MAXXI plant dit jaar zeventien tentoonstellingen

Goed nieuws voor liefhebbers van moderne kunst. Het Museo Nazionale delle Arti del XXI Secolo, kortweg MAXXI, in Rome programmeert dit jaar maar liefst zeventien nieuwe tentoonstellingen en haalt vier buitenlandse producties naar Rome. De thema’s verschillen enorm van elkaar maar willen vooral het culturele debat en de hedendaagse politiek aanwakkeren. Daarom worden ook onderwerpen uit sociaal-politieke hoek niet geschuwd. De immigratieproblematiek, de verstedelijking, duurzaamheid, het komt allemaal aan bod. Het MAXXI wordt steeds meer een plek waar ook gezinnen met kinderen zich massaal komen vermaken. Vooral het speelse buitenplein en het fraaie restaurant-cafetaria, waar je bv. heerlijk kan brunchen, dragen bij aan die gezelligheid.

Giovanna Melandri, president van de MAXXI Foundation en artistiek directeur Hou Hanru laten na enkele moeilijke jaren duidelijk een nieuwe wind doorheen het museum waaien. Het museum schakelt ook digitale technologie in om de eigen tentoonstellingen en het enorme gebouw beter te ontsluiten.

Zo is er een gratis app voor Android en iPhone beschikbaar. Alle tentoonstellingen die vorig jaar begonnen, lopen nu stilaan naar hun einde en worden de komende weken geleidelijk ingeruild voor nieuwe projecten.

Expo’s die nu al gestart zijn: ‘Jimmie Durham. Sound and Silliness’ (tot 24 april). en ‘Pierluigi Nervi. Architetture per lo sport’ (een architecturaal overzicht van de geschiedenis van de Romeinse sportcomplexen, te zien tot 2 oktober). ‘Amos Gitai. Chronicle of an assassination foretold’ start op 11 maart en loopt tot 5 juni. Vanaf 20 april wordt het ook uitkijken naar ‘Superstudio. 50 anni di superarchitettura’, een tentoonstellingsproject dat loopt tot 4 september en wordt opgezet naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van de expo Superarchitettura die in december 1966 plaatsvond.

Het restaurant annex cafetaria van het museum heet MAXXI21 en evolueerde de jongste tijd tot een levendige ontmoetingsplek. Vooral op zondag kan het hier erg druk zijn. De horecazaak bevindt zich niet in het museum zelf, maar is gelegen in één van de twee oorspronkelijke gebouwen op deze site die architecte Zaha Hadid bewaarde en integreerde in het totaalontwerp. Het prachtig gerestaureerde pand ademt dezelfde sfeer uit als het museum, met dit verschil dat alles hier uitsluitend in functie van eten, drinken en gezelligheid staat.

Vanuit het restaurant kijk je uit op het plein en het museumgebouw. De kok van MAXXI21 werkt uitsluitend met typische producten van Rome en seizoensproducten uit Lazio. Dat vertaalt zich in relatief eenvoudige maar zeer pure en smaakvolle gerechten. Een speciale menukaart biedt een aantal gerechten die je garanderen dat ze je niet meer dan 250 Kcal zullen opleveren. De porties blijven zoals in Rome meestal gebruikelijk is royaal en vooral aan het brunchbuffet kom je nooit iets te kort.

Het Nationaal Museum voor Kunsten uit de 21ste eeuw (Museo Nazionale delle Arti del XXI Secolo, afgekort MAXXI, de laatste drie letters verwijzen naar de 21ste eeuw in Romeinse cijfers), is één van de meest prestigieuze musea die de jongste jaren in Rome werden geopend. Amper twee jaar na de opening klonk echter al de alarmbel. Ondanks een meer dan behoorlijk aantal bezoekers kampte het museum reeds met een begrotingstekort.

Het door de wereldberoemde architecte Zaha Hadid ontworpen gebouw sloot 2011 af met een verlies van 800.000 euro en een begrotingskort van 11 miljoen euro voor de komende drie jaren. De Italiaanse regering schoof de grote baas van het museum opzij en stelde een speciale commissaris aan om te onderzoeken hoe amper twee jaar na de opening al zo’n gigantische verliezen konden worden gemaakt en hoe het beleid in de toekomst beter kon verlopen.

Het MAXXI lijkt nu enigszins te herademen. Dat mag ook, want het museum krijgt sinds de opening niets dan lovende kritieken. Niet alleen voor de gedurfde en spectaculaire architectuur van Zaha Hadid maar ook vanuit de kunstwereld. Over de kwaliteit van het ondertussen reeds aanzienlijk aantal tentoonstellingen die het MAXXI de voorbije jaren al wist binnen te halen kan natuurlijk worden gediscussieerd maar ondertussen kwamen hier al een heleboel bekende en minder bekende internationale kunstenaars over de vloer.

Hoewel het MAXXI zich niet meteen in het klassieke toeristische circuit van de historische kernstad bevindt, legt het museum ook wat betreft het aantal bezoekers mooie cijfers voor. Al snel na de opening klokte het aantal bezoekers af op een dagelijks gemiddelde van zo’n 5.000 tot 6.000 mensen, tijdens het weekend worden soms 8.000 tot 9.000 bezoekers geteld. Dat zijn er veel meer dan verwacht. Er zijn inmiddels ook al enkele mooie boeken verschenen over het museum, waarvan eentje volledig is gewijd aan het ontstaan en de bouw ervan.

Het MAXXI is het eerste nationale museum voor moderne kunst van Italië en opende eind 2009 de deuren voor het publiek. Het enorme complex, een parel van moderne architectuur, omvat bijna 30.000 m² en is geïntegreerd in een voormalige kazerne. Het oorspronkelijke ontwerp dateert reeds uit 1998, toen het bureau Zaha Hadid Architects in een internationale competitie maar liefst 273 concurrenten achter zich liet.

