De stad Trier brengt Rome heel dichtbij

In afwachting van onze terugkeer richting eeuwige stad, zijn er in België en de buurlanden gelukkig nog alternatieven om even af te kicken van Rome. Nu ja, afkicken… Dat is er meestal niet bij. De stad Trier bijvoorbeeld, herbergt de oudste Romeinse bouwwerken in Duitsland. Tijdens de zomer stroomt deze stad aan de Moezel vol toeristen, maar in de wintermaanden heeft de bezoeker deze fantastische historische (lees: Romeinse) schatkamer vrijwel voor zich alleen. Het is binnenkort het ideale moment om eens een uitstapje naar Trier te maken. S.P.Q.R. doet het dit jaar op 1 en 2 mei en jullie zijn zelfs allemaal welkom om deze archeologische en culturele citytrip mee te maken. Waarbij we het culinaire uiteraard niet gaan versmaden.

De moderne stad Trier is bovenop de oude Romeinse stad gebouwd. De stad was rijk, haar bijnaam was zelfs Roma Secunda of het tweede Rome. Een baan voor wagenrennen, een amfitheater of mini-colosseum en tal van publieke baden of thermen onderstreepten die status. Onder Constantijn de Grote werd Trier een erg vroeg centrum voor de verspreiding van het Christendom ten noorden van de Alpen. De Romeinen, en later de kerk, zouden het huidige uitzicht van de stad bepalen. Toen Goethe er in 1792 kwam, had hij al de indruk dat zij “lijkt te bezwijken onder de last van kerken, kapellen, kloosters, conventen, colleges en bouwwerken voor ridders en broeders”. En dan had hij het nog niet over de keizerlijke thermen of baden, de Porta Nigra, niet minder dan de best geconserveerde Romeinse stadspoort ter wereld, of het amfitheater.

Al deze monumenten zijn meer dan bezienswaardigheden. Het zijn levende onderdelen van de stad, die er – letterlijk – mee vergroeid is. Ook de verschillende historische periodes zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De dom heeft nog deels oorspronkelijke Romeinse muren, en het barokke keurvorstelijke paleis is één met de basiliek, de troonzaal van keizer Constantijn. Rondwandelen in Trier is (bijna) net als in Rome: zwalpen doorheen meer dan 2000 jaar geschiedenis. Maar liefst acht van de bezienswaardigheden in Trier dragen het kenteken van Unesco-wereldcultuurerfgoed. Dat wil toch al wat zeggen.

De grote uitdaging is echter niet zozeer oude gebouwen te ontdekken, maar er de juiste bestemming voor te vinden. Daarin slaagt de overheid wonderwel. Op de Viehmarkt, het oude forum, moest een project voor een ondergrondse parkeergarage drastisch inbinden nadat alweer nieuwe thermen werden ontdekt. De derde al in de stad. Vandaag zijn ze geïntegreerd in het geheel, onder een grote glazen bovenbouw. Trier was niet alleen rijk, de stad had ook een flinke dosis geluk.

Dat bleek vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen alle belangrijke monumenten de zware geallieerde bombardementen als bij wonder overleefden. Dat oorlogsgeweld legde – ironisch genoeg – nieuwe belangrijke vondsten bloot. In de kelders van heel wat handelszaken bevinden zich, net als in Rome, de stille getuigen van het rijke Romeinse verleden. Zo is de kelder van restaurant Zum Domstein, aan de Hauptmarkt, een museum op zich. Talrijke vondsten kwamen aan de oppervlakte toen hij werd uitgegraven. Niet toevallig was het uitgerekend in Trier dat in 1993 de meest belangrijke vondst van antieke gouden munten ter wereld werd gedaan, maar liefst 2.517 stuks.

Trier bouwt zijn imago op rond de Porta Nigra. Terecht, want de Romeinse ruines zijn dominant in het stadbeeld aanwezig. De poort was een onderdeel van vestingen die door de Romeinen zelf zijn afgebroken, in 200 na Chr., nadat een opstandig legioen er zijn uitvalsbasis van had gemaakt. Omdat die poort voor niets meer diende is ze in de middeleeuwen omgebouwd tot kerk. Napoleon liet die kerk terug afbreken en de Porta Nigra in haar oorspronkelijke staat herstellen.

Van de vroegere Portanigrakerk blijft alleen nog de voet van de pilaren over. Behalve de Porta Nigra zijn er ook de Barbarathermen, op één na het grootste badhuis van het Romeinse wereldrijk, de Basilica, de Romeinse brug, nog altijd in gebruik, een amfitheater enz. Julius Caesar veroverde Trier in de Gallische oorlog (58-55 v. Chr.). Na een verblijf van keizer Augustus tussen 15-13 v. Chr. kreeg de stad de naam Augusta Treverorum.

