Archeologisch park Porticus Aemilia klaar voor opening

In het hartje van de wijk Testaccio in Rome wordt komend weekend het archeologische park Porticus Aemilia geopend. Het officiële gedeelte heeft zaterdag plaats, zondag 10 mei zijn er gratis rondleidingen door archeologen. De zone van ongeveer 1.200 m² is vanaf dan vrij toegankelijk en wordt ’s nachts omwille van de veiligheid afgesloten door een hek. Heel bijzonder is de aangepaste verlichting die op spectaculaire wijze de monumentale bogen in de kijker zet. Bij zonsondergang wordt het verlichtingssysteem automatisch ingeschakeld. Twintig projectoren zetten dan de Romeinse architectuur uit de oudheid in de kijker. De apparatuur maakt daarvoor gebruik van de energie die tijdens de dag werd opgeslagen via zonnepanelen. De voorbije vijf jaar werd deze site onderzocht en gebeurden er opgravingen, ondermeer door Nederlandse archeologen. Het park zal ook worden gebruikt voor allerlei activiteiten zoals bv. kunsttentoonstellingen. Het decor uit de oudheid zal van ieder evenement dat hier plaatsvindt hoe dan ook iets speciaals maken. De omgeving van de Porticus Aemilia lag er de voorbije 50 jaar verloederd bij. De monumentale resten uit de oudheid waren omgeven door afval en krotten.

Twee educatieve panelen (6 m x 1,3 m) geven de bezoekers historische informatie over de Porticus Aemilia. Een smeedijzeren hek moet ’s nachts de vandalen ontmoedigen. Er wordt nog eens 100.000 euro uitgetrokken om het park binnenkort te voorzien van enkele zitbanken en aangepast groen. Voor Testaccio wordt het park wellicht een nieuwe trekpleister, dit in afwachting van de opening van het educatieve en recreatieve archeologisch project onder de Nuovo Mercato Testaccio, de nieuwe, moderne markthal van de wijk.

De Porticus Aemilia maakte deel uit van een enorm gebouw uit de tweede eeuw v. Chr. dat zich uitstrekte over een lengte van bijna een halve kilometer. Het werd destijds gebruikt voor de opslag van goederen die via de Tiber werden aangevoerd. Het archeologische project rond de Porticus Aemilia begon reeds in 2010. De Italiaanse archeologen kregen voor dit project medewerking van het Koninklijk Nederlands Instituut in Rome. De Nederlandse wetenschappers werken hiervoor samen met de Soprintendenza Speciale dei Beni Archeologici di Roma.

Van de Porticus Aemilia staan vandaag nog een aantal muurresten tot zowat 4 m hoog overeind. Die bevinden zich grotendeels tussen de hedendaagse woningen, alweer één van de vele dingen die Rome als stad zo uniek maken. Het is natuurlijk wel aardig wanneer zich in je achtertuin zomaar een monument uit de oudheid bevindt.

De onderzoekers brachten structuren en ondergrondse gangen uit de Republikeinse tijd in kaart. Aan de buitenzijde van het oorspronkelijke gebouw werden vier graven uit een latere periode (vijfde tot zesde eeuw na Chr.) ontdekt. Behalve (resten van) skeletten kwamen ook heel wat scherfresten van amforen aan de oppervlakte. Niet verwonderlijk, de wijk is tenslotte genoemd naar de befaamde Schervenberg, die zich wat verderop bevindt.

De Porticus Aemilia was eigenlijk een complex dat uit meerdere pakhuizen bestond. Gelegen aan de voet van de Aventijn, vlakbij de Tiber, diende de grote hal als overslagplaats voor de goederen die vanuit de zeehaven met kleinere scheepjes over de Tiber richting Rome werden gebracht. De noodzaak van nieuwe magazijnen aan de Tiber was ontstaan na de grote groei van de Romeinse bevolking, die volgde op de vele overwinningen die de Romeinse legers behaalden.

Tijdens de Tweede Punische Oorlog (218-201 v. Chr.) veroverde Scipio Africanus grote delen van Hispania op de Carthagers. Dit was een vruchtbare provincie waaruit grote hoeveelheden graan konden worden geïmporteerd. Om die voorraden in Rome te kunnen opslaan werd de Portus Tiberinus, de rivierhaven bij het Forum Boarium, ongeveer ter hoogte van de huidige Piazza Bocca della Verità, uitgebreid. Het Forum Boarium was de plaats waar in het oude Rome de veemarkt werd gehouden.

Op deze plek werd tevens het zout verhandeld dat over de Via Salaria naar elders in Italië werd vervoerd. Hierdoor groeide de marktplaats uit tot een dichtbevolkt gebied met een grote economische betekenis. De openbare ruimte van het marktplein werd afgebakend met grensstenen om te voorkomen dat deze langzaam volgebouwd zou worden. Naast de woonhuizen bevonden zich portico’s (zuilengalerijen) en gebouwen voor goederenopslag. In aansluiting daarvan werd in 193 v. Chr. wat verderop een nieuw pakhuizencomplex gebouwd, de Porticus Aemilia.

Initiatiefnemers van het bouwproject waren Marcus Aemilius Lepidus en Lucius Aemilius Paulus. Beiden hadden ze in het jaar dat ze de functie van aedilis bekleedden, heel wat veehouders aangeklaagd en boetes geïnd. Een aedilis had politieke macht, was verantwoordelijk voor het onderhoud van openbare gebouwen, het organiseren van publieke feesten en trad ook op als een soort kruising van burgemeester en politiecommissaris. Zij konden zelfs soldaten vorderen om bepaalde wanpraktijken een halt toe te roepen en dus ook boetes opleggen wanneer dat nodig was.

Het moet zijn dat Marcus en Lucius hun werk bijzonder ijverig hebben gedaan ofwel waren er in die periode uitzonderlijk veel fraudeurs actief, want het was met de opbrengst van boetes dat de bouw van de Porticus Aemilia werd gefinancierd. Reeds in 174 v. Chr. werd het complex verbouwd en nogmaals uitgebreid, ditmaal door de censoren Q. Fulvius Flaccus en A. Postumius Albinus.

De Porticus Aemilia was overigens het eerste gebouw in Rome dat gemaakt werd van beton. De Senaat heeft er zelfs over vergaderd of ze dit materiaal niet moesten verbieden omdat het wellicht te onveilig of te zwak zou zijn. Vandaag weten we dat het Romeinse beton steviger was dan de meeste bouwmaterialen die tegenwoordig worden gebruikt.

De Porticus Aemilia was 487 m lang en 60 m breed en had een oppervlakte van ongeveer 25.000 m². Het dak van het gebouw was overkoepeld met booggewelven en werd gedragen door 295 zuilen. Tussen en doorheen de verschillende pakhuizen bevonden zich doorgangen van 8 m breed die rechtstreeks naar de oever van de Tiber leidden.

Eerdere wetenschappelijke studies maakten duidelijk dat dit het grootste commerciële gebouw in Rome was. De ook vandaag nog altijd indrukwekkende structuren – een gedeelte ervan kan je vanaf nu dus in alle glorie bewonderen tussen de Via Rubattino en de Via Beniamino Franklin – geven een kleine indruk van de enorme grandeur en uitstraling die dit complex moet hebben gehad. De funderingen van de hier nog overblijvende resten zijn opgetrokken uit vulkanisch gesteente en vormen een mooi voorbeeld van de manier waarop er in die periode in Rome werd gebouwd.

Advertenties

Eén reactie to “Archeologisch park Porticus Aemilia klaar voor opening”

  1. Een van de archeologen heeft ooit een kort artikel geschreven over de campagne rondom de Porticus Aemilia. Leuk om te lezen bij dit nieuws.

    http://www.geschiedenisbeleven.nl/nederlandse-archeologen-in-rome-de-porticus-aemilia/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s