De fraaie Villa Torlonia en omgeving

Vandaag 20 maart geeft Renato Prot in Leuven (België) een lezing over Villa Torlonia in Rome, een bestemming die toeristen tijdens een bezoek aan Rome nogal eens opzij laten liggen. Geheel ten onrechte overigens, en wie binnen enkele dagen deze lezing zal meemaken krijgt daarvan ongetwijfeld de bevestiging. De gerestaureerde Villa Torlonia werd in 2006 voor het eerst na bijna dertig jaar en met veel feestgedruis officieel geopend. Een paar maanden later kon de villa op afspraak en in groepjes bezocht worden. Studenten gidsten de schaarse bezoekers door de diverse kamers. Na een tijdje werd het gebouw opnieuw gesloten. Maar sinds enkele jaren is Villa Torlonia, gelegen aan de Via Nomentana, opnieuw opengesteld voor elke bezoeker. De fraaie villa uit 1830 is in Rome vooral bekend als het landhuis waar de Italiaanse dictator Benito Mussolini van 1925 tot 1943 heeft gewoond. Ook de de ondergrondse bunker is te bezoeken.

Het domein dat nu Villa Torlonia herbergt was destijds een wijngaard die eigendom was van de machtige familie Colonna. Markies Giovanni Torlonia kocht het landgoed in 1797 en nam Giuseppe Valadier in dienst die in de periode 1802-1806 eerst de bestaande woning verbouwde. Vanaf 1830 werd het oude pand grotendeels afgebroken en werd de huidige villa gebouwd voor de familie Torlonia.

Mussolini huurde vanaf 1925 het statige landgoed van de familie Torlonia voor het symbolische bedrag van 1 lire per jaar en woonde er bijna tot het einde van zijn leven. De laatste nazaten van de familie Torlonia trokken zich terug in de vlakbij gelegen sprookjesachtige Huis van de Uilen, het huidige Museo della Casina delle Civette.

Mussolini gaf regelmatig feestjes in Villa Torlonia maar liet er ook twee ondergrondse geheime bunkers aanleggen die hem zouden kunnen beschermen tegen luchtaanvallen en giftige gassen. Dat stelsel werd in het diepste geheim aangelegd. Nadat de dictator in 1943 de villa had verlaten, raakte die in verval. Het landgoed werd tegen het einde van de oorlog opgeëist door de Brits-Amerikaanse troepen die het gebruikten van 1944 tot 1947. Uit die periode dateren tevens een hele reeks beschadigingen.

In 1978 kocht de stad Rome het park met de inmiddels erg vervallen panden. Het park werd als wandelgebied opengesteld voor het publiek. Maar drugsverslaafden en vandalen verschaften zich toegang tot de villa waardoor het verval versnelde. In de jaren negentig ging het park dicht en werd begonnen met de restauratie van de gebouwen. Het landhuis dateert uit 1830, herbergt tal van fresco’s en is zeer fraai ingericht. De zalen zijn versierd met stucwerk, marmer, beelden en mozaïekvloeren. De renovatie heeft 5,5 miljoen euro gekost.

Tijdens de renovatiewerken werd nog een vreemde ontdekking gedaan, met name een (vals) Etruskisch graf, dat omstreeks 1840 zou gebouwd zijn met de bedoeling er geheime bijeenkomsten te organiseren. Het zogenaamde graf wordt nog steeds onderzocht en is nog steeds niet toegankelijk voor bezoekers. Welk genootschap er vergaderde of waarvoor het precies heeft gediend is tot vandaag niet duidelijk.

In de grote zalen van de Villa Torlonia staat een selectie van de particuliere collectie antieke beelden en sculpturen van de familie Torlonia opgesteld en die alleen al is meer dan de moeite waard. De waarde van de verzameling wordt op 125 miljoen euro geschat. In twee vertrekken zonder versiering op het gelijkvloers zijn een boekenwinkeltje en een permanente fototentoonstelling ondergebracht.

