De minnares van Agostino Chigi

Bezoekers betreden vandaag Villa Farnesina langs de achterkant. Wil je het gebouw aan de voorzijde eens bekijken, is het dus goed eerst even de hoek om te lopen naar de voor het publiek gesloten voorzijde van het gebouw. Na de kassa kan je best rechtdoor gaan, de zaal naar links dwarsen en rechtstreeks naar de ‘ingangsloggia’ wandelen. Praktisch betekent dit dat we van de huidige ingang naar de huidige achterkant van het gebouw gaan, of met andere woorden, van de oorspronkelijke achterkant naar de oorspronkelijke voorkant van het gebouw.

Deze grote ingangsloggia was aanvankelijk een open terras dat uitkeek op het verwaarloosde en als parking gebruikte park. Vandaag is de loggia met glas afgesloten om de fresco’s te beschermen tegen de atmosferische omstandigheden. De hele decoratie was bedoeld om de indruk te wekken van een open, met vruchten en bloemen behangen ruimte.

Voor een dergelijke versiering is het haast uniek dat de vruchten, bloemen en groenten botanisch herkenbaar zijn. Het is één van de oudste voorbeelden van een geslaagde vervlechting van huis en tuin, het ideaal waarnaar de renaissancevilla streefde. Het wapen van paus Julius II della Rovere in het midden van het plafond herinnert eraan dat deze paus aan Agostino Chigi de vrijwel ongehoorde eer heeft bewezen, dat hij het wapen van della Rovere met dat van hemzelf mocht delen.

Deze grote loggia werd door Rafaël en zijn beste leerlingen beschilderd met episoden uit de mythe van Amor en Psyche. Deze keuze is merkwaardig en een voorbeeld van het intellectuele leven van die tijd. De oude Griekse mythe van Cupido en Psyché was toen pas recent herontdekt door renaissancegeleerden, slechts enkele maanden vóór de uitvoering van deze fresco’s hadden zij hierover een studie gepubliceerd.

De decoratie van de loggia is echter niet volgens de plannen van de kort daarna overleden Rafaël voltooid. Daarin was immers voorzien dat op de wanden, op fresco-tapijten, de belevenissen van Psyche op aarde zouden worden afgebeeld. In plaats daarvan heeft men tijdens de zeventiende eeuw trompe-l’oeil architectuur aangebracht.

Tegen het plafond zijn twee in trompe-l’oeil geschilderde wandtapijten gespannen, waarop de opname in de ‘hemel’ van de koningsdochter Psyche en de daarop volgende bruiloft met Amor staan afgebeeld. Andere taferelen uit de mythe zijn in de kap en de gewelfzwikken te zien. Het ligt voor de hand dat dit thema een toespeling was op Chigi’s aanstaande huwelijk met zijn geliefde Francesca Ordeaschi, een huwelijk waarop Leo X sterk had aandrongen, niet in de laatste plaats vanwege de vier kinderen die zij al samen hadden.

Al werd het gehele plafondfresco ‘Amor en Psyche’ door Rafaël ontworpen, de tekening en de uitvoering werden uitgevoerd door zijn leerlingen Giulio Romano, Gianfrancesco Penni en anderen. Enkel een miniem deeltje werd door Rafaël zelf gerealiseerd. In de afbeelding van de drie gratiën in de hoek links aan de lange zijde tegenover de tuin heeft hij slechts de meest linkse figuur waarvan we enkel de rug zien, zelf geschilderd.

Niet Rafaëls geliefde Fornarina heeft voor haar model gestaan, maar wel Chigi’s toenmalige maîtresse, de mooie courtisane Imperia (1486-1512). Deze dame heette in werkelijkheid Lucrezia en werd vanwege haar legendarische schoonheid door zowat heel mannelijk Rome verheerlijkt. In één van de talrijke gedichten die aan haar werden gewijd, wordt ze een geschenk van de godin Venus aan Rome genoemd.

Rafaël, die bekend stond als een notoir vrouwenversierder, was twee jaar jonger dan Imperia en maakte misbruik van Chigi’s veelvuldige afwezigheden om haar het hof te maken. Het was dus zeer begrijpelijk dat Rafaël tijdens zijn werk absoluut niet gestoord wilde worden en dat hij, naar eigen zeggen met het oog op het verrassingseffect, volkomen alleen met zijn model wilde ‘werken’.

Imperia pleegde overigens kort na de afwerking van de Villa Farnesina zelfmoord. Volgens Chigi’s wens werd ze begraven in de voorhal van de San Gregorio Magno op de Coelius (Celio). Op haar grafsteen liet de bankier in het Latijn de volgende woorden aanbrengen: ‘Imperia, een Romeinse courtisane, die in overeenstemming met haar grote naam een zeldzaam voorbeeld van menselijke schoonheid was. Zij heeft 26 jaar en 12 dagen geleefd en is op 15 augustus 1512 gestorven’. Haar graf werd later verwijderd vanwege haar bedenkelijke reputatie en op haar plaats kwam een kanunnik te liggen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s