De Fontana dell’Acqua Acetosa

In de wijk Parioli, een heel eind buiten de platgetreden toeristische paden, ten oosten van het Parco di Villa Glori, aan Piazzale dell’Acqua Acetosa, bevindt zich de Fontana dell’Acqua Acetosa. Het monument stond er jarenlang verwaarloosd bij, maar werd enkele jaren geleden netjes gerestaureerd. De restauratie duurde 18 maanden en kostte ongeveer 1 miljoen euro, geld dat voornamelijk werd bijeengebracht door de multisportvereniging Circolo Canottieri Aniene, drie particuliere sponsors en de watermaatschappij ACEA.

De fontein werd gebouwd tussen 1661 en 1662, in opdracht van paus Alexander VII. De naam van de fontein komt van de bron met bijzonder ijzerhoudend water die zich hier al eeuwenlang bevond en waarvan het gezonde water door de bevolking erg op prijs werd gesteld. Ook Goethe maakte tijdens zijn verblijf in Rome regelmatig een wandeling naar deze fontein om zich te laven aan de heerlijke bron. De eerste vermelding van de bijzondere kenmerken en de superieure eigenschappen van dit water staan in een boek uit 1564.

Tussen 1613 en 1619 werd hier dichtbij, maar aan de andere zijde van de Tiber, in de buurt van Tor di Quinto, in opdracht van paus Paulus V (Camillo Borghese), ook al een eenvoudige fontein gebouwd. De bron met mineraal ijzerhoudend water raakte toen steeds meer bekend als zeer gezond voor de nieren, maag, lever, milt en vele andere ziekten. Het was dus echter de voormelde paus Alexander VII, Fabio Chigi, die de zaken wat groter zag en aan de overzijde van de rivier de huidige prachtige fontein liet bouwen.

De plannen voor dit project, destijds gesitueerd in een prive-park, werden lange tijd verkeerdelijk toegeschreven aan Bernini, maar de fontein was het werk van de schilder Andrea Sacchi, die je ongetwijfeld kent van zijn meesterwerk ‘Allegorie van de Goddelijke Wijsheid’, een plafondfresco dat je kan bewonderen in Palazzo Barberini.

Hij ontwierp de fontein in samenwerking met de Italiaanse architect en militair ingenieur Marcantonio de Rossi. Die had zijn sporen in Rome al langer verdiend, ondermeer met de fortificatie van de Gianicolo en het ontwerp van de Porta di San Pancrazio en de Porta Portese.

De realisatie van de Fontana dell’Acqua Acetosa was dus in goede handen en het resultaat van het samenwerkingsverband tussen het duo mocht er dan ook zijn. In 1712 werd de fontein een eerste keer gerestaureerd. Er waren klachten over het lage debiet van de fontein, waardoor lange wachtrijen ontstonden. Bovendien zou de kwaliteit van het water alsmaar verslechteren.

Paus Clemens XI nam de zaak ernstig en stelde een speciale commissie samen, waarin ondermeer de pauselijke arts Giovanni Maria Lancisi en architect Egidio Maria Bordoni zetelden. De commissie werd voorgezeten door kardinaal Spinola. Het probleem werd onderzocht en raakte al gauw opgelost. De bevolking kon weer opgelucht genieten van het heerlijke bronwater.

Het bijzondere water van de Fontana dell’Acqua Acetosa werd door de Romeinen zodanig gesmaakt dat je nog tot in het begin van de twintigste eeuw in Rome de zogenaamde acquacetosari kon ontmoeten, straatverkopers die flesjes verkochten met het bronwater van de Fontana dell’Acqua Acetosa. Dat was voor de stadsbewoners gemakkelijk: ze moesten zich niet verplaatsen naar de bron en konden zo toch genieten van het heilzame water. De eerste vermelding van deze acquacetosari dateert reeds uit 1663. Vandaag is het één van de vele beroepen die niet alleen verdwenen maar ook haast vergeten zijn.

In 1959 raakte het bronwater van de fontein echter opnieuw vervuild. Vooral voor de oudere Romeinen, die in hun jeugd vele sterke verhalen hadden gehoord over de sterke en helende kracht van het bronwater waaraan ze zich lange tijd hadden gelaafd, was dat een drama. Na onderzoek werd een probleem met het grondwater vastgesteld. Het stadsbestuur besliste vervolgens om het water met een ondergrondse leiding rechtstreeks van de oorspronkelijke bron af te tappen, zodat het niet meer in aanraking kwam met het vervuilde grondwater in de omgeving. De reddingsactie slaagde wonderwel en de fontein werd in ere hersteld.

Maar sinds het begin van de eenentwintigste eeuw viel de bron om onverklaarbare redenen opnieuw voortdurend droog. Het monument raakte volledig vervuild en overwoekerd met onkruid en mos. Het herstel van de oude fontein was geen prioriteit en bovendien ontbraken de financiële middelen.

Tijdens een referendum van het Italiaanse Milieu Fonds in 2003, kon het publiek een voorkeurstem uitbrengen voor een aantal verwaarloosde monumenten die in heel Italië geselecteerd waren en die men graag gerestaureerd zou zien. De Fontana dell’Acqua Acetosa in Rome kreeg de meeste stemmen.

Dat was voor enkele particulieren en de multisportvereniging Circolo Canottieri Aniene voldoende reden om een reddingsplan voor de fontein te lanceren, waarbij gedurende enkele jaren, via het organiseren van allerlei steunacties, flink wat geld werd binnengebracht. Hun doel werd bereikt en de fontein is nu weer in ere hersteld, ditmaal hopelijk voorgoed. Rome kan sinds 2009 weer genieten van het water van de Fontana dell’Acqua Acetosa. Opmerkelijk is dat het bassin lager ligt dan het straatniveau en dat je dus een trap moet afdalen om het te bereiken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s