Villa Capo di Bove toont geschiedenis Via Appia

In de fraaie Villa Capo di Bove, op zichzelf al een ongelooflijk interessant archeologisch complex en één van de beter bewaarde geheimpjes van Rome, is vorige week een interessante tentoonstelling begonnen die geen enkele ware Romeliefhebber (m/v) mag missen.

En wanneer je straks verneemt dat dit alles ook nog eens helemaal gratis te bezoeken is, raak je waarschijnlijk helemaal in extase en boek je meteen een ticketje richting Rome. Geen nood, je hebt nog tijd. De tentoonstelling loopt nog tot 11 december 2011.

De villa en de bijhorende opgravingen zijn altijd te bezoeken. Deze verborgen tentoonstelling op een plek waar relatief weinig toeristen doordringen brengt in zowat tachtig beelden de geschiedenis van de Via Appia in beeld maar klaagt tegelijk de huidige problemen rond dit fantastische openluchtmuseum aan.

De legendarische weg, die vandaag bekend staat als de Via Appia Antica, en die de Romeinen op een vlotte manier naar het zuiden bracht, doorkruist in Rome nog steeds een gebied van zowat 3.800 hectare, rijk aan catacomben, baden, en aquaducten.

Het is hier dat de oudheid werkelijk tot leven komt. Maar deze enorme archeologische zone is het zoveelste slachtoffer van een gebrek aan financiën. Op cultuur wordt helaas bezuinigd en bovendien moet er een blijvend gevecht worden geleverd tegen bouwkundige overtredingen allerhande. De tentoonstelling kreeg dan ook een veelzeggende titel mee: La via Appia. Laboratorio di mondi possibili tra ferite ancora aperte.

De Via Appia blijft iedereen fascineren. Hoe vaak je ook in Rome kwam, de haast magische aantrekkingskracht van één van de meest unieke realisaties uit de oudheid blijft groot. Aan de bouw ervan werd in 321 v. Chr. begonnen op initiatief van Appius Claudius Caecus, naar wie de weg ook werd genoemd. De man zou maar wat trots zijn indien hij had geweten welke emoties zijn verbindingsweg vandaag nog steeds oproept.

De baan werd aangelegd om een snelle troepenverplaatsing mogelijk te maken, maar kreeg gaandeweg ook een enorm economisch belang, dit voor het vervoer van goederen en personen tussen Rome en Campania en nog verder.

De weg liep aanvankelijk tot Capua, later is hij doorgetrokken naar Brindisium. Vanwege het belang van de weg kreeg hij de bijnaam regina viarum (koningin der wegen), hoewel de landschappelijke schoonheid van het traject hierbij misschien ook wel een rol heeft gespeeld. Zeker is dat het een zeer drukke route was, waarover talloze zwaar beladen karren van en naar Rome rolden. De sporen hiervan vindt men nog steeds terug in het wegdek, verspreid over de hele route.

De tentoonstelling die op 23 juni begon in de fraaie Villa Capo di Bove toont een tachtigtal unieke illustraties, tekeningen en schetsen van de voorbije eeuwen en historische foto’s van onder andere John Henry Parker (1806-1884), Dora en Agnes Bulwer (1890-1930), Esther Boise Van Deman (1862-1937), James en Domenico Anderson (1813-1877) en Thomas Ashby (1891-1925). Ook documenten van mensen zoals Carlo Fea, Valadier en Canina komen aan bod.

Zij hebben altijd geijverd voor het herstel en behoud van het geografische gebied rond de Via Appia en (een gedeelte van) haar monumenten. Zonder hun inzet zou er vandaag van deze prachtige archeologische site waarschijnlijk weinig of niets meer overblijven en bevond zich hier gewoon één van de vele buitenwijken van Rome.

Documenten en krantenartikelen vragen aandacht voor het behoud en de bescherming van dit enorme openluchtmuseum. Op papier is dit park weliswaar netjes beschermd maar vrijwel dagelijks gebeuren hier bouwkundige overtredingen.