Het plan werd vervolgens verder uitgewerkt en gebouwd in samenwerking met het Romeinse bureau Studio Croci e Associati. De realisatie kostte uiteindelijk zo’n 150 miljoen euro. De bouw van het MAXXI was geen sinecure. Zaha Hadid moest uit haar staf niet minder dan 300 ingenieurs-architecten inschakelen om het geheel tot een goed einde te brengen.

De architecte won voor haar ontwerp ondermeer de prestigieuze RIBA Stirling Prize 2010 van het Royal Institute of British Architects. Dat is de belangrijkste architectuurprijs die een Britse architect kan ontvangen. De onderscheiding wordt wereldwijd beschouwd als één van de beste en mooiste titels die je als architect kan krijgen. Het spectaculaire complex in Rome moest het als “beste Europese gebouw” opnemen tegen zes andere Europese realisaties.

Architecte Zaha Hadid zelf is overigens bijzonder fier op haar Romeinse realisatie. Zij ziet het gebouw niet zozeer als een object, maar liever als een soort wereld, bevolkt met eigen leven. De gekromde en hellende betonnen wanden kunnen zowel aan de binnen- als de buitenzijde worden voorzien worden van spectaculaire projecties, muurschilderingen en lichtinstallaties.

Interieur en exterieur lopen als het ware in elkaar over. De vloeiende en schijnbaar bewegende ruimtes van het museum bieden volgens de architecte enorme mogelijkheden om interessante dingen te doen tussen de tentoongestelde objecten en het gebouw.

Keren steeds terug: glanzend zwarte muren en afgeborsteld staal, verweven met telkens drie tinten: wit, grijs en zwart. De kathedraalachtige tentoonstellingszalen zijn groot maar hebben weinig kleur. Dat lijkt somber en saai maar is het niet. Een en ander blijkt bewust zo uitgevoerd te zijn om een respectvol, bezadigd kader te krijgen voor de kunstwerken die er worden tentoongesteld.

Drie bouwmaterialen duiken steeds weer op: staal, glas en beton, maar dan niet in stukken en brokken maar als reusachtige monolieten, zonder zichtbare externe verbindingen, die schijnbaar een eigen leven leiden. Het MAXXI kenmerkt zich vooral door grote overhellende wanden, steile hellingbanen en extreme uitkragingen.

Zaha Hadid liet haar meest complexe vormentaal los op het nieuwe museum. Het gebouw en de gangen lijken soms te zweven. Ze werden opgetrokken met schuin hellende buitenmuren met daartussen betonnen boulevards die elkaar overlappen of zich nogmaals vertakken of in elkaar grijpen. De binnenruimte is enorm en doet soms denken aan een reusachtig ruimteschip of een laboratorium uit een verre toekomst.

De witte harsvloer is bijna altijd hellend, ofwel loop je lichtjes bergop ofwel naar omlaag, maar eender waar je loopt langs de vele sierlijke hellingen, je hebt bijna altijd direct uitzicht op de begane grond. Zwevende bruggen en gebogen paden verbinden alles met elkaar. Het gebouw beschikt voorts over een grote vrachtlift voor het transport van de kunstwerken. Ook de toiletten ademen dezelfde designsfeer en in het auditorium bevinden zich zwarte, elegante en in elkaar grijpende geometrische fauteuils.

De kantoren, de dienstenruimtes en het restaurant zijn bewust weggehouden van het tentoonstellingsgedeelte en werden zoals verteld elders op de site, in een gerestaureerd gebouw van de voormalige kazerne ingericht. In het museum zelf is wel nog een tweede veel kleinere cafetaria ondergebracht, die ondermeer wordt gebruikt door de catering tijdens recepties.

Het MAXXI-gebouw bevat tevens een auditorium, een boekenwinkel met extra veel aandacht voor lectuur over (moderne) architectuur, design en interieurs. Zaha Hadid heeft een duidelijke poging gedaan om het museum Romeinse toetsjes te geven, zoals de onverwachte romaanse doorgangen die soms in het gebouw opduiken.

Dergelijke architectuur is tot nog toe ongezien in Rome, al blijft het nu uitkijken naar de nakende opening van La Nuvola, het futuristische congrescentrum dat architect Massimiliano Fuksas momenteel neerzet in het zuiden van Rome en na meer dan vijf jaar vertraging eindelijk de voltooiing nadert. Daarover lees je binnenkort meer.

MAXXI
Via Guido Reni 4a, 00196 Roma
tel. 06 3210181
fax 06 32101829
www.fondazionemaxxi.it
www.zaha-hadid.com

  • Wij zijn even met vakantie.
    Ons eerstvolgende artikel lees je op donderdag 24 maart.
Advertenties

Eén reactie to “MAXXI plant dit jaar zeventien tentoonstellingen”

  1. Fausto Coppi Says:

    Misschien is het nog het vermelden waard dat de architecte bij het gieten van het vele beton tegen het probleem van barsten en scheuren aanliep. Het beton hardde namelijk te snel uit en dat gaf spanning in de constructie. Ze ging toen te rade bij de aloude, verloren gewaande, recepten van de antieke Romeinen. Die gebruikten onder meer vulkanische as, uit de honderden meters diep gelegen bodem van de stad. En maakten daarmee een superieur cement t.o.v. het huidige. Met toevoegingen uit dit antieke Romeinse recept werd de uithardtijd aanzienlijk verlengd en spanningen in het cement vermeden. Het resultaat is prachtig.
    Motto van dit verhaal: wat waren die gasten vroeger goed bezig.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s