Het verloop van de wedstrijden in het Circus Maximus

Een tijdje geleden hadden we het over het Circus Maximus in Rome. Vandaag wat meer over het verloop van de wedstrijden die er werden gehouden. Aan de andere korte zijde van het circus, kant Tiber, bevonden zich de carceres, de hokken waarin de paarden op het startsein wachtten. De idee van deze startboxen was een Romeinse primeur. De eerste boxen dateerden reeds van 329 v. Chr., maar waren toen nog demonteerbaar.

Vóór de twaalf deuren van de carceres werd tussen twee marmeren Hermesbeelden een touw gespannen. Boven de startboxen bevond zich een tribune waar zich de in purper getooide ‘curulische’ magistraat bevond die de leiding had over de spelen, samen met zijn aanzienlijke gevolg. Hij hield in zijn hand een met een adelaar bekroonde ivoren staf en droeg een gouden lauwerkrans op het hoofd. Hij gaf het vertreksein door een wit doekje in de arena te laten vallen. Zodra dit het glinsterende, goudkleurige zand raakte, ging de race van start. Bij iedere race moest men zeven maal ronddraaien al verminderde dat later tot vijf. De wedstrijdleiders trokken telkens een bronzen dolfijn om en verwijderden een wit ei om de ronden af te tellen.

Vandaag kunnen we ons moeilijk voorstellen in welke sfeer de wedstrijden verliepen. Terwijl de Romeinse voorliefde voor de gladiatorengevechten in het Colosseum ons met afschuw vervult, kunnen velen welicht een beter begrip opbrengen voor deze paardenrennen.

Velen zullen zich de fraaie scène herinneren uit de film ‘Ben-Hur’ van William Wyler uit 1959, naar de pseudo-historische roman van Lewis Wallace ‘A tale of Christ’. De verfilming gebeurde in de Romeinse Cinecittà Studios. De film verhaalt hoe de joodse prins Judah Ben-Hur (Charlton Heston) door zijn Romeinse jeugdvriend Messala (Stephen Boyd) tot galeislaaf wordt gedegradeerd. Het hoogtepunt is het legendarische wagenspanduel tussen Ben-Hur en Messala in de nagebouwde arena.

Ben-Hur won, ondanks pogingen van Messale om vals te spelen. Het is natuurlijk maar een film, maar deze scène geeft toch een indruk hoe dergelijke wagenrennen destijds verliepen. De drie belangrijkste filmpjes rond de race (de voorbereiding, de start van de rennen en de eigenlijke race) kan je hier na elkaar bekijken. Ondanks het feit dat deze film bijna zestig jaar oud is blijft het een zeer indrukwekkend staaltje cinema dat de tijd moeiteloos heeft doorstaan.

Het waren echter niet enkel paardenrennen die hier georganiseerd werden, soms ging het er nog heviger aan toe. Toen twintig olifanten in het circus een robbertje moesten vechten, moest Pompeius ter bescherming rond de arena ijzeren hekken plaatsen. Maar omdat die het begaven onder de druk van het gewicht der dieren, omgaf Julius Caesar in 46 v. Chr. de arena met een met water gevulde gracht (euripus). Tegelijkertijd herbouwde hij de carceres in tufsteen en liet de natuurlijke lange zijden van het Circus Maximus trapsgewijze uithakken zodat 150.000 toeschouwers een zitplaats kregen.

In 33 v. Chr. plaatste Agrippa aan de ‘septum ova’ de voormelde zeven bronzen dolfijnen die bij het begin van elke nieuwe ronde werden omgedraaid. De dolfijnen herinnerden aan Augustus’ zege in de zeeslag tegen Sextus Pompeius (zoon van …) in 36 v. Chr.

In 10 v. Chr. plaatste Augustus op de spina de ruim 23 m hoge obelisk van Ramses II uit Heliopolis. Deze obelisk bevindt zich vandaag op Piazza del Popolo. Meer dan drie eeuwen later plaatste Constantinus II (337-361) in 357 een tweede obelisk op de spina, deze van Thoethmosis IV (ca. 1397–1388) v.Chr.v. Chr.). Dit exemplaar kan je vandaag vinden op Piazza di San Giovanni in Laterano. Deze obelisk was en is nog steeds de hoogste van Rome en het oudste historische monument van de Eeuwige Stad.

Boven de cavea werd op de helling onder de Palatijn door Augustus voor zichzelf en zijn gasten de keizerlijke loge aangebracht, zoals vermeld in zijn Res Gestae. Keizer Claudius (41-54) heeft voor de senatoren de eerste stenen zetels aangebracht, terwijl hij de houten metae of draaipunten verving door palen van verguld brons en het tufsteen van de carceres door marmer.

Bij de heropbouw van het Circus Maximus na de grote brand van 64 na Chr. die hier en in een aanzienlijk deel van Rome een enorme ravage aanrichtte, werd de renbaan vergroot door de euripus, de genoemde gracht van Caesar, te dempen. De cavea werd voorzien van nieuwe trappen en de spina werd zo breed gemaakt dat er vijvers in konden worden aangelegd waarin het water neerviel dat tijdens de voorstellingen uit de bekken van de bronzen dolfijnen omhoog spoot.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s