Het indrukwekkende palazzo Borghese

Begrensd door Piazza Borghese, de Via Borghese, de Via dell’Arancio en de Via della Fontanella di Borghese bevindt zich het enorme en indrukwekkende palazzo Borghese. De zeer lange gevel uit de zestiende eeuw draagt nog de sporen van de waardige en sobere stijl uit de contra-reformatie. Kardinaal Camillo Borghese verwierf het gebouw voordat hij als Paulus V in 1605 paus werd en woonde er toen met meer dan tweehonderd bedienden en personeel. Hij schonk het gebouw aan zijn broers die Flaminio Ponzio (1560-1613) opdracht gaven het in de richting van de Tiber uit te breiden, maar sommige bronnen vermelden Vignola als ontwerper.

Het paleis dankte ooit zijn roem aan de hier door de Borgheses opgehoopte kunstschatten. Die vulden maar liefst twaalf grote zalen. De grondslag van deze verzameling werd gelegd door Scipione Borghese, een neef van Paulus V (1605-1628), de eerste maecenas van Bernini. In 1891 werd de verzameling overgebracht naar de Galleria Borghese waarna de Italiaanse staat ze in 1902 aankocht.

Gabriele d’ Annunzio (1863-1938) heeft nog in dit gebouw gewoond, ‘in splendida miseria’ zoals hij zelf zei. Maar het kleurrijkste personage dat hier verbleef was ongetwijfeld Pauline Bonaparte (1780-1825), de zus van Napoleon. Ze was 23 toen ze hier voor het eerst kwam na haar huwelijk in 1803 met Camillo Borghese.

Haar persoonlijke suite, gelegen achter de hoge ramen op de vierde verdieping, rechts van de hoofdingang, draagt nog altijd de stempel van haar kieskeurige smaak. De vertrekken werden speciaal voor haar in Franse empire-stijl ingericht.

Een rond salon leidt naar haar slaapkamer die via een raampje in verbinding staat met een privé-kapelletje. Zo kon ze vanuit haar bed de mis volgen. Deze schijnbare vroomheid staat in merkwaardig contrast met haar levenswijze, de eindeloze reeks minnaars, de ijdelheid die voor haarzelf het gebruik van hofdames als voetbankjes rechtvaardigde en haar merkwaardige gewoonte zich steevast door een reusachtige neger naar het bad te laten dragen.

Haar levensgrote, halfnaakte liggende beeld uitgevoerd door Canova is te zien in haar vroegere kamer in de huidige Galleria Borghese. Het is één van de iconische vrouwenportretten in de westerse kunst en wordt terecht evenzeer bewonderd als de Mona Lisa. In de literatuur wordt het beeld ‘la Venere vincitrice’ genoemd, de zegevierende Venus. Toen men haar vroeg of ze het niet vervelend vond om naakt te poseren, antwoordde ze ‘ach neen, de kamer was goed verwarmd’.

De familie Borghese woonde oorspronkelijk in Siena. Nadat een van de familieleden in 1530 een juridische functie in het Vaticaan te pakken kreeg en een adellijke bruid aan de haak sloeg, begon voor de Borgheses de vlugge klim naar de absolute top.

De oudste zoon Camillo koos voor een kerkelijke loopbaan en de tweede zoon kocht voor 60.000 dukaten, door de familie bijeengespaard, een ambt aan het pauselijk hof, wat echter door zijn vroege dood weggegooid geld was. Maar in een royale bui stond de paus toe dat Camillo de overledene in die functie zonder bijbetaling opvolgde.

Toegewijd als hij was en begaafd met diplomatieke vaardigheden, werkte Camillo zich op naar vertrouwensposities. In 1596 kreeg hij zijn kardinaalshoed en dankzij een netwerk van relaties in politiek en curie bracht hij het uiteindelijk op 53-jarige leeftijd tot paus Paulus V 1605-1621).

Tijdens zijn pontificaat kende hij veel tegenslag maar hij bleef bekend door wat hij de stad schonk. Daaronder een nieuwe waterleiding (de nog bestaande Acqua Paolo), een goede armenzorg en grote bouwprojecten zoals de Paolina-kapel en de verlenging van de Sint Pieterbasiliek.

De gevel van de Sint-Pietersbasiliek vermeldt in reusachtige letters zijn naam en draagt het wapen van de familie, een adelaar met daaronder een draak. Geholpen door de paus sloten zijn neefjes gunstige huwelijken, verzamelden een fortuin en verwierven op hun beurt hoge posities.

Toen Paulus V stierf liet hij een familie van prinsen na die zich wisten te handhaven van generatie op generatie. Een van de nakomelingen huwde de voormelde Pauline, de zus van Napoleon, en schraapte een immens fortuin bijeen.

Toen Rome na 1870 uitgroeide tot een moderne stad verdiende de familie opnieuw veel geld in de bouwsector, maar door bankschandalen en verkeerde speculaties brokkelde het vermogen flink af. Daardoor moest de familie het park Villa Borghese op de Pincio, haar weelderige tuinen en de immense kunstverzameling verkopen.

Door zijn merkwaardige vorm wordt palazzo Borghese weleens ‘Il cimbalo’, het clavecimbel genoemd. Het paleis heeft twee hoofdingangen, de eerste ligt langs de lange gevel, de tweede vinden we net achter de hoek rechts, aan Largo della Fontanella Borghese.

Hier heeft men een zeer beperkt zicht op de binnenplaats. De 95 Dorische en Ionische zuilen dragen in paren de dubbele loggia’s. De half op de achtergrond verborgen bruisende fonteinen en in vorm gesnoeide bomen van Ponzio’s verrukkelijke tuin, geven een idee van het decor waarin zich het leven der rijken in de zeventiende eeuw afspeelde. De barokke fontein ‘Il bagno di Venere’ is een werk (1665) van Rainaldi.

Palazzo Borghese is één van de meest indrukwekkende gebouwen in Rome. Een bezoek is helaas niet mogelijk omdat het gebouw gedeeltelijk wordt ingenomen door de kanselarij van de Spaanse ambassade. Een ander deel van het gebouw wordt nog steeds bewoond door de Borgheses.

Hier kom je dus niet binnen, tenzij je goed bevriend bent met een lid van de familie Borghese of zaken te doen hebt op de kanselarij. In 2007 werd nog een ander gedeelte van het gebouw, dat in het bezit was van geraakt van een zakenman die later failliet ging, verkocht voor 24 miljoen euro. De koper is onbekend.

Op Piazza Borghese, in de schaduw van het palazzo, kan je dagelijks van 10 tot 19 uur terecht op de kleine maar best wel interessante Mercato dell’ Antiquariato. In zeventien kleine kraampjes worden allerlei etsen, gravures, prenten, munten, medailles, kaarten, oude boeken en andere snuisterijen te koop geboden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s