De vernieuwing van Piazza Augusto Imperatore

Zodra de werkzaamheden aan het fel verwaarloosde Mausoleum van Augustus beginnen, start ook de volledige renovatie en heraanleg van Piazza Augusto Imperatore. De plannen voor de herontwikkeling zijn al een hele tijd klaar. Het ontwerp werd gemaakt door de Romeinse architect Francesco Cellini (°1944) . Op foto en papier ziet het er alleszins fraai uit. Als het project ooit voltooid geraakt, zou het monument voor het eerst sinds 1936 weer toegankelijk worden voor het publiek. In dat geval is de kans groot dat een bezoek aan de Ara Pacis en het Mausoleum zal kunnen gebeuren met één combiticket. Bezoekers zouden dan met een toegangsticket voor het mausoleum ook het vredesaltaar kunnen bezoeken en omgekeerd. Dat is echter nog toekomstmuziek.

Octavianus, de latere keizer Augustus, liet het grafmonument voor zichzelf en zijn familie bouwen in 28 v. Chr. Vijf jaar later werd het in gebruik genomen, toen de as van Augustus’ jong gestorven schoonzoon Marcellus erin werd bijgezet. Het huidige plein werd aangelegd in 1938.

De jongste jaren is de omgeving er aanzienlijk op achteruitgegaan. Vooral het mausoleum zelf is er zoals we gisteren konden lezen niet zo goed aan toe. Bij regenweer stroomt de hele site onder water. Soms lijkt de omgeving eerder op een vuilnisbelt. Het is een plek die de monumentenstad Rome onwaardig is en velen vragen zich af hoe het mogelijk is dat Rome deze toch zeer belangrijke archeologische plek zoveel jaren heeft laten verloederen.

De heraanleg van de omgeving geeft deze plek meteen terug aan de voetgangers. Via een tuinzone kunnen ze in de toekomst vanaf de Ara Pacis tot aan de Tiber wandelen. Het gebied tussen de Ara Pacis en het Mausoleum wordt getransformeerd tot een grote voetgangerszone. Het voormalige graf krijgt ook een nieuwe ingang.

Er worden tevens twee hellingen gebouwd en de oorspronkelijke negentiende-eeuwse trappen krijgen eerherstel. In het voetgangersgebied wordt ook heel wat groen voorzien, zodat het geheel een beetje zal lijken op een grote tuin met twee belangrijke monumenten erin. Door het versmallen van de aangrenzende rijbanen zal het aantal parkeerplaatsen wel verminderen.

Na voltooiing zal het geheel een beetje te beschouwen zijn als een plein onder straatniveau. Tegenover de ingang van het monument wordt een soort doorlooptunnel aangelegd die zal worden afgesloten met een glazen wand en moet dienen voor de huisvesting van een boekenwinkeltje, een bar en misschien nog een paar andere kleine bedrijfjes. Een stuk straat uit de Romeinse oudheid, die tijdens recente opgravingen werd ontdekt, zal worden geïntegreerd in dit gedeelte van de site.

Het al meermaals uitgestelde project om tussen de Ara Pacis en de Tiber een autotunnel te bouwen is inmiddels definitief afgevoerd. De gevolgen voor het binnenstadsverkeer en de milieu-effecten zouden te dramatisch zijn. De bouw van de tunnel zou ook handenvol geld kosten, iets wat Rome op dit ogenblik absoluut niet heeft. Ook de geplande ondergrondse parking komt er niet, al heeft de buurt die broodnodig. In de plaats daarvan is gekozen voor een gans nieuw plan dat de voorzijde van het Vredesaltaar en het Mausoleum naadloos op elkaar moet doen aansluiten. Dat zou, gezien de directe verbondenheid van keizer Augustus met beide sites, ook niet meer dan logisch zijn.

Het project om de twee gebieden van de Ara Pacis en het Mausoleum van Augustus met elkaar te verenigen gebeurt in samenspraak met de Amerikaanse architect Richard Meier, de man die de omstreden behuizing voor de Ara Pacis heeft ontworpen en onder meer omwille van zijn eigenzinnige houding niet de beste vriend was van de vroegere burgemeester Gianni Alemanno. Deze laatste heeft de nieuwe behuizing van de Ara Pacis altijd omschreven als ‘een belediging voor de stad’. Maar voor het stadsbestuur is het wettelijk gezien onmogelijk de architect niet te betrekken bij de hervorming van de site.

