De verdwenen Meta Sudans

De Meta Sudans was een grote, monumentale kegelvormige fontein waarvan de resten duidelijk zichtbaar bleven tot ze in 1936 volledig werden vernietigd omdat de toenmalige Italiaanse leider Benito Mussolini een nieuwe grote weg langs het Colosseum wilde aanleggen die uitkwam op de Via dei Fori Imperiali, die een al even verwoestend effect op de restanten van het Forum Romanum zou hebben. Je ziet tussen de Boog van Constantijn en het Colosseum echter nog steeds de ronde markering waar de fontein ooit heeft gestaan. De fundamenten werden enkele jaren geleden tijdens nieuwe opgravingen nogmaals onderzocht.

De Meta Sudans werd omstreeks 80 na Chr. gebouwd tijdens de regering van keizer Titus en later door Constantijn gerestaureerd. De fontein stond op het plein ten zuidwesten van het Colosseum dat in deze jaren door Domitianus werd voltooid.

De fontein werd opgericht op het kruispunt van de Via Triumphalis en de Via Sacra, die van het Colosseum richting het Forum Romanum liepen. Hier kwamen ook de verschillende wegen van de vier regio’s samen. De ‘regiones’ of stadswijken werden door keizer Augustus opnieuw afgebakend en opgevoerd tot veertien, het eerste was ‘regione I’ dat de Porta Capena bij het Circus Maximus omvatte, en ‘regione XIV’ behelsde het Trans Tiberim, het huidige Trastevere.

De gladiatoren die hun gevecht in het Colosseum hadden overleefd konden aan de fontein hun wonden reinigen, het bloed afspoelen en zich wassen. De originele Meta Sudans moet een fraai staaltje van monumentale en imponerende Romeinse bouwkunst geweest zijn.

De fontein bestond uit een 17 m hoge conus met bloemversieringen. Bij de voet was de kegel 5 m breed en bij de top 3 m. Rond de kegel lag een 1,4 m diep waterbekken met een diameter van 16 m. Tijdens de restauratie in de derde eeuw werd hier nog een extra ring omheen gebouwd, met een diameter van 25,5 m. Hierop waren arcades met standbeelden geplaatst, mogelijk ter gelegenheid van de bouw van de Boog van Constantijn, die er direct naast stond.

De fontein was gebouwd uit beton en baksteen en de kegel was bekleed met marmer. Bovenaan zat een bronzen bol met kleine gaatjes waaruit water sijpelde of ‘zweette’. De fontein ontleende haar naam aan het feit dat ze leek op een metà, het punt waar in de circussen de wagenmenners moesten keren en sudare dat in het Latijn en het Italiaans zweten betekent. ‘Meta Sudans’ kan daarom gelezen worden als ‘de plek waar het zweten wordt gekeerd of tegengegaan’. Hoe de fontein er ongeveer heeft uigezien is bekend gebleven omdat de Meta Sudans staat afgebeeld op verscheidene oude Romeinse munten.

Tot 1936 stond de resterende 9 m hoge betonnen kern van de ooit zo luisterrijke fontein nog overeind. In 1933 werd de Meta Sudans voor de laatste keer uitvoerig bestudeerd, waarna de restanten drie jaar later definitief werden vernietigd om plaats te maken voor Mussolini’s weg. De kern staat nog wel mooi afgebeeld op talrijke foto’s en prentkaarten uit die tijd.

In de jaren ’80 van vorige eeuw gebeurden nieuwe opgravingen waarbij de funderingen van de Meta Sudans weer bloot werden gelegd. Onder deze fundering zijn de restanten aangetroffen van enkele portico’s van Nero’s Domus Aurea. Deze stonden destijds om het grote meer heen, dat later werd droog gelegd voor de bouw van het Colosseum.

Tijdens een tweede reeks opgravingen, uitgevoerd na 1990 tussen het Colosseum en de Boog van Constantijn, heeft men overblijfselen ontdekt van een gedenkteken uit de eerste eeuw waarop ooit een standbeeld stond van Agrippina minor, samen met andere familieleden. Zij was één van de meest markante en verwerpelijke vrouwen in de Romeinse geschiedenis. Als dochter van Germanicus en Agrippina major was ze dus een afstammeling van zowel Augustus als van Livia. Agrippina minor was de moeder van Nero en om haar zoon keizer te maken vermoordde ze haar derde echtgenoot, keizer Claudius.

Bepaalde tekenen wijzen erop dat het standbeeld van Agrippina, dat naast het beeld van Claudius stond, niet lang na haar dood werd weggehaald en dat de andere beelden op een zodanige manier werden verplaatst dat de lege plek niet opviel. Dit lijkt te bevestigen dat na de moord op Agrippina, over haar de damnatio memoriae werd uitgesproken. Daarbij moesten alle beelden en verwijzingen naar de persoon in kwestie verdwijnen. Hij of zij werd als het ware uit de geschiedenis gewist.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s