Het auditorium van Maecenas

Toen in 1874 de nieuwe Via Merulana en het aangrenzende Largo Leopardi werden aangelegd, troffen arbeiders per toeval een antiek gebouw aan dat bekend zou geraken als het Auditorium van Maecenas. Het is het enige overblijfsel van de Villa van Maecenas maar of de semi-ondergrondse kamer ooit dienst heeft gedaan als auditorium is zeer twijfelachtig. De ontdekkers omschreven het aanvankelijk als een auditorium omwille van de tribunevormige structuur aan de achterzijde van het gebouw. De ruimte is versierd met fraaie fresco’s uit de eerste eeuw na Chr. Maecenas was de vriend en naaste medewerker van keizer Augustus.

Het gebouw werd later door archeologen, ondermeer door de aanwezigheid van buizen onder de treden die het teveel aan water moesten afvoeren, geïdentificeerd als een nymphaeum, een monument gewijd aan de bronnimfen. Deze monumenten waren oorspronkelijk kleine grotten, door tradities aangewezen als de woonplaats van de lokale nimfen. Soms werden ze zo ingericht dat ze voorzien konden worden van een waterbron. Later begonnen kunstmatige grotjes de plaats in te nemen van de natuurlijke.

In Rome zijn een twintigtal van dergelijke grotten gevonden. Meestal, maar niet altijd, bestonden ze uit een ronde zaal, gedecoreerd met beelden en fresco’s of schilderingen. Ze deden dienst als heiligdom, reservoir en ontmoetingsruimte, al valt niet uit te sluiten dat Maecenas en zijn gasten tijdens warme zomerdagen in dit ongetwijfeld vrij koele Ninfeo Horti Maecenatis weleens hebben getafeld.

De Villa van Maecenas werd destijds gebouwd op een zeer oude begraafplaats, waarmee een flink stuk grond voor bewoning werd teruggewonnen. Hoewel er tijdens de grootschalige graafwerkzaamheden voor de bouw van de nieuwe wijk Esquilino in 1874 nogal nonchalant met de vondst werd omgesprongen en waarbij zelfs vernielingen werden aangericht, bleef het gebouw toch vrij goed bewaard. Het dak dat je vandaag ziet dateert uit de moderne tijd. In de oudheid had de kamer een gewelfd plafond.

Het gebouw bestaat uit een rechthoekig schip, van 10,6 m breed en 24,4 m lang. De voorzijde van de hal is breder en smaller naar beneden om plaats te maken voor een reeks nissen, zes aan elke kant. De huidige ingang brengt je tot een niveau dat ooit een kelderruimte moet geweest zijn. Aan de structuur achteraan is duidelijk te zien dat het gebouw deel uitmaakte van een groter complex.

Uit auditorium (zoals we het gemakkelijkheidshalve zullen noemen) kan worden afgeleid dat de voormalige Villa van Maecenas een drietal grote bouw- en renovatiefases heeft doorgemaakt. Dat is vooral merkbaar aan de stijlevolutie in de diverse decoraties, waarbij de originele witte vloertegels verlevendigd werden met rode banden. Nog later werden fresco’s aangebracht, een typische decoratie met landschappen, tuinen en figuurtjes.

De grootste werken werden waarschijnlijk uitgevoerd door Tiberius op het einde van de eerste eeuw v. Chr. toen hij, nog geen keizer, een tijdlang ging wonen in de villa die Maecenas hem had nagelaten. De geschilderde decoratie, zeer goed bewaard gebleven op het moment van de ontdekking in 1874, is nu op sommige plaatsen helaas gedeeltelijk verdwenen omdat er vele jaren niets gebeurde om de kwetsbare fresco’s te beveiligen.

De schatrijke Gaius Cilnius Maecenas, geboren 68 v. Chr., was een beroemde Romeinse staatsman en kunstbeschermer, afkomstig uit een rijke Etruskische familie, de Cilnii uit Arezzo, die op dat moment al verscheidene generaties in Rome verbleef. Reeds in de Oudheid kreeg zijn naam de betekenis van beschermer en sponsor van de kunsten.

Maecenas bezat het talent om zijn persoonlijke zaken aan de politiek te koppelen. Als een wonderbare mengeling van koopman, diplomaat, raadsman en levenskunstenaar daagde hij overal op waar na afloop van een militair conflict moeilijke onderhandelingen werden verwacht.

