Satricumdag in Amsterdam op 30 januari 2016

Op zaterdag 30 januari 2016 wordt in Amsterdam de jaarlijkse Satricumdag gehouden. Satricum is de antieke naam van het huidige stadje Borgo Le Ferriere in de regio Lazio, ongeveer 60 km ten zuiden van Rome. Hier worden opgravingen uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam. De lezingendag staat in het teken van feesten en festivals in het antieke en moderne Latium.

De stad werd in 1896 ontdekt en vervolgens door Italiaanse archeologen ten dele opgegraven (periode 1896-1898 en van 1907 tot 1910). Sinds 1977 vinden in Satricum Nederlandse opgravingen plaats. Deze werden in eerste instantie uitgevoerd door het Koninklijk Nederlands Instituut Rome (KNIR) en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) onder leiding van C.M. Stibbe. Vanaf 1991 worden de opgravingen verricht door de Universiteit van Amsterdam (UvA) onder leiding van M. Gnade. Gnade heeft gedurende de jaren een goede relatie opgebouwd met de lokale landeigenaar en de Italiaanse archeologische dienst. Dit heeft geresulteerd in opgravingen op voorheen ontoegankelijk terrein en de opening van een museum in de voormalige fabriek van Borgo le Ferriere. Satricum is de oudste en belangrijkste Nederlandse opgraving in Italië.

Satricum was in de oudheid volgens centraal-Italische begrippen een middelgrote stad van zowat 40 ha en die tussen 900 en 450 v. Chr. tot grote bloei kwam. De stad had een uiterst gunstig ligging: aan de zuidrand van een vruchtbare kustvlakte, tussen het Griekse zuiden en het Etruskische noorden van Italië. De bewoningsgeschiedenis van de stad loopt vanaf de negende eeuw v. Chr. tot in de Romeinse tijd. Romeinse geschiedschrijvers vermelden de stad enkele keren wegens haar verzet tegen de Romeinse expansie. Tussen Rome en Satricum liep een weg, min of meer parallel aan de Via Appia.

De archeologische resten omvatten hutten, huizen, grafvelden, votiefdepots en een enorm tempelcomplex gewijd aan de Romeinse godin Mater Matuta. De resten van de stad zelf zijn grotendeels verdwenen door maar het tempelcomplex dat op een heuvel ligt is tamelijk ongeschonden gebleven. Rond de tempel zijn de resten opgegraven van verschillende huizen. Net als de tempel waren deze huizen gefundeerd op grote tufblokken. Rond de heuvel liggen de Pontijnse Moerassen die grotendeels drooggelegd zijn in de jaren ’20 van de twintigste eeuw. Satricum ligt ongeveer 10 km van de zee, met in de buurt steden als Nettuno en Anzio.

Volgens oude bronnen vormde Satricum aanvankelijk een kolonie van de Albanen (de bewoners van de Albaanse heuvels ten oosten van Satricum). Livius vertelt dat de stad werd bewoond door de Volsci, een Italisch volk uit de Oudheid. De Volsci bewoonden een groot deel van het zuidoosten van de huidige regio Lazio, een gebied dat deels heuvelachtig, deels moerassig was en stichtten ondermeer Velletri, waar de familie van keizer Augustus vandaan kwam.

De Volsci spraken een taal van de Oskisch-Umbrische of Umbro-Sabellische groep, nauw verwant met het Umbrisch en Samnitisch en iets minder nauw met het Latijn. Ze bewoonden dus ook Satricum. De Volsci waren vaak in oorlog met de Romeinen en Latijnen, vaak in bondgenootschap met de Aequi, terwijl hun andere buren, de Hernici, reeds vanaf 486 v. Chr. de kant van Rome hadden gekozen. Toen in de tweede helft van de vijfde eeuw v. Chr. de weerstand van de Volsci gebroken was, werd een groot deel van hun akkerland door Rome geannexeerd en met Romeinse en Latijnse kolonisten bevolkt.

De jongste jaren heeft het archeologische onderzoek zich onder andere gericht op de vraag of de aanwezigheid van deze Volsken archeologisch bewezen kan worden. Er zijn door de Universiteit van Amsterdam inmiddels verschillende graven uit de vijfde eeuw opgegraven. Over de interpretatie van de vondsten zijn discussies gevoerd, maar deze duiden mogelijk op een vestiging van de Volsci in Satricum. Vanaf 346 v. Chr. is de locatie Satricum alleen nog maar bekend vanwege de tempel van Mater Matuta. De meest recente votiefgaven worden rond 100 v. Chr. gedateerd. Hieruit kan mogelijk afgeleid worden dat de cultus rond dit tijdstip ophield te bestaan.

In de late Republiek en vroege Keizertijd werden op en rond het voormalig stadsgebied van Satricum een aantal villa’s gebouwd, waarvan eentje in 1984 werd opgegraven. De villa werd in het begin van de eerste eeuw na Christus gebouwd en omstreeks het midden van de vijfde eeuw na Christus verlaten.

Extra info

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s