Nochtans stelde keizer Augustus in zijn tijd al een speciale curator aan, die een oogje hield op de intensiteit van het verkeer en die verantwoordelijk was voor de aanleg van bestrating en het eventueel herstel ervan indien dat nodig was.

Ook in de daaropvolgende eeuwen is de Via Appia meestal met zorg en respect behandeld. Vandaag is dat helaas niet altijd zo.

De Via Appia is één van de pareltjes van Romeinse bouwkunst en was eeuwenlang een bron van inspiratie voor talrijke kunstenaars en schrijvers uit de hele wereld. Vandaag moet de overheid zich bezighouden met het vaststellen van allerlei overtredingen zoals het willekeurig gebruik van stukken land en illegale bebouwing. Het eerste deel van de route is enorm rijk wat monumenten betreft, gaande van mausolea, circussen, aquaducten, huizen tot catacomben en thermen.

Maar in plaats van bezig te kunnen zijn met de uitbouw en bescherming van dit erfgoed, moet de overheid tijd en geld steken in het afhandelen van allerlei klachten, betwistingen, overtredingen en beroepsprocedures van mensen die het allemaal niet zo nauw nemen.

Als deze tentoonstelling voor één zaak pleit is dat het maar eens moet gedaan zijn met dit soort praktijken. De regels moeten voor eens en voor altijd strikt en duidelijk worden vastgelegd en vervolgens ook veel strenger worden afgedwongen.

Tussen de bouwsels uit de oudheid, ver weg van mogelijke nieuwsgierige ogen, zetten villabewoners zwembaden en tuinhuisjes neer, metselen ze bijgebouwen en bouwen ze zelfs pakhuizen en kleine industriële complexen.

Naar verluidt doet de vermelding ‘Via Appia, Roma’ het nog altijd bijzonder goed op een commercieel visitekaartje. Alleen al voor die naamsvermelding is men blijkbaar tot veel bereid. Een ander probleem is het niet geringe verkeer. Dagelijks passeren er op de Via Appia Antica zo’n 2.000 voertuigen en dat is veel te veel.

Ook financieel loopt er een en ander mis. Op verscheidene locaties zou de overheid aanvullende archeologische schatten en gebouwen als eigendom kunnen verwerven, want er wordt door particulieren best wel wat te koop aangeboden.

Dat gebeurt echter aan prijzen die voor burgers en zelfs bedrijven quasi onbetaalbaar zijn. Men rekent dus op het ministerie van Cultuur. Er is echter geen geld voor dergelijke aankopen.

De aankoop door de Italiaanse staat van de Villa dei Quintili en de Villa Capo di Bove met het kostbare Cederna-archief, lijkt iets uit het verre verleden en dergelijke uitgaven zijn vandaag blijkbaar niet meer mogelijk. Tien jaar geleden kon dat dus nog wel.

Binnenkort wat meer over de Villa Capo di Bove.

  • La via Appia. Laboratorio di mondi possibili tra ferite ancora aperte
  • Tentoonstelling te bezoeken tot 11 december 2011
    Villa Capo di Bove
    Via Appia Antica 222
  • De villa is dagelijks gratis toegankelijk van 10 tot 16 uur.
    Zondag open van 10 tot 18 uur.
  • De opgravingssite is op eenvoudige aanvraag eveneens te bezoeken.
  • Meer informatie krijg je op het tel. nr. 06 780 66 86.
  • Wie bijzondere interesse heeft kan de villa met een begeleider of gids bezoeken na afspraak: tel. 06 399 677 00.
  • Electa geeft ter gelegenheid van deze tentoonstelling een verzameling essays uit, gebundeld onder de titel ‘La via Appia, il bianco e il nero di un patrimonio italiano’. Informatie: Gabriella Gatto, tel. 06 780 66 86, Via Sicilia 136, 00187 Rome. E-mail: press.electamusei@mondadori.it.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.