Hij huldigde het principe dat men soms vrijgevig moet zijn om later des te meer te kunnen ontvangen. Zo wist hij zich door zijn verbluffende diplomatieke talenten op te werken tot raadsman en boezemvriend van Octavianus, de latere keizer Augustus.

Hij fungeerde dan ook vaak als vervanger, een soort minister, van keizer Augustus bij diens buitenlandse reizen. Lang daarvoor had de welgestelde Maecenas echter een enorme villa met park laten bouwen op de Esquilijnse heuvel. In deze villa bracht Maecenas vanaf 37 v. Chr. regelmatig de grootste dichters van zijn tijd bijeen. Maecenas inspireerde deze woordkunsternaars tot het propageren van Augustus’ cultuurpolitiek.

Een deel van zijn enorme vermogen besteedde hij aan een landgoed voor de dichter Horatius. Ook Vergilius en andere dichters stonden onder zijn geestelijke en financiële hoede. Vergilius, Horatius en Propertius hebben een aanzienlijk deel van hun werken aan Maecenas opgedragen: het was door hen dat Maecenas als eerste sponsor van de kunsten eeuwige roem verwierf.

Maecenas was in Rome ook bekend omwille van de overdadige feestelijkheden die hij in zijn villa organiseerde. Hij liep graag rond in exotische kledij, getooid met juwelen, een gewoonte waarover Augustus weleens grapjes maakte. Biografen beweren dat de charmes van zowel knappe vrouwen als mooie jongens hem niet onberoerd lieten, wat in de oudheid wel vaker gebeurde. Eén van zijn levenswijsheden was dat vriendschap belangrijker is dan liefde.

Ook op culinair vlak had Maecenas speciale voorkeuren: muilezelgebraad was zijn lievelingsgerecht, en hij liet graag het dessert vóór de hoofdmaaltijd serveren. Op zijn Esquilijnse landgoed had hij ook een eigen wijngaard, en lang nadien laat Plinius weten dat Maecenas’ wijn een bijzondere delicatesse was.

Ondanks de spanningen die tussen hem en Augustus waren gerezen, stelde hij de keizer aan als zijn enige erfgenaam: deze verwierf op die manier grondbezit in Italië en Egypte, een rijke schatkamer, juwelen, en de meest uitgebreide garderobe van Rome. Horatius, de goede vriend van Maecenas, overleed nauwelijks een paar maanden later: ze werden in 8 v. Chr. naast elkaar begraven op de Esquilijn.

Ook vandaag nog staat het woord ‘mecenas’ nog steeds voor een beschermer van kunstenaars of geleerden, iemand die ze steunt zodat ze hun scheppend werk of wetenschappelijk onderzoek zonder financiële zorgen kunnen voortzetten.

Tot in de jaren ’90 van de vorige eeuw kon je het gebouw vrij bezoeken maar dat is momenteel niet meer mogelijk. Nu en dan worden hier weleens lezingen of concertjes gegeven.

Groepen (tot max. 30 personen) kunnen dit beperkte overblijfsel van de vroegere imposante Maecenas-villa, het Auditorium di Mecenate aan de Largo Leopardi 2, bezoeken maar enkel na reservatie: tel. 06 06 08 – info@060608.it. Wie alleen of slechts met twee is, kan zich met een beetje geluk aansluiten bij een groep. Een bezoek kost 6 euro per persoon.

Advertenties

4 Reacties to “Het auditorium van Maecenas”

  1. Jos Nerven Says:

    Gewoon via http://www.spqr.be het formuliertje invullen ‘ik word lid’ en de instructies volgen.

  2. Weet je dat ik dit iedere keer weer een hoogtepunt van de dag vind, deze artikelen. Mijn todo boekje voor Rome is al weer behorlijk gevuld voor mijn najaarspelgrimage volgende week. Hulde!

    Als ik verder ga zoeken op inernet kom ik een dergelijke Villa tegen in Tivoli http://www.mauritshuis.nl/nl-nl/verdiep/de-collectie/kunstwerken/de-watervallen-bij-tivoli-met-de-villa-van-maecenas-293/. Zou dit een beginnetje kunnen zijn van Villa d`Est? Weet iemand dat?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s