Museo Palatino opgefrist en opnieuw open

Recent hadden we het  over de heropening van het Casa di Livia en het Casa di Augusto. Vrijwel samen met de opening van deze huizen op de Palatijnse heuvel heropende ook het Museo Palatino. Dat museum werd de voorbije zes maanden gerenoveerd en opgefrist. Een aantal van de fraaiste vondsten die op de Palatijn gebeurden kan je hier bekijken. De toegang tot dit museum is begrepen in je toegangsticket voor het Forum Romanum en de Palatijn. Overigens blijken nog steeds heel wat mensen niet te weten dat dit ticket twee dagen geldig is en dat je binnen deze tijdspanne met hetzelfde toegangsbewijs ook het Colosseum kan bezoeken.

Het Museo Palatino is ondergebracht in het voormalige klooster van de Visitatie. Het werd gebouwd op de ruïnes van het keizerlijke paleis van Domitianus waarvan nog structurele resten te zien zijn in de zalen III en IV van het museum. Het museum heeft een vrij moeilijke opstelling, en de talrijke toeristen maken een bezoek niet altijd eenvoudig. De zalen I, II en III zijn zeer didactisch opgevat, ze tonen de eerste bewoning op de Palatijn.

We beperken ons hierna tot een bondig overzicht van enkele interessante zaken in dit museum, dat ondanks de drukte lang niet door alle bezoekers van de Palatijnse heuvel wordt bezocht. Het is nochtans een aanrader om hier tijdens je bezoek aan de Palatijn even binnen te stappen.

GELIJKVLOERS:

zaal I (midden tegenover de trap): prehistorie – bronstijd
zaal II en III (links en rechts): protohistorie (tiende tot zevende eeuw v. Chr. – hutten.
zaal IV (trapzaal): archaïsche en republikeinse periode.

VERDIEPING:

zaal V (uiterst links via zaal VI): tijd van Augustus.
zaal VI (midden): tijd van Nero – domus Transitoria.
zaal VII en VIII: eerste tot vierde eeuw.
zaal IX: (grote trapzaal): decoratie van het paleis – beeldhouwwerk.

Zaal IV

In de ‘favissae’, de heilige grachten van de tempel van de Overwinning, werden twee hoofden gevonden die wellicht tot het fronton behoorden. Let in deze zaal ook op het ‘altaar van een onbekende god’ dat zich uiterst rechts bevindt. De tekst zegt ‘gewijd aan een god en godin, Caius Sestius, zoon van Caius Calvinus, lener, herstelt bij decreet van de Senaat’.

Dit zou het altaar van Aius Locutius kunnen zijn, de godin die de Romeinen verwittigde voor de inval in 390 v. Chr. van de Galliërs. De Romeinen vermeldden de naam van de godheid niet om te vermijden dat anderen dezelfde god zouden aanroepen. Ze wensten immers een exclusieve relatie met hun goden. Ernaast, rechts in een vitrine, zie je votiefbeeldjes die behoorden tot de tempels van de Overwinning en van Cybele.

Zaal V

Bij het binnenkomen van de zaal links (inham) zie je twee stukken van het beeld van Apollo uit de gelijknamige tempel die opgericht werd door Augustus. Verder vinden we in deze zaal kleitabletten met bas-reliëfs uit 36-28 v. Chr., de Campana genoemd. Aan de wanden zijn fragmenten te zien van fresco’s uit het Casa di Augusto. Ze stellen architectonische kroonlijsten voor en zuilen waartussen festoenen zijn aangebracht.

Let ook op de beschilderde terracotta-reliëfs die hun oorspronkelijk polychromie gedeeltelijk hebben behouden en ongeveer omstreeks 30 v. Chr. gedateerd kunnen worden. Ze tonen de moord op Medusa door Perseus en de strijd van Apollo en Heracles om de Delphische drievoet.

De verheven, starre figuren en de heraldische opstelling in de scène van de goddelijke strijd tussen Apollo en Hercules naast de drievoet van Delphi verlenen de compositie een sterk archaïsch karakter. De weergave van de lichamen lijkt sterk beïnvloed te zijn door eerdere klassieke vormen, overeenkomstig de nieuwe eclectische smaak die eigen was aan het Augusteïsche tijdperk.

