Palazzo della Civiltà Italiana gedeeltelijk open voor publiek

Het Palazzo della Civiltà Italiana, ook wel bekend als het Palazzo della Civiltà del Lavoro of in de volksmond vaak het Colosseo Quadrato geheten, is al een tijdje volledig gerestaureerd en kreeg nu ook een nieuwe bestemming. Het Romeinse modehuis Fendi heeft het gebouw voor de komende vijftien jaar gehuurd om er zijn hoofdzetel te huisvesten. De ongeveer 500 personeelsleden, die tot voor kort overal in Rome verspreid zaten, zijn inmiddels al verhuisd. Interessant is dat het publiek sinds 22 oktober welkom is in het gebouw. Op de gelijkvloerse verdieping is een tentoonstellingsruimte uitgebouwd. Daar zal vrijwel permanent iets te zien zijn. De eerste tentoonstelling is ‘Praces’, die foto’s, films en schilderijen toont waarin het Palazzo della Civiltà opduikt. Op termijn wil Fendi de publieke ruimte uitbreiden met ondermeer een bar en een boekenwinkel.

Het Palazzo della Civiltà Italiana is een icoon van de fascistische architectuur. Het gebouw ligt in de EUR-wijk, waarbij die letters niet staan voor ‘Europa’ zoals weleens wordt verteld, maar afkomstig zijn van Esposizione Universale Roma. Dit hele gebied was bestemd voor de Wereldtentoonstelling van 1942, een soortgelijk evenement zoals Expo 2015, de wereldtentoonstelling die nog tot eind deze maand in Milaan te bezoeken is.

Benito Mussolini liet hier vanaf 1938 de eerste paviljoenen optrekken. Expo 1942 zou de spirituele en materiële prestaties van Italië glans geven. Na het Rome van de keizers en de pausen moest dit het derde Rome worden, dit van de fascisten en de 21ste eeuw. En in tegenstelling tot de bolsjewieken in de Sovjet-Unie en de nazi’s in Duitsland, gebruikte Mussolini daarvoor enkele van de beste architecten en kunstenaars die Italië toen beschikbaar had.

Een batterij door de partij geselecteerde architecten mocht onder leiding van Marcello Piacentini de hele wijk ontwerpen. Het moest de Italianen en daarmee hun leider een imposant imago geven. Il Duce wilde uitpakken met een sublieme en functioneel perfecte organisatie. Hetwas meteen een uitbreiding van Rome naar het zuiden, in de richting van de zee.

Maar door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog heeft Expo 1942 nooit plaatsgevonden. Omdat al heel wat gebouwen grotendeels waren gerealiseerd en de wegeninfrastructuur ook al was aangelegd, werd de wijk na de oorlog toch nog afgewerkt, zij het door de nieuwe anti-fascistische regering. In 1960 vonden er in de EUR-wijk onderdelen van de Olympische Spelen plaats.

De EUR-wijk beschikt over brede boulevards en grote symmetrische gebouwen van kalksteen, travertijn en marmer, die eerder doen denken aan Moskou of Minsk in plaats van aan een zuidelijke stad. De straten doen soms zelfs een beetje onwezenlijk aan. De zeer moderne kerk Sint-Petrus en -Paulus doet dan weer wat denken aan India. De rest aan Mussolini. Niets van het gezellige in de binnenstad van Rome vind je hier terug. Het lijkt een andere wereld. Het is hoe Europa er vandaag misschien wel had uitgezien indien Mussolini en Hitler de oorlog hadden gewonnen en het fascistische regime niet was gevallen.

Het Palazzo della Civiltà Italiana werd eveneens gebouwd als onderdeel van het programma van het Esposizione Universale Roma. Het was bedoeld als een groot zakencentrum en met het ontwerp werd reeds in 1935 begonnen. Het Palazzo is ontworpen door de architecten Giovanni Guerrini, Ernesto Bruno La Padula en Mario Romano en gebouwd tussen 1938 en 1943.

Het werd ingehuldigd op 30 november 1940 en zou zowat het middelpunt van Wereldexpo geweest zijn. Het was een van de weinige gebouwen van de EUR die vrijwel klaar waren voordat Mussolini zich in de oorlog en zijn ondergang stortte. Ook vandaag staat het iconische gebouw nog steeds centraal in de EUR-wijk en is het een herkenningspunt dat je al van heel ver kan zien. Helaas werd het gebouw sinds de voltooiing amper gebruikt. Daar komt nu dus verandering in.

Het ontwerp van het Palazzo della Civiltà werd geïnspireerd door het Colosseum, met dit verschil dat het strak en vierkant werd uitgevoerd, meteen de reden waarom de Romeinen dit gebouw het Colosseo Quadrato of het Vierkante Colosseum noemen. Het paleis is volledig bekleed met travertijn en marmer, net zoals de meeste gebouwen in de EUR. Het is een parallellepipedum op een vierkante basis met telkens negen boogvormige nissen en in totaal zes verdiepingen, dat bovenop een trapvormig podium is geplaatst.

De zes rijen boven elkaar en de negen rijen naast elkaar zouden verwijzen naar het aantal letters in de voornaam en naam van Benito Mussolini. Dat is geen verzinsel, zoals weleens wordt beweerd. Oorspronkelijk zou het gebouw immers acht verdiepingen tellen met dertien rijen bogen. Mussolini liet het ontwerp persoonlijk aanpassen. Het originele ontwerp (foto onder) bestaat nog altijd.

Helemaal bovenaan het gebouw is een Italiaanse tekst uitgehouwen die zoveel betekent als ‘een volk van dichters, artiesten, helden, heiligen, denkers, wetenschappers, navigators en volksverhuizers’. De schaal van het complex is indrukwekkend: het gelijkvloers heeft een oppervlakte van 8.400 m², het hele complex heeft een volume van 205.000 kubiele meter en is 68 m hoog, de trappenpartij inbegrepen.

Op de vier hoeken van de podiumbasis zijn vier hippische sculpturale groepen geplaatst door Publio Morbiducci en Alberto de Felci, die de Dioscuren, de twee mythische Griekse helden, zonen van Zeus en Leda voorstellen. In de nissen op het gelijkvloers bevinden zich 28 standbeelden van ongeveer 3,4 m hoog. Ze symboliseren verschillende kunsten en beroepen. De beelden werden pas toegevoegd in 1942 en werden vervaardigd door acht gespecialiseerde bedrijven uit de streek van Carrara en die gespecialiseerd zijn in de verwerking van marmer.

Het personeel van de nieuwe huurder Fendi zat jarenlang verspreid over alle uithoeken van Rome. Kantoorruimte voor pakweg 500 mensen is in Rome echter niet zo gemakkelijk te vinden. Tot Fendi-topman Pietro Beccari vorig jaar werd getipt dat het Palazzo della Civiltà leeg stond.

Er waren toen plannen om het gebouw uit te bouwen tot een ‘Made in Italy’-museum dat de glorie en roem van Italiaanse ontwerpers in beeld zou brengen. Dat vond Beccari vrij zinloos omdat er in de omgeving al zes musea zijn die geen van allen fraaie bezoekerscijfers kunnen voorleggen.

De onderhandelingen duurden niet lang. Musea en de exploitatie ervan kosten veel geld en Fendi wilde een huurprijs van 2,8 miljoen euro op tafel leggen, met de belofte er de komende 15 jaar te blijven. De rekening was gauw gemaakt. Dit voorjaar namen de eerste Fendi-werknemers hun intrek in het Palazzo.

De grootsheid van het gebouw werkte aanvankelijk beangstigend. Daarom deed Fendi beroep op architect Marco Costanzi uit Imola, een stadje in de Noord-Italiaanse regio Emilia-Romagna, in de provincie Bologna. Marco Costanzi Architects had eerder ook al tot tevredenheid van de grote baas de Fendi-showroom in Milaan ontworpen. Het Palazzo della Civiltà moest – met respect voor het verleden – worden gereduceerd tot menselijke dimensies, onder meer door de plafonds te verlagen en de akoestiek te optimaliseren.

De ingreep resulteerde in moderne, functionele en transparante kantoren. Alleen de lampen dateren nog uit de jaren dertig. Het bureau van Pietro Beccari werd vervaardigd uit een blok Fior di Pesco marmer dat tijdens de bouw in 1938 was achtergebleven in de kelder. Die marmersoort is vrijwel onvindbaar en dus ook onbetaalbaar.

Intussen is al het personeel verhuisd. Behalve de ontwerpstudio, de human-resources-afdeling, de IT-divisie en alle andere afdelingen is ook het bontatelier hier gevestigd. Dat is vrij uniek want alle andere modemerken laten hun bontspullen maken bij toeleveranciers. Fendi vervaardigt alles in huis: van kleine accessoires tot de volledige haute-fourrurecollectie . Die laatste afdeling bevindt zich in een verborgen verdieping onder de trappen. Het licht valt er prachtig binnen dankzij de glasdallen in het plafond. In dit atelier werken ongeveer 50 mensen.

