De Egyptische obelisk op Piazza del Popolo

In 1794, onder het bewind van Pius VI, begon Giuseppe Valadier (1762-1839) voor het eerst plannen te smeden die zouden leiden tot het huidige ovale plein dat we vandaag nog steeds kennen als Piazza del Popolo. Valadier was een geboren Romein die kort na 1809 in dienst trad van graaf de Tournon, de Franse prefect. Valadier was het brein achter de planologische projecten voor de ‘tweede stad’ van het Napoleontische keizerrijk. Een groot deel van die plannen werd slechts uitgevoerd na de eenwording van Italië in 1870. Zoals het plein er nu bij ligt is het bijna niet te geloven dat zoveel handen in de loop van drie eeuwen tot een quasi volmaaktheid hebben bijgedragen. De Santa Maria del Popolo heeft als enige gebouw de verschillende stadia in de evolutie overleefd, terwijl het aangrenzende klooster verdween om plaats te maken voor de toegangsweg naar het park op de Pincioheuvel.

Vandaag is Piazza del Popolo een dwars gelegen ellips die wordt gemarkeerd door half cirkelvormige siermuren met op de uiteinden de personificaties van de ‘vier jaargetijden’. De 24 meter hoge Egyptische obelisk in het midden (totale hoogte met voetstuk 36,5 m) is de derde hoogste van Rome.

Met zijn 3300 jaar is hij na de obelisk van Lateranen (1400-1390) die overigens door dezelfde paus (Sixtus V) werd heropgericht, de oudste en zonder enige twijfel mooiste en best bewaarde van Rome. Op de obelisk worden de verdiensten vermeld van Ramses II (1279-1213 v. Chr.) en Merenptah (1213-1204 v. Chr., beide achttiende dynastie). Het kan geen kwaad om hier even stil te staan om wat te mijmeren bij deze obelisk die reeds lang vóór de Romeinse oudheid werd vervaardigd in een andere beschaving en door een speling van het lot in Rome terechtkwam.

Volgens recent onderzoek zou de obelisk zelfs nog ouder zijn en zou hij zijn opgericht door Seti I (1290-1279 v. Chr.). Het voetstuk toont inscripties uit de tijd van Augustus die hem aan de zon wijdde (te zien aan de poortzijde), maar ook een tekst uit de tijd van Sixtus V (kant van de Tiber) die de naald opdraagt aan het Heilig Kruis.

Op de zijde gericht naar de Santa Maria del Popolo wijdt de obelisk zichzelf aan deze kerk, we lezen: “Ik sta hier liever voor een tempel gewijd aan degene van wie de maagdelijke baarmoeder (ex utero virgina), tijdens de regering van Augustus leven gaf aan de zon van de gerechtigheid (sol justitiae)”.

De obelisk werd door Augustus na de overwinning op Cleopatra en Marcus Antonius vanuit Heliopolis naar Rome gebracht. Het was de allereerste obelisk die vanuit Egypte de reis naar de eeuwige Stad maakte. Augustus plaatste hem op de spina in het Circus Maximus.

In 1589 werd hij in opdracht van Sixtus V, de paus die ’s morgens vroeg opstond om de vooruitgang van de openbare werken in Rome te kunnen volgen, door Domenico Fontana op zijn huidige plaats opgesteld, drie jaar na de obelisk op het Sint Pietersplein (1586) en een jaar na de obelisk bij de Sint-Jan van Lateranen (1588).

De obelisk op Piazza del Popolo heeft niet alleen de tijd van keizer Augustus meegemaakt, maar was ook de stenen getuige van talrijke wagenrennen en overleefde alle pausen. Christina van Zweden heeft in 1655 bij haar intrede in Rome naar deze obelisk gekeken, net als de schilder Rubens, die hier, komende van Mantua, in 1601 arriveerde.

Maar ook Rogier van der Weyden, Gossaert, van Orley, van Scorel, Brueghel, Antoon Van Dyck en vele andere beroemde figuren uit de geschiedenis hebben hier hun eerste ervaring in Rome opgedaan.

In 1823 gaf paus Leo XII (1823-1829) aan Valadier opdracht de sokkel te versieren met waterspuwende marmeren leeuwen. Op maandag 20 april begint de restauratie van de fontein. De werkzaamheden kosten 300.000 euro en zullen duren tot januari 2016. De vorige grote restauratie van de fontein gebeurde 18 jaar geleden. De Caserna Giacomo Acqua, links van de Porta del Popolo, is genoemd naar een commandant van de koninklijke troepen die op 20 september 1870 een bres sloegen in de stadsmuur bij Porta Pia, wat de val van het pauselijke Rome betekende.

Advertenties

Eén reactie to “De Egyptische obelisk op Piazza del Popolo”

  1. Smarius Says:

    De keuze voor leeuwen hangt net als de obelisk samen met de fascinatie voor Egypte: het sterrenbeeld leeuw markeert het jaargetijde van overstromingen van de Nijl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s