Richard Meier heeft zich echter jarenlang tegen die ingreep verzet. Volgens hem was die wijziging onmogelijk zonder daardoor de structuur van het gebouw aan te tasten: de muur vormt volgens de architect een integraal onderdeel van het gebouw. Zonder die beschermende muur zou het plein zijn rust verliezen. Het zou deel uitmaken van de straat en ten prooi vallen aan rumoer en verkeer, vond Meier. De Italiaanse wet zegt dat, wanneer een opdracht eenmaal is toegekend, aanpassingen aan het ontwerp of het gebouw onmogelijk zijn zonder toestemming van de architect. Na lang onderhandelen gaf die uiteindelijk dan toch het groene licht.

Het uitzicht op de San Rocco en San Girolamo vanaf de Ara Pacis zal door het wegnemen van Richard Meier’s beruchte muurtje en de verplaatsing van de Fontana del Navigante opnieuw worden hersteld. Ook het waterpartijtje voor het de Ara Pacis, dat menige bezoeker al onverwacht natte voeten opleverde, verdwijnt op termijn. Het plein, dat nu eigenlijk geen echt plein is, wordt dan getransformeerd tot een open ruimte die de naam waard is. De muur aan de zijde van de Tiber wordt eveneens verlaagd. Een zacht naar beneden aflopende doorgang brengt je vanaf de kerken naar het Mausoleum, terwijl de andere zijde terug richting Via di Ripetta voert.

Het Ara Pacis-ontwerp van Richard Meier, die het Vredesaltaar van keizer Augustus van een nieuw onderdak moest voorzien, werd gebouwd op initiatief en in opdracht van de vorige burgemeesters van Rome, Francesco Rutelli en Walter Veltroni. Zij beschouwden het ontwerp van Richard Meier als één van de projecten die de stad klaar moesten maken voor het nieuwe millennium. Het gebouw werd geopend in 2006 maar lokte meteen veel controverse en discussies uit.

Velen vonden het een schitterend voorbeeld van moderne architectuur maar absoluut ongepast in de historische omgeving waar het was neergezet. Al snel werd voorgesteld de twee buitenmuren van het museum aan te passen. Want de lange, lage muur, in de lengte voor de ingang van het museum langs de Tiber, onttrekt de monumentale San Girolamo-kerk aan het zicht. Bovendien zou de hoge muur vlak voor het museum op z’n minst moeten worden verlaagd, omdat die dan weer het uitzicht op de vlakbij gelegen San Rocco-kerk belemmert. De klagers van het eerste uur krijgen nu effectief hun zin.

Augustus was de eerste Romeinse keizer. Hij herstelde de orde, vrede en welvaart in de stad Rome die tientallen jaren had geleden onder burgeroorlog. Augustus heette oorspronkelijk Gaius Octavius en was een beschermeling van Julius Caesar. Zijn titel Augustus (‘Verhevene’) ontving hij van de senaat nadat hij Caesars dood had gewroken en zijn eigen macht had verstevigd. Na de moord op Caesar bleek dat deze hem bij testament had geadopteerd en tot voornaamste erfgenaam benoemd.

Octavianus haastte zich met zijn vriend Marcus Vipsanius Agrippa naar Rome om zijn rechten te doen gelden. Daar liet hij de adoptie achteraf wettelijk bekrachtigen en hij heette sindsdien, als Caesars zoon en drager van de traditie van het geslacht van de Julii, Gaius Julius Caesar Octavianus (‘uit het geslacht van de Octavii’). Ondanks de tegenwerking van Marcus Antonius, die zich als opvolger van de dictator opwierp, won hij Caesars veteranen voor zich en versloeg, in opdracht van de Senaat, Antonius in 43 bij Mutina (Modena).

Omdat de Senaat hem zijns inziens onvoldoende concessies deed, maakte hij zich door een ‘mars naar Rome’ meester van het consulaat en verbond zich in 43 met Antonius en diens medestander Lepidus in een officieel erkend (het zogenaamde Tweede) Driemanschap.

Bij de tegen de republikeinen uitgevaardigde proscripties offerde Octavianus welbewust Cicero aan Antonius’ wraakzucht op. Hij maakte zich gehaat door het onteigenen van landerijen ten behoeve van Caesars veteranen. De nederlaag (en zelfmoord) in 42 v. Chr. van Caesars moordenaars Cassius en Brutus bij Philippi (in Macedonië) was niet aan Octavianus, maar aan Antonius te danken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s