Fendi bekostigde de voorbije paar jaar de restauratie van verscheidene fonteinen in Rome, waaronder de Trevifontein. Dat gebeurt uiteraard met een bedoeling. Rome is als iconische werelderfgoedstad voor het van oorsprong Romeinse modehuis erg belangrijk als marketinginstrument.

Ook de verhuis van het hoofdkwartier naar het Palazzo della Civiltà wordt nu al uitgespeeld. Karl Lagerfeld, met wie Fendi al vijftig jaar samenwerkt, is zo verliefd op het gebouw dat hij zijn vorige zomercollectie en de huidige wintercollectie erop inspireerde. Alle Fendi-etalages kregen de voorbije weken en maanden een decor waarin de iconische bogen van het Palazzo prominent aanwezig zijn.

Fendi hoopt nu al dat de eigenaars in 2030, als het huurcontract afloopt, de overeenkomst zullen verlengen. Enkele andere grote bedrijven hebben ondertussen, in het spoor van Fendi, ook al aangekondigd naar de EUR te willen komen. Maar sinds bekend raakte dat Fendi naar de EUR-wijk zou verhuizen, zijn de huurprijzen in de omgeving al met gemiddeld 20% gestegen. De huizen waren er al erg duur.

Hier woont en werkt immers een nieuw, rijk en gedurfd Rome. De EUR is vandaag trendy en dus niet goedkoop om te wonen. Kantoorgebouwen en straten zijn dan wel recht, groots en hoekig, bij de huizenbouw ertussen is het al frivoliteit wat de klok slaat. Dat spreekt velen aan. Hier geen identieke huizenblokken zoals in vele naoorlogse woonwijken, maar een wirwar van stijlen en kleuren overgoten met bomen en planten in tuinen en op daken.

Vrij van iedere vorm van regels voor verbouwingen zoals in de Romeinse binnenstad wel het geval is, kan de Italiaan zich in de EUR-zone binnen zijn erf laten gaan en van zijn huis ook echt zijn thuis maken. Iedereen wil er graag wonen of werken, al was het maar om op de zeer warme zomerdagen de beklemmende hitte van de binnenstad kwijt te zijn.

De EUR-wijk vanuit het historische centrum zeer goed bereikbaar met de metro, lijn B (richting Laurentina). Dat is een rit van 20 tot 25 minuten. Je kan vanuit het centro storico vertrekken naar EUR (dus richting Laurentina) vanaf Termini, Cavour, Colosseo of Circo Massimo. Daarna doe je nog de volgende haltes aan: Piramide, Garbatella, Basilica San Paolo en Marconi. Daarna heb je binnen de hele EUR-wijk drie haltes: EUR Magliana, EUR Palasport en EUR Fermi.

www.eurspa.it

Advertenties

4 Reacties to “Palazzo della Civiltà Italiana gedeeltelijk open voor publiek”

  1. Leuk artikel !!! De EUR wijk is leuk om een dagje te doen als je voor de 3e of 4e keer in Rome bent 🙂 Is het museum met de maquette van oud Rome alweer open?

    • Het Museo della Civiltà Romana aan Piazza G. Agnelli 10, waar de Plastico di Roma Imperiale staat, is momenteel gesloten wegens renovatie- en vernieuwingswerken.

  2. Gianni di panni Says:

    Als je toch in EUR bent, ga dan even kijken bij La Nuvola. Dit is het nieuwste bouwwerk in Rome van de hand van Massimiliano Fuksas, en bevat een zwevende congreszaal, lijkend op een wolk. Ook de 21se eeuw heeft intrede gedaan in onze geliefde stad. Het Are Pacis is niet langer het modernste.

    Dit stukje is zeker even geleden geschreven, want vandaag 2 november is de Expo in Milano al weer twee dagen geleden gesloten.

    • Zes jaar geleden hebben wij voor het eerst bericht La Nuvola. Het complex is nog steeds niet klaar. Zie o.m. http://tinyurl.com/oqrlvyn en http://tinyurl.com/p9z7uww

      Lezers van deze blog lopen inderdaad achter met informatie, want het zijn enkel de leden van S.P.Q.R. (www.spqr.be) die elke dag actuele berichten krijgen, beeldmateriaal inbegrepen. Deze pagina’s fungeren enkel als een soort archief, die zowat 75 procent van de nieuwsbrieven bundelt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s