De Arco di Giano

De Arco di Giano of de Boog van Janus, vlakbij de San Giorgio di Velabro en de naastgelegen Arco degli Argentari, vormde de formele toegang tot het Forum Boarium dat gelegen was tussen deze boog en de Tiber. Het is een zogenaamde quadrifrons triomfboog, met vier gelijke zijden. Het is de enige van dit type in Rome die bewaard is gebleven. Hij is gebouwd op een vierkante basis van 12 m en is ongeveer 16 m hoog.

‘Quadrifrons’ verwijst naar quadrivium, de vier gevels op een kruispunt. De boog vormde dus een overdekte passage op een kruispunt en gaf tevens enige bescherming aan de veehandelaars. De Boog van Janus dateert uit een decadente periode, het begin van de vierde eeuw. De constructie werd omstreeks 356 na Chr. neergezet door keizer Constantinus II, ter ere van zijn vader Constantijn De Grote (306-337). De oorspronkelijke naam was dan ook Arcus divi Constantini, de boog van de vergoddelijkte Constantijn. Het is één van de weinige gebouwen uit zijn regeerperiode, samen met de naar hem genoemde basiliek op het Forum Romanum en zijn triomfboog naast het Colosseum.

Janus was de Romeinse god van de poorten en bruggen, maar deze naam voor de boog is pas na de Romeinse tijd bedacht. Janus werd afgebeeld met twee gezichten als zinnebeeld van in- en uitgang, in het Latijn betekent ‘ianua’ deur of doorgang. Op het Forum Romanum beperkte de tempel van Janus zich tot een klein huisje waarvan de toegang slechts gesloten mocht worden als in het hele rijk vrede heerste. Ten tijde van Augustus zou dit tweemaal gebeurd zijn.

Men vertelt dat Janus een koning was die Saturnus onderdak had geboden en daarom uit dankbaarheid een plaats kreeg tussen de goden. Hij was de god van begin en einde, die het verleden en de toekomst kende en het binnenste en buitenste der dingen. Naar hem werd de maand januari genoemd. Ook de Janiculusheuvel in Trastevere ontleent zijn naam aan Janus, op deze heuvel bevond zich ooit een heiligdom voor deze god.

De boog is gebouwd met baksteen en bekleed met marmer, dat afkomstig was van oudere monumenten. In alle vier de zijden zijn twee rijen met halfronde nissen, 48 in totaal, waarin zich ooit beelden hebben bevonden. Iedere nis werd vroeger geflankeerd door twee kleine zuilen, een stijlelement uit de vierde eeuw. De sluitstenen van de bogen waren versierd met goddelijke figuren. Op de noordelijke en oostelijke zijden zijn nog de afbeeldingen van Minerva en Roma te zien. Aan de buitenzijde zie je twee rijen met drie, nu lege, nissen die door consolezuilen worden omlijst. Op de vier sluitstenen van de grote bogen werden reliëfs aangebracht met de figuren van de zittende Roma en Juno, en de staande Minerva en Ceres.

De bovenliggende attiek werd in 1830 gesloopt toen men de restanten van de middeleeuwse versterkte toren verwijderde die door de familie Frangipani tijdens de dertiende eeuw bovenop de Boog van Janus was gebouwd. Die toren maakte deel uit van een fort dat de Frangipani hier eerder hadden neergezet. Ter vervanging van de oorspronkelijke attiek is nu een laag enigszins piramidevormig dak geplaatst. Een attiek is een verhoging boven de kroonlijst van een gevel, die vaak het dak aan het oog onttrekt en op zijn beurt weer ter versiering is aangebracht. Soms worden ook beelden in de attiek geplaatst.

De Boog van Janus Quadrifrons ligt bovenop een vertakking van de Cloaca Maxima, de hoofdriool en het irrigatiekanaal van het oude Rome. Die riool kan je zien als je het pleintje oversteekt naar de huizen schuin tegenover de San Giorgio-kerk, ter hoogte van de boog. In de tuin achter het hek, behorend tot het huisnummer 3, zie je een stuk van deze Cloaca Maxima. Het hek is steeds gesloten, maar wat verderop zie je deze riool in de Tiber stromen.

Deze kanalisatie binnen het oude Rome is nog steeds in gebruik en loopt over het vroegere Velabrum en mondt uit in de Tiber naast de moderne Ponte Palatino. De riolering diende oorspronkelijk om het moerassige Forum Romanum en Velabrum droog te leggen, maar bood geen bescherming tegen de veelvuldige overstromingen van de Tiber. Pas toen men na de grote brand van Rome in 64 het niveau van het Velabrum verhoogde, was men beter beschermd. Blijkbaar bood de ligging bij de onberekenbare Tiber meer voor- dan nadelen, want het Velabrum zou een belangrijke rol blijven spelen in het economische leven van het oude Rome.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s