Palazzo Barberini, waar Vlaamse meesters thuis zijn

Palazzo Barberini is bereikbaar langs de vroegere zij-ingang, de in 1875 afgebroken hoofdingang lag aan de huidige Piazza Barberini. De versierselen langs de straat zijn negentiende-eeuws. Paus Urbanus VIII Barberini (1623-1644) liet voor zijn familie dit barokpaleis optrekken. Na palazzo Farnese en palazzo Borghese (1514-1589) is dit wellicht het meest imposante van Rome. Zoals zijn opvolgers Innocentius X Pamphili en Alexander VII Chigi, was Urbanus VIII een zogenaamde paus-bouwer en een bewonderaar van Bernini. Net als in Palazzo Corsini vind je hier een schitterende verzameling kunst uit de Nederlanden. Samen maken ze deel uit van de Galleria Nazionale d’Arte Antica.

Het palazzo staat in een grote tuin met pijnbomen, waar zich ook een beeld van de Deense kunstenaar Albert Thorwaldsen bevindt. De basis van het Barberini-complex werd gevormd door het bestaande palazzo Sforza dat de paus had gekocht. Bij recente opgravingen werden onder het gebouw woningen uit de keizertijd teruggevonden evenals een mithraeum met fresco’s.

De bouw van palazzo Barberini begon in 1627 onder leiding van Carlo Maderno maar Borromini, zijn neef, was reeds vanaf 1625 als tekenaar bij het ontwerp betrokken. Twee jaar later, bij de dood van Carlo Maderno werd de jonge Bernini (1598-1680) architect. De even oude en dus sterk gefrustreerde Borromini (1599-1667) bleef tot 1633 zijn assistent, toen het paleis vrijwel voltooid was.

Er is menig woordje gediscussieerd over welk deel van het ontwerp aan Maderno moet worden toegeschreven en welk deel aan Bernini, terwijl ook voor Borromini het een en ander is weggelegd. Men neemt aan dat, hoewel het paleis verre van compleet was toen Bernini het overnam, deze zich grotendeels aan de plannen van Maderno heeft gehouden en slechts enkele wijzigingen heeft aangebracht.

Carlo Maderno opteerde voor een model gebaseerd op een open renaissance-villa in plaats van het klassieke gesloten stadspaleis. Bernini volgde dit idee en ontwierp een voorgevel volgens het schema van de villa’s in de omgeving van Rome. Zo werd de centrale porticus met de dubbele rij grote vensters erboven, het belangrijkste architectonische element van het paleis, door Bernini ontworpen.

Een aantrekkelijk en ongewoon kenmerk is dat deze porticus zich naar de ovale vestibule in het hart van het gebouw versmalt, van zeven bogen in de gevel, naar vijf en dan naar drie. Let ook op het ingenieuze valse perspectief van de omlijsting van de ramen op de bovenste verdieping, bedoeld om een evenwichtig uiterlijk te handhaven en toch rekening te houden met de kleinere vertrekken met kleine vensters op die etage.

Bernini heeft tevens zijn stempel gedrukt op twee kleine bovenramen met wonderlijke frontons in de verbindingsstukken tussen hoofdgebouw en zijvleugels. Let vooral op de versiering rond de vensters met bovenaan de schelp, een eerste toepassing van dit Michelangelo-motief, hier uitgewerkt met uitspringende zijelementen.

De Franse schrijver Marie-Henri Beyle, beter bekend als Stendhal (1783-1842) waardeerde dit niet, hij schreef dat het ‘een voorbeeld van de slechte smaak van Bernini’ was. Het linker rechthoekige trappenhuis is eveneens met zekerheid door Bernini ontworpen, terwijl de rechter ovale wenteltrap een ontwerp van Borromini is.

Het paleis werd in 1949 door de Italiaanse Staat aangekocht met de bedoeling er de Galleria Nazionale d’Arte Antica te huisvesten. Tot 2006 bezette het ministerie van Defensie nog een belangrijk deel van het gebouw.

Vandaag bevindt zich in het paleis het Museo Barberini dat samen met de verzameling van palazzo Corsini deel uitmaakt van de Galleria Nazionale d’Arte Antica. Deze bezit een verzameling van ruim 2.500 schilderijen waarvan er ongeveer 1.300 in palazzo Barberini en 700 in palazzo Corsini getoond worden. De rest werd ondergebracht in verschillende ministeries en in het parlement.

De zalen in het msueum hebben geen duidelijke nummering en de toelichtende teksten zijn enkel in het Italiaans. Het bezoek is een beetje frustrerend omdat in werkelijkheid slechts een beperkt deel van de verzameling getoond wordt en lang niet alle zalen toegankelijk zijn. Daardoor mist de bezoeker toch een aantal belangrijke werken, wat niet wegneemt dat hier toch nog steeds een indrukwekkende verzameling kunst te bewonderen is.

Morgen geven we hiervan een (heel bondig) overzicht. Sinds enkele jaren kan een gratis begeleid bezoek worden gevolgd aan de piano nobile en de zogenaamde zaal van de zestiende eeuw die gerestaureerd is. Een bezoek duurt ongeveer 20 minuten, inlichtingen krijg je aan de balie. Hier kan je overigens ook kaartjes reserveren/kopen voor de Galleria Borghese en de Galleria Corsini in palazzo Corsini in Trastevere.

De schilderijengalerij is in principe te bereiken via de monumentale wenteltrap van Bernini, links onder de centrale portico, maar sinds een nieuwe balie werd ingericht op het gelijkvloers, kan men het museum voorlopig niet meer langs deze trap bereiken.

Het museum is als volgt ingedeeld maar lang niet alle zalen en verdiepingen zijn altijd toegankelijk. In de praktijk stopt het bezoek vaak op de eerste verdieping, gelukkig bevinden zich hier de meest interessante werken.

  • Benedenverdieping – noordvleugel (links): schilderkunst van de twaalfde tot de vijftiende eeuw
  • Eerste verdieping – noordvleugel: kunst uit de zeventiende eeuw, tevens het grootste en waardevolste deel van de verzameling.
  • Eerste verdieping – zuidvleugel (rechts): een origineel bewaarde aanblik van hoe de palazzo er destijds aan de binnenzijde heeft uitgezien, met de oorspronkelijke Barberini-meubelen uit de zeventiende eeuw.
  • Tweede verdieping: schilderkunst van niet-Italianen en de achttiende eeuw. Via de wenteltrap van Bernini kom je terug tot de benedenverdieping.
  • Derde verdieping: in wat oorspronkelijk de bibliotheek van kardinaal Francesco Barberini was (zeventiende eeuw) komt de verzameling schetsen van de school van Pietro da Cortona en de wandtapijten uit de eigen weverij.

http://galleriabarberini.beniculturali.it/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s