Romeinen waren dol op Carrara-marmer

Er wordt weleens beweerd dat zowat heel Rome destijds was opgebouwd uit marmer afkomstig uit de bekende steengroeve van Carrara. Dat klopt natuurlijk niet, want de Romeinen haalden hun mooiste gesteente uit zowat het hele rijk. Het is wel zo dat het marmer uit de streek van Carrara reeds in de oudheid werd gebruikt en een erg goede naam had. Keizer Augustus was dol op het zogenaamde luna-marmer, afkomstig uit de gelijknamige groeve in Carrara. Het materiaal maakte de creatie van volmaakt witte vlakken mogelijk, precies waar Augustus en zijn architecten-bouwers zoveel van hielden. De witheid van dit speciale marmer kon wedijveren met die van de maan, vandaar zou ook de naam Luna afkomstig zijn. Maar dat is uiteraard de romantische versie van het verhaal.

Luna was een oude stad ten zuidoosten van het huidige Sarzana. Het was de grensstad van Etrurië, op de linkeroever van de rivier de Macra (nu Magra), in de oudheid de grens tussen Etrurië en Ligurië. De stad werd omtreeks 177 v. Chr. opgericht als Romeinse kolonie en de site werd al gauw gebruikt als basis voor de winning van marmer uit de groeven in de buurt, het huidige Carrara. De nabijheid van de haven maakte verscheping naar Rome en andere delen van het Romeinse Rijk gemakkelijk. Als Romeinse bronnen het hebben over luna-marmer is dat dus eigenlijk Carrara-marmer.

Ook Plinius maakt melding van de site. Luna werd door de Arabieren verwoest in 1016, de bisschopszetel werd in 1204 overgebracht naar Sarzana. Op de site bevinden zich nog enkele Romeinse overblijfselen, waaronder een amfitheater. Etruskische resten werden niet teruggevonden. De Romeinen hadden snel begrepen hoe goed de kwaliteit van het marmer uit deze streek was.

Luna-marmer was meestal zeer homogeen en, voor zover sedimentair en metamorf gesteente dat kan zijn, vrij van aderen en barsten. Dit verkleinde het risico op ongewenste ongelijkmatigheden in de witheid van een architraaf of, erger nog, op de wang van een kunstzinnige Venus of van het beeld van een belangrijke bevelhebber of een figuur uit de keizerlijke kringen.

Het mooiste van het Luna-marmer was, afgezien van de consistente kleur, de kristallijne structuur. Deze zorgde voor een gelijkmatig materiaal, dat een bepaalde frisheid en diepte in het detail gaf. In gebouwen werd het vaak gecombineerd met andere marmersoorten, die door hun gevarieerdheid de uitgestrektheid symboliseerden van het Romeinse Rijk. Veel later zouden ook grote kunstenaars zoals Michelangelo en Bernini het fraaie Carrara-marmer ontdekken en er hun talenten op botvieren.

Roze marmer kwam van het Griekse eiland Chios; een groenblauwe marmersoort, cipollino, uit Euboea, geel marmer uit Noord-Afrika enz. Er waren nog veel meer soorten, maar tijdens de regeerperiode van Augustus nog lang niet zoveel als door ontwerpers uit het latere Rijk of tijdens de Romeinse barok gebruikt zouden worden.

Carrara, gelegen in de provincie Massa-Carrara, regio Toscane, aan de voet van de Apuaanse Alpen, is ook vandaag nog het centrum van de wereldberoemde marmergroeven. De streek werd rijk met de winning van en handel in witte en geaderde marmer. Carrara beschikt over een school voor marmerbewerking en een museum.

Ooit waren er honderden groeven in gebruik maar een aanzienlijk gedeelte ervan is tegenwoordig verlaten. Het toerisme compenseert het gemis aan arbeid. In Fantiscritti kan je zelfs onder begeleiding enkele Marmotours meemaken. Eentje daarvan brengt je diep in een berg waar nog steeds enorme blokken marmer van 40 tot 50 ton worden uitgezaagd.

Hoewel de marmergroeven zoals verteld al bij de Romeinen bekend en in gebruik waren, wordt de naam Carrara pas in 963 vermeld. De marmerwinning heeft door de eeuwen heen in grote mate bijgedragen aan de welvaart in het gebied. Italiaanse marmers komen voor in grote verscheidenheid. Voor beeldhouwwerk is vooral de Marmo Statuari beroemd, het witste en fijnkorreligste marmer in zijn soort.

In de bouwindustrie wordt een groot aantal witte marmers, met veelal blauwe of gele grondkleur toegepast, zoals Marmo Venato, Marmo Ordinario, Paonazzo en uiteraard Carrara-marmer. Italië levert ook vandaag nog gele, rode, groene, blauwe, grijze en zwarte marmers. De kleuren in de marmersoorten worden veroorzaakt door o.a. ijzeroxiden (rood); door koperoxiden (groen) of door koolstof (zwart).

Het woord marmer (marmor in het Latijn of marmaros in het Grieks) betekent letterlijk ‘het schitterende. Geologisch is het door rekristallisatie en metamorfose van calciet of dolomiet ontstaan fijn- tot grofkorrelig gesteente met een kristallijne structuur.

Op technisch vlak geeft men slechts de naam mamer aan de kristallijne kalkstenen en dolomieten die gemakkelijk te polijsten zijn, al worden sommige niet-kristallijne afzettingsgesteenten in de bouwtechniek ook wel marmer genoemd.

Men onderscheidt o.a.: kristallijne, eenkleurige, geaderde marmers; brecciën, samengesteld uit de brokken van verbrijzelde gesteenten en weer aaneengekit; brocatelles, uit zeer fijne brecciën opgebouwd; cipollino’s (cipolla = ui), met een ivoorwitte grondkleur en concentrische groene of goudachtig groene glimmerlagen; lumachellen, uit schelpen opgebouwd; conglomeraten, opgebouwd uit afgeronde brokken gesteenten die weer aan elkaar gekit zijn.

www.comune.carrara.ms.gov.it

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.