De beelden van het Vittoriano

In een paar vorige bijdragen vertelden we wat meer over de ontstaansgeschiedenis en het ondergrondse gedeelte van het Vittoriano, het nationale monument voor Vittorio Emanuele II, beter bekend als het Altare della Patria (Altaar van het Vaderland). In deze derde en laatste bijdrage over het monument aan Piazza Venezia, in het hartje van Rome, hebben we het over de imposante beelden, de rijkelijke decoratie van het gebouw, het museum en het fraaie buitenterras vanwaar je een prachtig uitzicht hebt op het oude Rome.

Het imposante ruiterstandbeeld van Vittorio Emanuele II, is een ontwerp van Enrico Chiaradia (1851-1901). Het beeld is 12 m lang en weegt ongeveer 50 ton. Het brons werd gesmolten door een gieterij in Trastevere. Om een idee te geven van de grootte van het beeld: de hoeven van het paard zijn bijna een halve meter breed. De snor van de koning zou volgens een toenmalige kroniekschrijver één meter lang zijn.

Het kunstwerk werd na de dood van Chiaradia afgewerkt door de Florentijnse beeldhouwer Emilio Gallori die ook het standbeeld van Garibaldi op de Janiculusheuvel realiseerde. Het ruiterstandbeeld kon op 4 juni 1911 samen met het nog niet volledig afgewerkte Vittoriano worden ingehuldigd in aanwezigheid van oudstrijders van Garibaldi. Beeldhouwer Chiaradia heeft dus net als architect Sacconi en Zanardelli die heuglijke gebeurtenis niet meer meegemaakt.

Beiden stierven respectievelijk in 1905 en 1903. Sacconi’s werk werd voortgezet onder leiding van Manfredo Manfredi, Pio Picancentini en Gaetano Koch. De eigenlijke voltooiing van het Vittoriano zou zoals verteld nog een hele tijd aanslepen. Na de officiële inhuldiging moest er nog heel wat worden afgewerkt en pas in 1935 beschouwde men het gebouw als voltooid.

Het is duidelijk dat het Pergamonaltaar (uit Pergamon, Turkije, omstreeks 180 v. Chr. gebouwd voor de Griekse goden Athene en Zeus) model stond voor het Romeinse Vittoriano, met als grootste verschil dat architect Giuseppe Sacconi de bovenste colonnade in een ronding plaatste op een concave boog.

Tevens werd het monument overdadig voorzien van beelden, niet enkel de twee standbeelden van Victoria, de godin van de overwinning die rijdt op een vierspan, maar ook tientallen witte halfreliëfs die de districten en steden van Italië symboliseren, met daarnaast nog festoenen, cartouches, adelaars, … Ze herinneren de bezoeker eraan dat er rond de eeuwwisseling in Italië heel wat bekwame en nu vaak vergeten beeldhouwers actief waren.

Links staat het standbeeld ter ere van de Unità (Eenheid), gemaakt door Carlo Fontana, toevallig een naamgenoot van de bekende beeldhouwer uit de Renaissance. Rechts staat het standbeeld ter ere van de Libertà (Vrijheid), gemaakt door Paolo Bartolini. De triomfwagens werden pas geplaatst tussen 1924 en 1927.

De reliëfs onderaan beelden de Italiaanse steden uit en zijn ontworpen door Eugenio Maccagnani. De grote reliëfs aan weerszijden van het gebouw zijn van Angelo Zanelli. Deze gedenken de grote ontwikkeling van Italië in kunst, wetenschap, religie en rechtswetenschap.

Aan weerszijden van de brede middentrap waarop Adolf Hitler op 9 mei 1938 (zie ‘Una giornata particolare’, film uit 1977 van Ettore Scola, met Sofia Loren en Marcello Mastroianni) de ovaties van het Italiaanse volk in ontvangst nam, staan fonteinen waarvan de rechter de Tyrreense zee voorstelt en de linker de Adriatische zee. De majestueuze trappen, de hoge Korinthische zuilen, de fonteinen en de sculpturen vervolledigen de imposante aanblik.

Niet iedereen vindt het gebouw mooi. De Romeinen noemen het Vittoriano weleens de bruidstaart, anderen spreken van een suikertaart en weer anderen van een kunstgebit of schrijfmachine. De meest populaire benaming is ‘pisciatoia nazionale’, het nationaal urinoir.

