De Fontana della Terrina

Wie de zeer fraaie kerk Santa Maria in Vallicella, beter bekend onder de naam Chiesa Nuova al eens bezocht – iets dat je alleen al moet doen om de drie schilderijen te bekijken die de jonge Rubens in 1608 maakte tijdens zijn verblijf in Rome – wandelt onvermijdelijk over Piazza della Chiesa Nuvova. Daar saat sinds 1924 de ‘Fontana della Terrina’ (1590) een werk van Giacomo del1a Porta (1533-1602).

Tot 1899 stond deze fontein op de Campo de’ Fiori op de plaats waar nu het beeld van Giordano Bruno staat. Het deksel, waardoor de fontein op een ouderwetse soepterrine lijkt, werd erop geplaatst omdat het bekken door de groentenverkopers werd gebruikt als afvalbak. Op de ‘handgreep’ van dit deksel staat een verweerde en vrijwel onleesbare tekst uit 1622: ‘Ama Dio e non falire, fa del bene e lassa dire MDCXXII’ of ‘Bemin God en zondig niet, doe het goede en laat de mensen maar praten’.

Onmiddellijk na de restauratie van het Aqua Virgo-aquaduct, voltooid in 1570, begonnen de werkzaamheden aan een aantal ondergrondse secundaire aftakkingen van dit waterkanaal. Dit moet de bedoeling het water tot in de dicht bevolkte gebieden van Rome, in de omgeving van de Campo Marzio, te brengen. Daarvoor werden een aantal grote fonteinen gebouwd. De opdrachten gingen naar de beste bouwmeesters van de stad, waaronder Bernini en dus ook Giacomo della Porta, die in 1590 de zogenaamde Fontana della Terrina realiseerde. Die naam werd echter pas veel later aan het kunstwerk gegeven.

Zijn fontein op de Campo de’ Fiori bestond uit een ovalen bad in wit marmer dat omwille van de lage waterdruk beneden het straatniveau werd opgesteld. Daarin werd een kuip in wit marmer geplaatst. De twee handvatten aan de buitenzijden gaven meteen de indruk van een reusachtige kom, al bevonden zich aanvankelijk vier elegante bronzen dolfijnen op de rand van de kom die het water in het bad stuwden. Die dolfijnen waren aanvankelijk bestemd geweest voor de Schildpaddenfontein op Piazza Mattei maar zijn daar uiteindelijk nooit gebruikt.

Al vrijwel meteen na de plaatsing gebruikten de marktkramers die op de Campo de’ Fiori stonden de nieuwe fontein als afvalbak om hun afgedankte groenten, fruit en bloemen in te gooien. Verregaande overheidsmaatregelen en dreigementen met allerlei boetes en zelfs lijfstraffen, werd de fontein vrijwel dagelijks gevuld met allerlei rommel, afval en restanten van de markt. De bevolking beschouwde het werk van Giacomo della Porta als een enorme vuinisbak die toevallig op de juiste plaats was gezet.

In 1622 waren de Romeinse stadsbestuurders het beu. De bronzen dolfijnen werden verwijderd en op de kom werd een gewelfd deksel in travertijn geplaatst. De maker van het deksel is niet bekend. De uitstroom van het water gebeurde nu langs de zijkanten van de oorspronkelijke kom. De gelijkenis met een klasssieke soepterrinne was zo treffend dat de Romeinen het monument meteen Fontana della Terrina doopten. In die tijd werd ook de voormelde spreuk op de fontein aangebracht, wellicht om de mensen erop te wijzen dat ze het kunstwerk nogal oneerbiedig hadden behandeld.

De lijdensweg van de Fontana della Terrina was nog niet ten einde. In 1899 werd de fontein verwijderd van de Campo de’ Fiori om plaats te maken voor het monument van Giordano Bruno. De soepterrine stond vervolgens een aantal jaren te verkommeren in een stadsmagazijn. In 1924 werd beslist de fontein een plaatsje te geven op Piazza della Chiesa Nuova.

Om onbekende redenen werd echter beslist om er een kopie neer te zetten in plaats van het origineel. Dat bevindt zich nog altijd in de stedelijke opslagplaats. Het deksel werd wel gerecupereerd. De fontein werd ook hier lager dan het straatniveau in een vierkanten bad geplaatst, net als destijds omwille van de beperkte waterdruk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s