De fontein van de Dioscuren

Piazza del Quirinale, volgens velen één van de mooiste barokpleinen van Rome, is met zijn statige paleizen en een fontein met obelisk en klassieke beelden, een karakteristiek voorbeeld van de Romeinse elegantie. De plaats heeft inderdaad iets heel eigens en individueels, is even onregelmatig als grandioos en bevallig. De vierde zijde van het plein biedt een zicht op de koepel van de Sint-Pietersbasiliek. Schuinrechts vóór de ingang van Palazzo del Quirinale bevindt zich de fontein van de Dioscuren, sinds lang één der bakens van de stad. Omwille van de reusachtige paarden bij de fontein wordt de Quirinaalheuvel door de Romeinen soms ook wel Monte Cavallo genoemd.

De beelden van Castor en Pollux aan de fontein zijn Romeinse kopieën naar Griekse originelen uit de vijfde eeuw v. Chr. en bevonden zich ooit nog in de Thermen van Constantijn, die hier vlakbij lagen. In de literatuur worden de beelden soms vermeld als origineel Grieks. Deze ‘horse tamers’ (Lucentini) zijn 5,6 m hoog en werden hier in 1589 in opdracht van paus Sixtus V (1585-1590) geplaatst door Domenico Fontana (1543-1607), de man die verschillende obelisken heroprichtte.

Deze beelden behoren tot de kleine groep antieke sculpturen die door de eeuwen heen altijd bovengronds is gebleven. Op de sokkels staat te lezen dat ze het werk zouden zijn van Praxiteles (half vierde eeuw v. Chr.) en Phidias (sterft omstreeks 432 v. Chr.). Deze foutieve vermeldingen werden wellicht omstreeks 450 na Chr., net vóór de plundering door de Vandalen, met opzet aangebracht om te vermijden dat de beelden zouden worden vernietigd.

Anderen beweren dat de namen de beelden moesten beschermen tegen al te puriteinse christenen. Uit vroeg-middeleeuwse teksten blijkt dat de beelden toen beschouwd werden als voorstellingen van Alexander de Grote bij het temmen van zijn paard Bucephalus (naar het Griekse boukefalos, of runderkop, zijnde het gebruikelijke brandmerk van de Thessalische paarden).

Toen Napoleon in 1798 Rome had bezet en Pius VI gevangen had genomen, wilde hij de beelden van Castor en Pollux met hun paarden naar Parijs laten overbrengen. Gelukkig ging dat plan niet door omdat het karwei te zwaar bleek. De beelden zijn zwaar gerestaureerd en hersteld, zo beperkt het paard links zich enkel tot de kop, de rest van het lichaam werd tijdens de zestiende eeuw toegevoegd.

De obelisk (hoogte 14,5 m) werd in 1786 in opdracht van Pius VI (1775-1799) tussen de beelden geplaatst. Hij is niet Egyptisch, maar een oud-Romeinse nabootsing die oorspronkelijk aan de ingang tot het mausoleum van Augustus stond. Deze obelisk vormde er een paar met deze die vandaag achter de Santa Maria Maggiore staat op Piazza dell’ Esquilino.

Het bekken van grijs graniet is afkomstig uit het Forum Romanum waar het als veevoederbak gebruikt werd, tot Pius VII (1800-1823) in 1818 de schaal hier aan de fontein liet toevoegen. Herman Schaepman (1844-1903) schrijft in 1877: ‘De kolossen en paarden tekenden hun onsterfelijke schoone vormen op de doorschijnende lucht, de obelisk verhief zich rank en statig en de wateren der fontein zongen ons weer het eeuwig streelende, het zoo verstaanbare en toch zoogeheimzinnige lied’.

De lage gebouwen tegenover het Quirinaalpaleis, aan de overzijde van het plein, waren de ‘scuderie’, de pauselijke paardenstallen. Ze werden gebouwd voor Clemens XII (1730-1740) wiens wapen er bovenop staat. Hier worden tegenwoordig belangrijke tentoonstellingen georganiseerd. Uit het recente verleden onthouden we opgemerkte en soms zeer fraaie tentoonstellingen rond Hans Memling, Frida Kahlo, Vermeer, Caravaggio, Tiziano, keizer Augustus, Tintoretto, Lorenzo Lotto, Filippino Lippi en Sandro Botticelli.

Op de plaats van de stallen bevond zich een grote tempel voor de Egyptische god Serapis waarvan nog enkele resten bestaan. Als je in de Scuderie del Quirinale nog eens een tentoonstelling bezoekt, kan je die bekijken. Boven, achter de glazen wand zijn de grote door loof overgroeide resten van de tempel te zien.

Een gelijknamige, vandaag totaal verdwenen tempel stond bij de San Ignazio-kerk. Vanaf de traphal binnen de scuderie heb je ook een spectaculair uitzicht op Rome, dat vooral indrukwekkend is bij zonsondergang.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s