De Arco degli Argentari

Links van de San Giorgio in Velabro-kerk aan de Via di Velabro (zie ons bericht van enkele dagen geleden) bevindt zich een kleine, antieke boog, de Arco degli Argentari of de boog van de geldwisselaars geheten. Deze boog vormde ooit een monumentale poort over een nu verdwenen weg die naar het Forum Boarium voerde. Hij werd in 203 na Chr. opgericht door de geldwisselaars en veehandelaars ter ere van keizer Septimius Severus (193-211).

Dat weten we omdat nog steeds te lezen staat op de onderste regel op de architraaf ‘de argentari et negotiantes boari’. De boog dateert dus uit dezelfde periode als de boog van Septimus Severus op het Forum Romanum. Nochtans is het kwaliteitsverschil opmerkelijk. De boog die we hier zien was een privé-initiatief en werd uitgevoerd door minder bedreven ambachtslui, de boog op het Forum was een initiatief op het hoogste niveau waarbij de beste vaklui werden ingezet.

Gedurende eeuwen geloofde men dat de Arco degli Argentari een schat verborg, een verhaal dat de wereld in geraakte omdat onder de boog destijds inderdaad vaak geldwisselaars actief waren. Zelfs paus Pius IV (1559-1565) heeft in zijn tijd een zoektocht naar de vermeende schat in gang gezet. Volgens het verhaal behoort het dichtgemaakte gat links vooraan, boven de afbeelding van de stier, nog tot de gevolgen van alweer een vergeefse schattenjacht.

Toen Domenico Fontana de grote obelisk bij de Sint-Jan van Lateranen moest heroprichten vroeg hij in een brief van 4 januari 1588 aan paus Sixtus V toestemming om de boog der geldwisselaars te mogen slopen om het materiaal te gebruiken voor de geplande onderbouw. Door een toeval werd hiervoor ander marmer gebruikt, zodat de boog uiteindelijk toch bewaard bleef.

De bakstenen kern van de twee pilaren werd versierd met reliëfpanelen, omgeven door pilasters met militaire vaandels en krulversieringen van acanthus. Aan de binnenzijde van de boog zie je op het rechterpaneel keizer Septimius Severus samen met zijn vrouw Julia Domna bij een driepoot tijdens een offerande.

Op de linker binnenzijde stonden hun twee zonen Caracalla en Geta afgebeeld, maar Caracalla liet, nadat hij op 26 december 212 zijn 23-jarige broer in de armen van zijn moeder had vermoord, Geta’s portret verwijderen. Ook de naam van Geta verdween bovenaan op het einde van de derde lijn met ‘fortissimo felicissimoque principi’, de sterkste en beste der prinsen, verwijzend naar Caracalla.

De titel van Julia Domna, ‘mater augusti’ werd gewijzigd naar het enkelvoud in ‘mater augustus’ (op de tweede regel waar de letters Patri Patriae eerst weggevaagd werden). In de tekst wordt Caracalla vermeld met zijn officiële naam Bassianus Marcus Aurelius Antoninus (derde regel). Je ziet dat ook naast Caracalla twee figuren verwijderd werden, namelijk zijn vrouw Plautilla en haar vader Plautianus, het hoofd van de keizerlijke garde. Beiden werden eveneens door Caracalla vermoord.

Bovenaan ligt een indrukwekkende architraaf, met daarop links Hercules met een leeuwenhuid en rechts een beschermgeest. De overvloedige versieringen en de sterk uitgesproken reliëfs op deze boog zijn kenmerkend voor de kunst van de vroege derde eeuw. Ze tonen het begin van een langzaam afglijden naar de ‘laatantieke’ kunst. Kenmerkend is bijvoorbeeld de neiging om heersersfiguren frontaal af te beelden en niet in perspectief, wat ook al te merken is op de slechts tien jaar oudere zuil van Marcus Aurelius uit 193 na Chr. op Piazza Colonna.

Er is hier vlakbij nog meer te zien. In het midden van het plein vóór de San Giorgio staat een boogstructuur met vier doorgangen. Het is de Arco di Giano of de Boog van Janus. Dat is een volgend verhaal.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s