Een architect uit Urbino

Wie al eens in Rome was (en dat is ongetwijfeld het overgrote deel van de lezers van dit stukje) heeft zeker al eens kennisgemaakt met het werk van de Italiaanse bouwmeester Donato Bramante, één van de belangrijkste renaissancisten. Hij is het best bekend als de oorspronkelijke architect van de huidige Sint-Pietersbasiliek maar hij deed veel meer dan dat. Donato Bramante ontwierp in Rome onder meer ook de kloosterhof van de Santa Maria della Pace (in 1504) en het niet meer bestaande huis van Rafaël.

Donato Bramante werd op 14 april 1444 geboren in Monte Asdrualdo, bij Urbino. Daar kreeg hij aanvankelijk een opleiding tot schilder, maar door toedoen van hertog Federigo da Montefeltro richtte hij zijn belangstelling vooral op het perspectief en de architectuur. In 1477 was hij in Bergamo, waar hij fresco’s schilderde in het Palazzo del Podestà.

Vanaf 1478 verbouwde hij in Milaan het oratorium Santa Maria presso San Satiro, waarvan een deel al door een andere bouwmeester was ontworpen. In dit werk bereikte hij de indrukwekkende monumentaliteit die zijn latere oeuvre zou kenmerken. Hij behandelde de koepel als het centrale ruimtebepalende element waaromheen zich de overige delen van het bouwwerk tot een majestueuze eenheid tezamen binden. De koorpartij is geschilderd en toont Bramantes meesterschap over het perspectief.

Voor het plan van de bij de kerk aansluitende sacristie, liet Bramante zich beïnvloeden door de vroeg-christelijke San Lorenzo in Milaan, een door nisvormige absiden omgeven koepelruimte. Zijn volgende grote werk, de koepel en koorpartij van de Santa Maria delle Grazie, eveneens in Milaan, vertoont invloeden die wijzen in de richting van de onuitgevoerde architectuurontwerpen van Leonardo da Vinci (in de sacristie bevindt zich overigens Leonardo’s beroemde Laatste Avondmaal). De hoofdarchitect van het gebouw was Guiniforte Solari.

In 1499 trok Donato Bramante naar Rome om er de antieke bouwwerken te bestuderen. Dat bezoek zou een keerpunt in zijn leven betekenen en een omwenteling in de Romeinse architectuur van die tijd. Bramante kreeg in Rome immers de taak om de ambitieuze bouwpolitiek van de in 1503 gekozen paus Julius II tot uitvoer te brengen. De nadruk lag op het Vaticaanse paleis dat volgens de paus moest kunnen wedijveren met de keizerlijke paleizen uit de oudheid, en op de nieuwe Sint-Pietersbasiliek, die zou worden gebouwd op de plaats van de te slopen vroeg-christelijke basilica.

Het Belvedere of Vaticaanse paleis (1505) met zijn beroemde binnenruimte, bood plaats aan een tuin, een openluchttheater, een terrein voor feesten en officiële ontvangsten. De binnenhof was een rechthoek met als verhouding 1:4 en was vanwege de hoogteverschillen in tweeën gedeeld: de terrassen waren verbonden door een dubbele hellingbaan. De rechthoek werd door een half-cirkelvormige nis afgesloten.

Voor de nieuwe Sint-Pietersbasiliek ontwierp Bramante een centraalbouw in de vorm van een Grieks kruis, waarbij elke arm eindigde in een absis. De vier hoekkapellen tussen de armen zijn ook weer Griekse kruisen; ze vormen tezamen een omgang langs de koepel die naar het Romeinse Pantheon was gemodelleerd.

Op het moment dat Bramante stierf (op 11 maart 1514) waren alleen de pijlers van de viering gedeeltelijk uitgevoerd. De basiliek zou pas veel later in gewijzigde vormen worden voltooid. De prestigieuze opdracht voor de realisatie van de Sint-Pietersbasiliek zou Bramante echter pas krijgen na de bouw van zijn fameuze Tempietto. Over dat tempeltje en de geschiedenis ervan lees je meer in een volgende bijdrage.

Advertenties

Eén reactie to “Een architect uit Urbino”

  1. Gianni di Panni Says:

    Ik sta nu voor het tempeltje dat hij ontwierp naast de Chiesa di San Pietro in Montorio, halverwege de Gianicolo. Je kunt er tegenwoordig via het Spaans cultureel centrum ernaast in. Ook wel een leuk ding om eens te bezoeken.
    https://goo.gl/maps/EzDvWAZAHT82

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s