De Via della Conciliazione

We hadden het gisteren over wat het Vaticaan uitspookte met een reclamepaneel aan het begin van de Via della Conciliazione. Deze éénrichtingslaan der ‘Verzoening’, lopende van de Engelenburcht tot het Sint Pietersplein, werd tussen 1936 en 1950 aangelegd ter herinnering aan het Verdrag van Lateranen van 2 februari 1929, waarbij de Kerkelijke Staat in het Vaticaanse gebied een feit werd. De aanleg van deze door velen verguisde laan resulteerde weliswaar in een onbelemmerd uitzicht op de Sint Pietersbasiliek en het Sint-Pietersplein, maar ging ten koste van de oude Borgo-wijk.

In de tijd vóór Mussolini naderde de bezoeker die van de Tiber kwam, de basiliek langs de Spina delle Borghi, de ruggengraat van de Borgo, gevormd door twee mooie oude straten die min of meer parallel naar het Sint Pietersplein van Bernini liepen, maar die het uitzicht op de basiliek niet zoals nu meteen op een spectaculaire manier prijsgaven.

Toen hier nog een wirwar van steegjes lag, zag men de zonovergoten gevel van de basiliek pas wanneer men er vlak vóór stond, vandaag is het ooit zo wezenlijke deel bij het naderen van de Sint-Pietersbasiliek, de verrassing, volledig verdwenen.

In 1937, het jaar voor Hitlers eerste bezoek aan Rome, besloot Mussolini deze betrekkelijk geleidelijke onthulling van de basiliek en zijn koepel, te veranderen in puur melodrama vanuit een éénpuntsperspectief. Het resulteerde in een reusachtige laan in de stijl van Albert Speer die de plaats heeft ingenomen van beide straten, de Borgo Vecchio en Borgo Nuovo die samen de Spina dei Borghi vormden.

Aan de Borgo Vecchio lag omstreeks 1550 de herberg Il Falcone Bianco die werd uitgebaat door de Nederlandse waardin Magdalena. Er kwamen schilders over de vloer, maar ook Hendrik van Brederode was hier te gast. Ook het huis en het atelier van Rafaël gingen met de aanleg van de nieuwe straat verloren.

Wanneer we vandaag langs deze vrij saaie laan (hoewel er heel wat opmerkelijke gebouwen staan, maar daar moet je wel wat tijd voor nemen) de basiliek naderen, zakt de machtige koepel steeds verder weg en zal uitzonderlijk geheel achter de gevel schuil gaan. Dit is uiteraard een architectonische fout die men onrechtvaardig in de schoenen schuift van Carlo Maderno die de kerk van een langschip voorzag en daarmee het oorspronkelijke plan van een Grieks kruis met een koepel in het centrum opgaf.

Toch zit in deze fout enige symboliek: de koepel heeft zijn lokkende taak, de reiziger wordt opgenomen in de armen der kerk (de zuilengalerij van Bernini) en kan voortaan al zijn aandacht wijden aan het godshuis zelf en het hart ervan, namelijk het graf van Petrus. Het is de uitleg waarmee deze ingreep uit de jaren dertig van vorige eeuw wordt verklaard, maar die architecturaal eigenlijk niet te verantwoorden valt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.