In een reisgids staat vermeld: ‘als een plaasteren weddingcake met goud beplakt staat het gevaarte zo typisch 19e eeuws ongemanierd in het stadsbeeld’. In een Engelse reisgids (uitgeverij Ward Lock & C°) uit 1920 lezen we: ‘this colossal building is hardly an ideal substitute for the view of the Capitol formerly existing’ en wat verder: ‘this unloved white elephant’.

Sinds Wereldoorlog I bevindt zich hier ook het Graf van de Onbekende Soldaat met een eeuwige vlam. Dat was een idee van generaal Giulio Douhet. Het lichaam van de Italiaanse onbekende soldaat werd in 1921 gekozen uit elf onbekende slachtoffers door Maria Bergamas, een Italiaanse moeder uit Gradisca d’Isonzo. Haar zoon werd gedood tijdens de oorlog en zijn lichaam werd nooit teruggevonden.

Het inwendige van het Vittoriano is enkel interessant voor liefhebbers van de recente Italiaanse geschiedenis. Je vindt er het Instituut voor de Geschiedenis van de Italiaanse Eenmaking, een bibliotheek en een archief en het Centraal Museum van de Risorgimento, waar de geschiedenis van de eenwording van Italië wordt verteld (met vele bustes, vaandels, kaarten, wapens,..). Het museum is gratis te bezoeken.

In het Vittoriano bevinden zich tevens een politiekantoor, grote waterreservoirs om de fonteinen te voeden en een zaal waar maquettes staan opgesteld van andere ontwerpen voor het Vittoriano. In het benedengedeelte van het monument worden regelmatig interessante en belangrijke tentoonstellingen georganiseerd.

In 2007 werd er aan de achterzijde van het Vittoriano een glazen panoramische lift gebouwd, een moderne ingreep die niet door alle Romeinen op gejuich werd onthaald; reeds vanaf de Via del Corso zie je helemaal bovenaan het monument de storende glazen uitstulping.

Tegen de bouw van de lift werd destijds fel geprotesteerd maar de toenmalige burgemeester Walter Veltroni voerde zijn plan toch uit. Mits betaling word je met deze lift tot boven de structuur van het Vittoriano gebracht waar je kan genieten van een 360° uitzicht over Rome.

Sinds de plaatsing van de lift mogen de buitentrappen niet meer worden gebruikt. Dit betekent dat je niet meer zoals vroeger zelf kan klimmen tot de holronde zuilengalerij met erboven de beelden van de gevleugelde overwinning op twee bronzen vierspannen. Jammer, want van hieruit had de bezoeker een uniek uitzicht over de stad. Dat uitzicht is er natuurlijk nog altijd, maar is dus enkel betalend en met de lift bereikbaar.

Het Vittoriano beschikt ook over een fraai buitenterras waar het echter bijzonder warm kan zijn in de zomer en van waaruit je een prachtig uitzicht hebt op het Forum Romanum en het Colosseum. Je hoeft er zelfs niets te bestellen, de zone voor het terras is voor iedereen toegankelijk.

In de verte, net ‘naast’ het Colosseum, zijn de beelden van de San Giovanni in Laterano nog net te zien. Dichterbij staan de imposante resten van de Basilica van Maxentius op het Forum Romanum en de gevel en toren van de Santa Francesca Romana, op de voorgrond vinden we de Santi Luca e Martina. Rechts zie je de Palatijn.

Een goed bewaard geheim van het Vittoriano is het ondergrondse gangenstelsel waarover je reeds kon lezen en dat zoals verteld vanaf nu ook na reservatie gedeeltelijk toegankelijk is. De oudste delen dateren uit de tijd van keizer Trajanus en werden pas ontdekt in 1888, toen de eerste steen van het Vittoriano werd gelegd.

De ondergrondse tunnels werden ook gebruikt als schuilplaats tijdens de bombardementen van 1943 en 1944. Volgens de overlevering zouden vanuit het ondergrondse gedeelte van het Vittoriano tunnels hebben bestaan die de verbinding maakten met naburige palazzi en zelfs het Quirinaal. Wat er klopt van die verhalen en wat er van die tunnels vandaag eventueel nog overblijft is ons niet bekend.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s