Een bezoek aan het nieuwe Roma Convention Center La Nuvola

Zoals eerder aangekondigd kon je vorig weekend een gratis begeleid bezoek brengen aan het gloednieuwe en recent ingehuldigde congrescentrum La Nuvola in de EUR-wijk in het zuiden van Rome. Het gebouw dat eind oktober officieel werd ingehuldigd wordt voor het eerst opengesteld voor het publiek. Naar aanleiding van dit publieke bezoek besteden we ook vandaag wat aandacht aan dit opmerkelijke bouwwerk, dat er na jarenlange discussies en moeilijkheden nu toch eindelijk staat. In een vorige bijdrage vernam je details over de kostprijs en de realisatie van het gebouw en hoe de opdrachtgever het uiteindelijk heeft kunnen betalen, vandaag brengen we een bezoek aan het nieuwe congrescentrum.

De geschiedenis van La Nuvola begint al in juni 1998, toen de stad Rome een internationale architectuurwedstrijd uitschreef voor de realisatie van een congrescentrum. De bedoeling was het imago van Rome op het vlak van internationale congressen en seminaries fors te versterken. De jury, met als voorzitter de bekende Britse architect Norman Foster, riep op 16 januari 2000 de Romeinse architect Massimiliano Fuksas uit als winnaar. De eerste steen werd gelegd op 11 december 2007 in aanwezigheid van Walter Veltroni, de toenmalige burgemeester van Rome. Op dat moment was al duidelijk dat het geen gemakkelijk project zou worden.

Het congrescentrum kreeg de vorm en het uitzicht van een wolk en gedraagt zich voor de buitenwereld ook als dusdanig. Voor de bouwingenieurs was het aanvankelijk moeilijk te bedenken hoe je zoiets in de praktijk zou moeten aanpakken en hoe het eindresultaat er zou uitzien. Precies die architecturale raadsels versterkten de mystiek die al van bij de aanvang over het project hing. Het volkomen atypische ontwerp werd handig uitgespeeld in de marketing en promotie van het toekomstige congrescentrum, al werden die de jongste jaren wel wat overschaduwd door allerlei bouwperikelen en een lange bouwduur.
Het pas geopende prestigieuze complex had immers al een paar jaar moeten klaar zijn.

De bouw kreeg reeds in de beginfase af te rekenen met allerlei bureaucratische vertragingen en gedurende een bepaalde periode kampte de aannemer met een tekort aan bouwvakkers. Er ontstonden ook juridische problemen en op een bepaald moment werd ook de architect een tijdlang opzijgeschoven. De opdrachtgever van het project is Eur SpA, dat bijna volledig wordt gecontroleerd door het Italiaanse ministerie van Economie en Financiën. De stad Rome participeert voor 10%. Eur SpA zal tevens instaan voor het beheer en de exploitatie van het congrescentrum.

Het ondergrondse gedeelte van het congrescentrum is toegankelijk langs de Viale Cristoforo Colombo, via een trap die leidt naar de belangrijkste foyer van het gebouw en naar een informatiepunt. Deze ruimte wordt gebruikt om de congresgangers en bezoekers van tentoonstellingen op te vangen en geeft op zijn beurt toegang aan een zaal van 7.800 m² die plaats biedt aan 6.000 mensen. 600 m² is bestemd voor vier vergaderzalen met telkens 100 zitplaatsen. Ondergronds bevindt zich ook een parking van 20.100 m² voor 615 wagens. Kantoren (1.100 m²), bergruimte (3.470 m²) en een restaurant (700 m²) nemen de rest van de ruimte in.

Het eigenlijke congrescentrum is in de lengte georiënteerd en bestaat uit een enorme doos met een stalen structuur en een dubbelglazige gevel die de zogenaamde ‘wolk’ helemaal omsluit. De structuur is 39 m hoog (48 m vanaf de ondergrondse ruimte), 175 m lang en 70 m breed. Deze buitenste schil is vervaardigd uit metaal, glas en gewapend beton. De vloer is vervaardigd uit travertijn. Hier wordt 7.800 m² gereserveerd voor publieke en private conferenties, tentoonstellingen en grootschalige evenementen. De wisselwerking tussen de grote en de kleinere tentoonstellingsruimte is essentieel voor het complex en symboliseert de verbinding tussen de stad Rome en het congrescentrum.

Het meest opvallende element is de eigenlijke ‘wolk’, een zwevend auditorium dat bestaat uit een orthogonaal raster van staal, teflon en glasvezel. De cocon-achtige stalen ribstructuur is bedekt met 15.000 m² transparant gordijn van zeer geavanceerde glasvezelmembraan en brandvertragende siliconen. Het geheel is op vernuftige wijze fijnmazig verweven tot een gigantische wolkvormige constructie van zowat 3.500 m². Het speciaal ontwikkelde semi-transparante materiaal waarmee de wolk bedekt is, laat overdag het licht door, maar gloeit ’s avonds als een reusachtige lichtgevende lantaarn.

Die aanpak zorgt vanaf de buitenzijde voor prachtige visuele effecten. Wie voorbij het gebouw wandelt, moet de indruk krijgen dat in de glazen doos een wolk hangt die beweegt door de wind. Fuksas, een architect die traditioneel veel belang hecht aan licht, heeft het klaargespeeld om mede door een ingenieus verlichtingssysteem de illusie te wekken dat de reusachtige wolk werkelijk zweeft en dat het om een beweeglijke, haast levende structuur gaat. Wie zich in de wolk bevindt zal er weinig van merken, maar aan de buitenzijde zal je voortdurend kunnen zien dat de innerlijke structuur van de wolk systematisch wijzigt naargelang het gezichtspunt dat wordt ingenomen.

Door deze bijzondere lichttechnieken en door gebruik te maken van speciale materialen die afhankelijk van de plaatsing helemaal doorzichtig, lichtbrekend en lichtabsorberend zijn of een bepaalde hoeveelheid licht doorlaten, ontstaat een effect waardoor het lijkt alsof de wolk in zijn glazen omgeving effectief beweegt. De wolk verandert door deze licht- en kleureffecten voortdurend van uitzicht. Iemand die buiten staat, ziet dat het gigantische ding, letterlijk gevangen in de glazen container, schijnbaar heen en weer wordt geduwd en gewiegd, zogenaamd door de stroom van de wind.

De bouwers verwachten dat alleen al dit effect gaat zorgen voor heel wat bezoekers die deze architecturale ervaring zelf willen zien. Toeristen krijgen daar ook de kans toe, want je moet geen congres bijwonen om in de toekomst bepaalde gedeeltes van La Nuvola te kunnen bezoeken. De zijdelingse steunpunten van het zwevende wolkvormige auditorium vloeien door naar het buitengedeelte. Het wolkgedeelte situeert zich in het hart van het complex en is toegankelijk via het Forum, een wandelpad dat de twee structuren verbindt. De vloer is vervaardigd uit industrieel parket.

In de wolk bevinden zich nogmaals vijf niveaus, gesteund en verbonden door roltrappen en loopbruggen. Ze brengen de bezoeker in een auditorium met een capaciteit van 1.760 personen. 450 m² is voorzien voor enkele koffie- en snackbars en een aantal ondersteunende diensten voor het auditorium. Er zijn ook zestien vergaderzalen. Om te garanderen dat het ‘wolksysteem’ niet interfereert met de rest van het complex is het auditorium bekleed met 8.000 panelen uit kersenhout.

Het laatste architectonische concept is het aanpalende hotel, een gebouw van 17 verdiepingen en 56 m hoog met een autonome structuur waarin een gloednieuw viersterrenhotel met 439 kamers (waarvan zeven luxueuze suites) werd ingericht. Het hotel is overigens nog niet operationeel en zal worden verkocht aan een grote hotelgroep. De waarde van het hotel wordt geraamd op 140 miljoen euro. Er zouden een tiental gegadigden zijn. Het hotel staat in verbinding met de congreszalen. De totale oppervlakte van 18.000 m² biedt ook onderdak aan zeven winkels, een restaurant en een wellnessruimte.

Het volledige complex heeft een bebouwde oppervlakte van 55.000 m² en bevat 37.000 ton staal, het equivalent van vier en een half Eiffeltorens. