Gefopt door Borromini in Galleria Spada

Een tijdje geleden kon je lezen dat de Galleria Spada erg in de smaak valt bij buitenlandse bezoekers. Beetje verrassend toch omdat dit kleinere maar mooie museum zelfs niet opduikt in de top 20 van best bezochte musea in Rome. Nochtans is het een bezoek zeker waard. Je vindt er een aantal fraaie kunstwerken, met name de privécollectie van kardinaal Bernardino Spada, waaronder schilderijen, beeldhouwwerken en antieke meubels. Je ziet er werk van onder meer Guercino, Baciccia, Orazio Gentileschi, Tiziano, Guido Reni, en vele anderen. Waar bezoekers echt en soms letterlijk van achterover vallen is de Galleria Prospettica, een fantastisch staaltje gezichtsbedrog, gerealiseerd door Francesco Borromini. Het is meteen het belangrijkste kunstwerk in dit museum.

De kunstcollectie van Palazzo Spada werd samengesteld in de loop van de 17de eeuw door kardinaal Bernardino Spada en aangevuld door zijn broer Virgilio en zijn achterneef Fabrizio. Het is de enige particuliere kunstcollectie uit die tijd in Rome die in de loop der eeuwen niet versnipperd raakte of gedeeltelijk werd verkocht.

Palazzo Spada bevindt zich aan Piazza Capo di Ferro, vlakbij het veel beter bekende Palazzo Farnese. Het gebouw dateert uit 1540 en werd oorspronkelijk gebouwd voor kardinaal Girolamo Capofiderro. Architect van dienst was Bartolomeo Baronino. Het rijke stucwerk en de versieringen aan de binnen- en buitenzijde van het gebouw zijn van Giulio Mazzoni. Het gebouw werd in 1927 aangekocht door de Italiaanse overheid en doet vandaag dienst als zetel voor de Raad van State.

Kardinaal Spada (1594-1661) kocht het palazzo in 1632 van de familie Mignanelli, die het na de dood van Girolamo Capodiferro in 1599 in handen had gekregen. Spada was vastbesloten van zijn nieuwe huis een oord te maken waar kunst hoogtij vierde. Hij begon niet alleen kunst te verzamelen maar gaf ook opdrachten aan kunstenaars uit die tijd. Een van de belangrijkste wijzigingen die hij liet aanbrengen was de creatie van een optische illusie in de binnenhof.

Daarvoor werd Francesco Borromini aangetrokken. De architect realiseerde in Palazzo Spada een meesterwerk van perspectief, illusie en gezichtsbedrog, zonder meer een van de meest ingenieuze barokke kunstwerken. Het effect wordt bereikt door te spelen met alle aanwezige elementen: de lengte van de kolommen, de verhoging van de vloer, de verlaging van het overkoepelde dakgedeelte, versmallende tegels, enz.

Door deze en andere optische kunstjes en een strikte toepassing van de wetten van de optica, ontstond een magnifiek staaltje van misleiding. Niemand van de onwetende bezoekers waarmee we ooit de galerij binnenstapten, heeft ooit de juiste lengte kunnen raden van de schijnbaar enorm uitgestrekte gang. Die lijkt ongeveer 35 meter lang maar heeft in werkelijkheid een lengte van slechts 8,82 meter. Een enorme levensgrote sculptuur in de verte, een beeltenis van een Romeinse krijger, is in werkelijkheid slechts 60 cm hoog.

Borromini begon in 1652 met de bouw van zijn visuele krachttoer en had er nauwelijks een jaar werk aan. Hij kreeg wel hulp van een in die tijd bekende wiskundige, pater Johannes Augustinus Maria van Bitonto. Naar verluidt was kardinaal Spada soms nogal een speelvogel, die nog voordat Borromini de opdracht kreeg, ook al andere schilders in zijn huis had laten experimenteren met optische illusies, niet bestaande deuren en vensters en andere onverwachte grapjes.

De kardinaal zou het prettig gevonden hebben in Borromini’s galerij een kat of een hond los te laten waardoor het dier, afhankelijk van de plaats waar zijn bezoekers zich bevonden opeens heel klein dan wel monsterlijk groot werd. Officieel werd de morele betekenis van deze misleiding van de zintuigen bestempeld als “een illusie van aardse grootheid”.

Galleria Spada
Piazza Capo di Ferro, 13
Tel. +39 06 687 48 93 en +39 06 683 24 09
Open van 8.30 u. tot 19.30 u.
Maandag gesloten
Tickets: 5 euro

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.