Rechts bij het binnenkomen in zaal V bemerk je een prachtig muurfragment van de Scala di Caco. Het verbeeldt Apollo met zijn lier (tijdperk van Augustus). Dit fresco (27 v. Chr. -14 na Chr.) met een blauwe achtergrond is typisch voor het classicisme van de kunst uit de tijd van Augustus. De god zit met ontbloot bovenlijf op een troon en houdt de kithara in zijn linkerhand. Voor hem staat de met een netachtig vlechtwerk overtrokken Omphalos van Delphi, die de navel van de wereld aanduidt.

Nog in deze zaal V staan op een zwart voetstuk drie vrouwelijke hermesbeelden. Ze behoorden tot de porticus van de Danaïden, een zuilengang met giallo antico-zuilen gelegen rond de tempel van Apollo. De naam vond zijn oorsprong in de vijftig beelden van de dochters van Danaus. Deze drie beroemde hermen (een herme is een rechthoekige, soms naar onder toelopende stenen zuil met baardige Hermeskop en fallus), werden recent gevonden bij opgravingen in de omgeving van de tempel van Apollo. Ze dateren eveneens uit de tijd van Augustus.

Zaal VI

Deze is gewijd aan de tijd van keizer Nero (54-68) en toont een plafondschildering uit het Domus Transitoria uit het midden van de eerste eeuw. Ze zijn afkomstig uit een eetzaal en zouden geschilderd zijn door Fabullus, de artist die altijd in toga werkte. Van deze zaal zei Suetonius dat de vloer en de muren bestonden uit kleurrijk marmer en de gewelven bezet waren met stukjes gekleurde glaspasta, ‘alles was goud, edelstenen en parelmoer’ voegt hij eraan toe. Vergeet vooral niet even naar het plafond te kijken.

Zaal VII

Deze zaal toont een collectie portretten van keizers en beroemde personen, evenals twee met marmer ingelegde panelen (prachtige tegels uit het Domus Transitoria). Hier zie je het hoofdje van een jonge prinses (tussen de twee vensters). Deze afbeelding werd lange tijd beschouwd als Faustina, de vrouw van Marcus Aurelius. Nu aanvaardt men dat het gaat om haar dochter. Let ook op het hoofd van Nero, één van zijn beste portretten.

Zaal VIII

Ook hier opnieuw een aantal mooie beelden. Rechts tegen de binnenmuur zie je het ‘blasfemo graffito’ dat gevonden werd in het Pedagogium. Het toont een crucifix met het hoofd van een ezel en de inscriptie ‘Alexandros houdt van zijn god’ (alexamenos adora dio). Volgens Robert Hughes is deze spottende graffito de eerste afbeelding van Christus aan het kruis.

De ezel was in de Romeinse volksoverlevering een verguisd dier, nog lager dan een varken. Dit graffito is niet ouder dan de tweede eeuw na Chr. In de literatuur lezen we dat er nu algemeen aangenomen wordt dat er geen met zekerheid te dateren christelijk archeologische resten bestaan vóór de tweede eeuw of rond 200 na Chr.

Zaal IX

Hier bevinden zich beelden uit het paleis van Augustus, afkomstig uit de klassieke en hellenistische periode, waaronder twee identieke Hermesbeelden (tegenover de ingangsdeur) met twee gezichten die waarschijnlijk een jongen en een oude Dionysos voorstellen. Het zijn Romeinse kopies naar Griekse originelen uit de vijde eeuw v. Chr.

In deze zaal staat een opmerkelijk beeldje (tegen de buitenmuur) van een sater die naar zijn staart kijkt. Het is geinspireerd op een Grieks brons uit de hellenistische periode. Het hoofd is echter een plaasteren kopie, het origineel bevindt zich in Firenze. Net voor de ingang, links staat een beeld uit de tijd van Hadrianus van een danseres zonder hoofd, zonder armen en zonder benen. Het beperkt zich tot het kenmerkende chiton (Grieks onderkleed).

Advertenties

Eén reactie to “Museo Palatino opgefrist en opnieuw open”

  1. […] terracotta’s bevinden zich in het Museo Palentino te Rome, dat ik bezocht tijdens een excursie van 12 tot 22 juni 2015 onder leiding van Cis […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s