Ara Pacis wordt ingekleurd

Wie vanaf nu tot begin september de Ara Pacis bezoekt kan kennismaken met een gekleurd exemplaar. We kunnen ons voorstellen dat sommigen bij het lezen van de titel van dit stukje de angst al om het hart slaat. Geen schrik, de Romeinen gaan hun Vredesaltaar echt niet overschilderen.

Met uitgekiende projectie-apparatuur en lichtbeelden wordt de oorspronkelijke kleur weer aangebracht op de Ara Pacis. Ook de ontbrekende delen worden op die manier virtueel bijgewerkt. Dat geeft een bijzonder effect.

De meeste standbeelden, tempels en monumenten uit de oudheid waren destijds grotendeels ingekleurd. Het monochrome witte marmer dat we vandaag zien in musea en op (resten van) gebouwen en beelden zijn daar slechts een flauwe afspiegeling van.

Het ‘witwassen van de Oudheid’, zo zou je het proces kunnen omschrijven dat Griekse en Romeinse sculpturen en monumenten in de loop der tijden hebben ondergaan. Veel mensen denken altijd dat de klassieke beelden blank en marmerwit waren. Dat is fout. Ze waren integendeel bontgekleurd en kitscherig bijgeschilderd.

Blanke, witmarmeren torso’s stroken met onze opvatting over de klassieke Oudheid. Maar we zijn het slachtoffer van onze ‘kijkgewoonten’. Sedert de ophemeling van de klassieke Oudheid in de Renaissance werd de polychromie van de Grieks-Romeinse beelden verdonkeremaand, of gewoonweg verwijderd. Michelangelo en later Antonio Canova beitelden onbevlekt witte schoonheden. Ook het modernisme verketterde elke vorm van bonte beschildering.

Nochtans bewezen opgravingen op het einde van de 18de en het begin van de 19de eeuw dat de bovengehaalde beelden uit de Oudheid sporen van verf vertoonden. Slechts zeer geleidelijk begon het wetenschappelijk onderzoek naar die beschildering. Vooral in de glyptotheek van München begon men de beelden kritisch te analyseren. µ

Uit hun onderzoek blijkt dat beelden vaak helemaal beschilderd werden. Of zelfs met goud belegd, zoals het Apollo-beeld in het Museum van Kassel. Ook de beelden en versieringen op de tempels figureerden tegen een hemelsblauwe achtergrond. De klassieke Oudheid was dus allesbehalve saai en sereen. In het mediterrane zonlicht moet dat een verblindend zicht en misschien zelfs wat kitscherig spektakel zijn geweest: het Parthenon in Athene in azurietblauw, malachietgroen, oker- en vermiljoenrood.

Ook prachtige zuilen, zoals deze van Marcus Aurelius en Trajanus in Rome, moeten een lust voor het oog zijn geweest. Een stripverhaal uit de Oudheid als het ware. Voor huidskleur werd vaak hematiet, ijzeroxide, gebruikt. Hetzelfde spul dat voor een vrouwenhuid met loodwit werd bijgewerkt. Loodwit is overigens geen gezond product.

Arseen als kleurstof was dat evenmin: de steen waaruit felgele kleurstof werd gemalen was zo giftig dat in Rome enkel ter dood veroordeelden het basismateriaal mochten verpulveren. Na de kleuring kregen de beelden een nabehandeling met een soort politoer op basis van puimsteenpoeder, waardoor ze nog meer glans kregen en de verf ook beter behouden bleef.

Op sommige beelden en vazen, zoals de askisten uit de veelkleurige graven in Etrurië en de snoepkleurige barokke grafgiften van de ‘nouveaux riches’ uit Canosa in Puglia, zijn nog verfresten bewaard. Maar meestal is het natuurlijk gewoon raden naar de oorspronkelijke kleur.

Architect Charles Garnier, de megalomane bedenker van de 19de-eeuwse Opéra Garnier in Parijs, had de tempel van Aegina bestudeerd. Hij liet bij een reconstructie zijn fantasie de vrije loop. Er worden ook nu nog steeds felle wetenschappelijke discussies gevoerd: hoever kan men gaan in kleurreconstructie?

De Duitse archeoloog Vizenz Brinkman deed vanaf de jaren ’80 van vorige eeuw degelijk onderzoek naar het kleurgebruik bij diverse antieke beelden. Helemaal zeker van de oorspronkelijke kleuren zullen we nooit zijn. Maar het is wel bijzonder mooi om naar te kijken.

I Colori dell’Ara Pacis
Elke zaterdagavond tot 3 september 2011
Van 21 uur tot 1 uur (laatste toegang om 24 uur)
Een tip: ga niet te vroeg en wacht op de avondschemering.

Klik hier voor meer informatie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.