeten er heel wat kandidaten worden geweigerd. Toch verloopt de rekrutering van de nieuwelingen met erg bescheiden middelen. Kandidaten worden vooral gelokt met het vooruitzicht van een goedkoop verblijf in Rome en een blitse website (www.guardiasvizzera.va) die de jongste dagen echter offline is, wellicht omwille van updates in het vooruitzicht van de plechtigheid van vandaag. Het korps heeft jaarlijks 30 tot 40 nieuwe mensen nodig. De huidige commandant is Daniel Rolf Anrig.

Bij de plundering van Rome (de beruchte Sacco di Roma) door keizer Karel V op 6 mei 1527, sneuvelden maar liefst 147 van de 150 wachters, die paus Clemens VII hadden beschermd terwijl die naar de Engelenburcht vluchtte. De paus overleefde het maar de geslaagde reddingsactie draaide voor de gardisten uit op een ware zelfmoordmissie. Met hun rug tegen de muren van het Vaticaan vonden ze de dood. Voor de kazerne van de garde staat nog steeds een monument dat aan die bloedige feiten herinnert.

Dat is de reden waarom de wachters precies op 6 mei in de ochtend hun eed van trouw afleggen. Zij leggen tijdens deze ceremonie hun linkerhand op de pauselijke vlag van het korps (op de kleurrijke vlag staat ondermeer het wapen van de paus en het wapen van paus Julius II, de oprichter van de eenheid) en heffen de rechterhand met drie gestrekte vingers (het teken van de Drievuldigheid). Behalve een eigen vlag heeft de Zwitserse garde ook een eigen parochiekerk binnen Vaticaanstad, gewijd aan Sint-Maarten.

Momenteel telt het korps zo’n 115 leden, waaronder bijna 90 hellebaardiers, 2 tamboers, 16 onderofficieren, 6 officieren en een commandant. De beruchte hellebaard is 2 m lang en weegt 6 kg. Dat wapen maakte vanaf het prille begin deel uit van de officixc3xable uitrusting en was destijds bijzonder handig om een aanvallende ruiter van zijn paard te stoten. De folkloristische uniformen met rood, geel en blauw zouden volgens sommige verhalen ontworpen zijn door Michelangelo maar dat is een fabeltje. Het zijn wel de kleuren van de Medici-familie wat sommigen blijkbaar doet vermoeden dat de kostuums dateren uit de Renaissance.

De huidige uniformen zijn ontworpen door een vroegere korpscommandant, Jules Repond, die van 1910 tot 1921 diende. De gardisten hebben ook nog een blauw daguniform. In de winter dragen ze een mantel over hun pak. Het gewone uniform kent ook een uitgebreidere versie. Dat wordt enkel gedragen tijdens bijzondere vieringen, speciale missen, zalig- of heiligverklaringen of bij ontvangsten van staatshoofden of vip’s. Ze dragen dan de hellebaard, handschoenen en een helm met rode veren. Op het herdenkingsfeest van de Sacco di Roma dragen ze ook nog een harnas.

Tussen de plooien van het ouderwetse uniform dragen de gardisten wel moderne wapens, waaronder klassieke afweermiddelen zoals een busje traangas, pepperspray of een stroomstok maar ook een dolk en een automatisch pistool. Vooral dit laatste instrument lijkt vandaag wel iets nuttiger dan een middeleeuwse hellebaard. De wachters worden echter nog steeds getraind in het gebruik van de hellebaard en het zwaard maar oefenen ook met moderne wapens en doen aan gevechtssporten.

De gardisten beschikken behalve een haast onzichtbaar radiocommunicatiesysteem tegenwoordig ook over een hypermoderne handcomputer, een geschenk van Motorola. De kleine draagbare computers zijn d
raadloos verbonden met de hoofdserver, waar ondermeer permanent wordt gecontroleerd of de nummerplaten van de auto’s die het Vaticaan binnenrijden wel officieel geregistreerd zijn. De toestelletjes kunnen desgewenst ook de beelden van de vaste bewakingscamera’s binnenhalen.

De gardisten kunnen foto’s maken van verdachte personen en die via de hoofdcomputer meteen laten controleren in een database. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van gesofistikeerde gezichtsherkenningssoftware. Andersom kan de centrale eenheid bliksemsnel foto’s of een gedetailleerde beschrijving van personen naar wie moet worden uitgekeken naar de mannen in het veld sturen. De wachters zien er misschien wel uit als wandelende anachronismen of folkloristische poppen maar zijn dat allerminst.

Sinds 1999 moeten kandidaten een psychologische test ondergaan. De aanleiding daarvoor was het bloedbad dat de 23-jarige vice-korporaal Cxc3xa9dric Tornay een jaar eerder had aangericht. Hij schoot op 4 mei zijn commandant Aloxc3xafs Estermann, diens vrouw Gladys Meza Romero en vervolgens zichzelf dood. Tornay zou volgens de officixc3xable versie tot zijn daad zijn gekomen, omdat Estermann hem voor een onderscheiding en een promotie zou hebben gepasseerd. De traditionele eedaflegging werd toen twee dagen uitgesteld. Estermann, die sinds 1977 in dienst was getreden, was pas dezelfde dag benoemd tot commandant.

Later kwam aan het licht dat beide gardisten een relatie hadden met elkaar, tot Tornay zijn overste op een dag met een andere man betrapte. Toen Tornay na tal van pesterijen besloot om de Zwitserse Wacht te verlaten, weigerde Estermann hem de medaille uit te reiken waar hij recht op had. Toen sloegen bij Tornay de stoppen helemaal door. Estermann, die paus Johannes-Paulus II lijfelijk had beschermd bij de aanslag van 1981, kreeg een praalbegrafenis in de Sint-Pietersbasiliek. Tornay kreeg een sobere dienst in het parochiekerkje.

In april 2003 haalde het korps het wereldnieuws toen voor de eerste keer sinds de oprichting een niet-blanke tot de Zwitserse garde toetrad. Deze primeur was bestemd voor de in India geboren Dhani Bachmann, die als kind door Zwitserse ouders werd geadopteerd en in Zwitserland opgroeide.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.