Constantijn bouwde er de Basilica, na het Pantheon in Rome de grootste Romeinse publieke zaal die de tand des tijds heeft overleefd. Overleefd is misschien een groot woord: eind van de 19de eeuw was het gebouw een ruïne. Men heeft een machtige aula – 67 m. lang en 27 m. breed – terug opgebouwd. Constantijn verbleef enkele jaren in Trier, van 306 tot 312 n. Chr. Hij begon er aan de bouw van de Keizerlijke Thermen, waarvan de ruines nog altijd imposant zijn. Die Thermen hebben echter nooit als badhuis dienst gedaan. Toen Constantijn verhuisde naar Byzantium, in 314, bleef de bouwwerf braak liggen. Het amfitheater, iets buiten de stad maar op wandelafstand gelegen, is 75 meter lang, 50 meter breed en kon zowat 20.000 toeschouwers spektakel bieden.

De verklaring voor de uitzonderlijke plaats van Trier in het Romeinse Rijk heeft een geopolitieke reden. Een erg belangrijke weg was die van Lyon naar Trier. Die weg passeert in Langres, strategisch gelegen op de waterscheiding van de stromen die naar de Middellandse zee en naar de Atlantische oceaan vloeien. De legioenen konden marcheren langs de bovenloop van de Saône en Maas tot in Toul, en vandaar naar de Moezel, over Metz tot in Trier. Trier blokkeerde, net zoals bij een schaakspel, het middenveld tussen Rijn en Maas. Het transport van de heel zware materialen gebeurde zoveel mogelijke via het water. Voor de Romeinen was de as Saône-Moezel strategisch. De Moezel was voor de Romeinse bootjes bevaarbaar vanaf Charmes, en de Saône vanaf de Corre. Volgens Tacitus had keizer Nero zelfs een plan voor een kanaal tussen die twee rivieren, om zo “de moeilijkheden van de landroute te vermijden”. Dit kanaal is er pas 19 eeuwen later gekomen, maar het toont hoe belangrijk de waterwegen waren voor de Romeinen.

In Toul (Tullum) maakt de Moezel een bocht waardoor hij op zowat 12 km van de Maas passeert. Ausonius, leermeester van de toekomstige keizer Gratianus aan het keizerlijk hof van Trier, (367 tot 375 na Chr.), maakte een gedicht van 500 verzen over de “Mosella”: De druif die zwelt in kristallen golven (vitreis vindemia turget in undis). Een aanduiding van het belang van die waterweg was het bestaan van de nautae Mosallici: de schippers van de Moezel.

Een kroniek van 1522 vermeldt dat in de kerk van Saint-Privé-aux-Champs een grafsteen gevonden is met het opschrift: “Marco) Publicio Sec[un] / dano nautaru[m] / Mosallicor(um) liber[t(o)] / tabulario” of ‘Aan Marcus Publicius Secundanus, vrijgemaakte slaaf van de mariniers van de Moezel, kassier’. De grafsteen bestaat niet meer. Het volgende berichtje stond enkele jaren geleden ergens nonchalant weggestopt in een hoekje van een krant: “Tijdens archeologische opgravingen in de oudste stad van Duitsland, Trier, zijn overblijfselen van een Romeinse basis uit 30 voor Christus teruggevonden. Volgens het Rheinische Landesmuseum is het de eerste maal dat er in het noordwesten van Europa resten zijn teruggevonden van een basis uit die tijd, de periode tussen keizer Caesar (vermoord in 44 v. Chr.) en keizer Octavianus/Augustus (27 v. Chr.-8 na Chr.). De vondst bevatte munten, kookgerei, olielampen, sandalen van soldaten en vaasscherven en werd door archeologen als sensationeel bestempeld”. Inderdaad: in Trier is het Romeinse rijk nooit ver weg.

In de zomer stroomt deze stad aan de Moezel vol toeristen, maar in de wintermaanden heeft de bezoeker deze fantastische historische (lees: Romeinse) schatkamer vrijwel voor zich alleen. Het is nu het uitgelezen moment om eens een uitstapje naar Trier te maken.Zo is de kelder van restaurant Zum Domstein, aan de Hauptmarkt, een museum op zich. Talrijke vondsten kwamen aan de oppervlakte toen hij werd uitgegraven. Niet toevallig was het uitgerekend in Trier dat in 1993 de meest belangrijke vondst van antieke gouden munten ter wereld werd gedaan, maar liefst 2.517 stuks.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.