Behalve het voormelde Museo Casina delle Civette, bevinden zich in het grote domein ook nog verscheidene andere bezienswaardigheden, waaronder het Casino dei Principi, het recent gerestaureerde en opengestelde theatergebouw, een tempeltje gewijd aan Saturnus, een complex in Moorse stijl, de zogenaamde Serre en Torre Moresca, een kunstmatige grot, een fontein en nagemaakte Romeinse ruïnes uit de achttiende eeuw.

De restauratie van de beroemde Serra Moresca en de bijhorende toren is ook achter de rug. Daarmee werd eveneens na vele jaren een unieke architectonische bezienswaardigheid toegevoegd aan het nooit eindigende Romeinse lijstje met interessante dingen die je zeker één keer in je leven moet bezoeken. De restauratie begon na ruim 70 jaar verwaarlozing in het najaar van 2007. Aan de renovatie van beide monumentale gebouwen hangt een prijskaartje van 4 miljoen euro.

In de tuin bevinden zich twee obelisken. Daar hangt een hele geschiedenis aan vast. In 1842 wilde Alessandro Torlonia in zijn tuin twee obelisken laten oprichten, één ter herinnering aan zijn vader Giovanni Torlonia en eentje voor zijn moeder. Maar de obelisken die de Romeinen in de oudheid uit Egypte hadden meegebracht, waren reeds allemaal gerecupereerd door de pausen en opnieuw neergezet op diverse plaatsen in de stad.

Daarom besliste Alessandro Torlonia om twee nieuwe exemplaren te laten maken. In de bergen van Baveno, niet ver van Lago Maggiore, werden twee grote roze granieten blokken uitgekapt en in Milaan uitgehakt als obelisk. Daarna duurde het nog 47 dagen om de granieten kolossen per boot naar Rome te krijgen, via Venetië, de Adriatische Zee, door de straat van Messina, langs Fiumicino de Tiber op en een stukje over de Aniene, tot op zo’n 3 km afstand van het park. Een speciaal voor dit doel aangeworven Egyptoloog kapte er in Rome uiteindelijk de hiërogliefen in.

Het Moorse complex, een meesterwerk van eclecticisme, werd gebouwd tussen 1839 en 1840 voor prins Alessandro Torlonia die een gedeelte van zijn domein aan de Via Nomentana wilde inrichten als een soort pre-Disneyland, een 19de eeuws speel- en pretparkje, typisch voor de rijke families uit die tijd, die elkaar voortdurend probeerden te overbluffen met de meest uiteenlopende en aparte zaken op het vlak van kunst en architectuur.

Het ontwerp is van Giuseppe Jappelli, een visionaire architect, die zich liet inspireren door de Moorse kastelen in Spanje, een land waar hij echter nooit was geweest en waarvan hij de gebouwen alleen maar kende van een oud prentenboek over Arabieren in Spanje. Aanvankelijk wilde Jappelli een soort Indische pagode bouwen. Een schets van dat ontwerp is bewaard gebleven en bevindt zich in de bibliotheek van Padua. De prins koos echter uiteindelijk voor de Moorse benadering.

De bouw was een delicate operatie, vooral door de talrijke details die de architect wilde integreren. Zo werden de monumentale Moorse ramen gemaakt door een Romeinse vakman die zich baseerde op de oorspronkelijke ontwerpen in Spanje en daarvoor zelfs speciaal met de hand geblazen glas liet importeren uit Duitsland.

Het interieur van de Serra puilt uit van de rariteiten, waaronder een valse bakstenen muur, gordijnen die een trompe l’oeil blijken te zijn en een mysterieuze fonteinnimf die de bezoekers lijkt uit te dagen. Het dak en de dakspanten zijn voor de restauratie opnieuw ontworpen, maar werden gebaseerd op het originele model.

De toren zelf kan meteen dienen als decor voor een goochelshow. Langs de wenteltrap, bekleed met de originele decoratie met witte stippen op een beige achtergrond, zie je eerst het ingenieuze mechanisme dat werd ontworpen om via een soort liftsysteem rijke buffetten met voedsel vanuit de keuken tot bij de gasten op het prachtige Moorse dakterras te brengen. De diners op het Moorse terras in Villa Torlonia, met een overvloedige aanvoer van spijs en drank, waren destijds veelbesproken bij de Romeinse elite. De toren bestaat uit drie kamers op drie niveaus: een kleine kamer op de eerste verdieping, een tweede de dienst deed als keuken en een kleine zaal op de derde. Buiten is er een ijzeren ladder die leidt naar een terras.

De buitenzijde van de toren was beschilderd om op die manier stenen en metselwerk na te bootsen. Aan de binnenzijde waren de muren geel geverfd. De ronde of hoefijzervormige ramen hebben gietijzeren frames met Moorse motieven waarin gekleurd glas was ingewerkt. De eetkamer heeft een zeshoekige vorm, eveneens met Moorse decoraties.

Het stucwerk van de kamer is uitgevoerd in zilver met een blauwe achtergrond. De ramen waren bekleed met kolommen en kobaltblauw met zilverkleurige arabesken. Gebrandschilderd glas versierde de kamer. Aan elke vensterbank van de kamer bevonden zich kleine aquaria met vissen. Zowel de vloer als het plafond waren verfraaid met fresco’s. Achter de muren waren er zitplaatsen, bekleed met dure stoffen.

De befaamde kunstmatige Moorse grot dateert uit 1840 en werd eveneens ontworpen door Jappelli. Jammer genoeg werd een deel ervan begin vorige eeuw gesloopt. Tussen 1905 en 1908 werden werken uitgevoerd aan zowel de serre als de toren. Daarbij verdwenen ondermeer ook de twee marmeren leeuwen aan de ingang van het gebouw en diverse schilderingen. De toegang tot de grot, dicht bij de serre, is nauwelijks zichtbaar. In de grot bevinden zich namaak stalactieten en stalagmieten, bedekt met mossen en andere planten, kleine mertjes, riviertjes en houten hangbruggetjes.

De fraai gerestaureerde Villa Torlonia, net buiten de stadsmuren, is zeker een bezoek waard maar voor veel toeristen blijft dit een onbekende bestemming. Weinigen weten dat dit imposante gebouw en het terrein errond ook nog catacomben te bieden heeft. Die zijn slechts uitzonderlijk toegankelijk, o.m. tijdens de Europese Dag van de Joodse Cultuur.

Sinds het begin van de derde eeuw gebeurden hier zo’n vierduizend begravingen, verspreid over het omringende park, over een oppervlakte van zowat 12.000 m². Uniek is dat dit de enige Joodse catacomben zijn die doorheen de eeuwen bewaard zijn gebleven, samen met deze van Vigna Randanini aan de Via Pignatelli. Deze laatste zijn toegankelijk voor het publiek na afspraak. Er is wel nog onderzoek bezig naar een begraafplaats die werd ontdekt tijdens de aanleg van parking Monteverde. Ook die zou van Joodse oorsprong kunnen zijn.

Virtueel bezoek – klik hier

www.museivillatorlonia.it

Vrijdag 20 maart 2015 om 20 u. geeft Renato Prot een lezing met als thema ‘Villa Torlonia, van wijngaard tot stadspark. Plaats van afspraak: Lokaal A.1.3. in cultureel centrum Romaanse Poort, Brusselsestraat 63, 3000 Leuven. Toegang: gratis.

Advertenties

Eén reactie to “De fraaie Villa Torlonia en omgeving”

  1. Ik was er in maart 2015 en het was er zo warm binnen dat zelfs het personeel van het museum buiten stond, 30 graden minstens. Druipend van het zweet een paar snelle rondjes gelopen. Op mijn vraag of de termostaat niet een paar graadjes lager kon antwoordden ze schaapachtig Imperfezione Signore. Zal wel aan Mussolini liggen die daar met een van zijn minnaressen lag.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s