De ondergrondse gangen van het Vittoriano

Wie in Rome is kan er niet aan ontsnappen: het reusachtige witte gebouw dat zowat de hele Piazza Venezia en de directe omgeving domineert. Het is het nationale monument voor Vittorio Emanuele II, beter bekend als het Altare della Patria of Il Vittoriano. Wat heel wat mensen niet weten is dat zich ondergronds een aanzienlijk gangenstelsel bevindt. De oudste delen dateren uit de tijd van keizer Trajanus en werden ontdekt in 1888, toen de eerste steen van het Vittoriano werd gelegd. De ondergrondse tunnels werden ook gebruikt als schuilplaats tijdens de bombardementen van 1943 en 1944. Vanaf nu kan je ze ook bezoeken.

Op zaterdag en zondag, telkens om 11 uur en om 12 uur, zijn voortaan rondleidingen mogelijk in dit ondergrondse gedeelte. De twee groepen bezoekers (telkens maximaal 10 personen) worden begeleid door gespecialiseerd personeel want het gaat om een ware doolhof die zich ver uitstrekt en doorloopt tot onder het Capitool en de Santa Maria in Aracoeli. Het is een beetje een ervaring zoals in de catacomben, al ontbreekt hier natuurlijk het religieuze aspect.

Vooraf reserveren is verplicht en dat kan gebeuren bij de atrium ingang van het Vittoriano (kant Piazza Venezia), aan het einde van de monumentale trap. Er kunnen ook inlichtingen worden gevraagd aan het personeel of de toezichthouders, herkenbaar aan hun uniform. Je kan ook vooraf telefonisch contact nemen: 06 692 020 49.

Het ondergrondse gangenstelsel werd pas in 2002 voor het eerst grondig onderzocht door een gespecialiseerd team archeologen en speleologen in 2002. Hoewel het Vittoriano jaarlijks door miljoenen toeristen wordt bezocht, beseffen weinigen dat zich onder het gebouw de resten van een steengroeve uit de oudheid bevinden.

Zo ontstonden reeds in de Romeinse oudheid gangen die werden uitgehakt in de tufsteen. Onderzoekers hebben dat altijd vreemd gevonden omdat de Romeinen hun tufstenen materiaal voor het centrum vrijwel altijd aanvoerden vanuit aangrenzende gebieden. Een steengroeve in het hart van de stad moet uitzonderlijk geweest zijn.

In de gangen van de oude groeven werden ook structuren uit baksteen ontdekt. Die zijn wellicht aangebracht in een latere periode. Daardoor is het niet altijd duidelijk hoe de oorspronkelijke structuur van de oude steengroeve eruitzag.

Ook in de negentiende eeuw, bij de bouw van het Vittoriano, zijn nog verstevigingen in de fundamenten aangebracht. Een dergelijk monument neerzetten op een leeggegraven steengroeve lijkt, achteraf bekeken, inderdaad niet erg logisch, maar de funderingen blijken tot vandaag gelukkig ijzersterk.

Dat beseften ook de Romeinen tijdens de bomalarmen in de Tweede Wereldoorlog. De gangen en kelders deden toen voor duizenden mensen dienst als schuiloorden die een vrijwel zekere bescherming bood. Een aantal kamers werden zelfs speciaal uitgerust voor de oorlogssituatie.

Er werd gezorgd voor een vlotte toevoer van drinkwater, er was veiligheidsmateriaal, zitbankjes en eerste hulp-posten werden geïnstalleerd, er kwamen nooduitgangen en toiletten. Op 19 juli 1943 bombardeerden de geallieerden Rome. De actie kostte 1.500 slachtoffers. In de ondergrond van het Vittoriano overleefde iedereen.

Tijdens het aanleggen van de fundering van het Vittoriano werd onder de grond ook het skelet van een olifant ontdekt. De resten van het beest werden toen overgemaakt aan de universiteit In het gangenstelsel bevinden zich tevens nog een paar schitterende staaltjes technologie uit de oudheid.

Zo is er een restant te zien dat deel uitmaakte van een aquaduct dat omstreeks 125 v. Chr. in gebruik werd genomen. Het gaat om een soort stortbak die werd gebruikt om het water op te slaan. Een tweede stuk Romeins vernuft is een grote waterbuis die de kelders van het Capitool verbindt met Piazza Venezia.

Sommige archeologen denken dat het netwerk van tunnels zich over een groot deel van Rome uitstrekte en eigenlijk in eerste instantie moest zorgen voor de drainage van het regenwater of van water dat de stad inliep na zware overstromingen van de Tiber.

Bij gebrek aan mogelijkheden om de ondergrond te verkennen blijft dit echter giswerk, net als de theorie dat het ondergrondse irrigatiesysteem zodanig gesofistikeerd was dat men het opvangen water kon filteren en vervolgens hergebruiken als drinkwater. Bewijzen hiervoor zijn er niet, aanwijzingen wel.

Boringen en grondmonsters die werden genomen in de omgeving van Piazza Venezia lijken erop te wijzen dat de watertechnologie van de Romeinen nog veel geavanceerder was dan gedacht. De grondstructuur bestaat er uit de duidelijk kunstmatige samenstelling van rivierklei, zand, opnieuw dunne lagen klein, afgewisseld met geel zand, puimsteen en grind en dit tot 12 m diep en verspreid over een grote oppervlakte.

De richting van sommige ondergrondse kanaaltunnels, als we ze zo mogen noemen, laten ook vermoeden dat de Quirinaal- en de Capitoolheuvel ondergronds met elkaar verbonden waren door een waterleiding of waterafvoersysteem. Wellicht strekte het ondergrondse gangenstelsel zich uit over een aanzienlijk deel van de toenmalige kernstad, maar dat kan zoals verteld vooralsnog niet worden bevestigd. Geld om het onderzoek uit te breiden naar andere stadsdelen is er voorlopig niet.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s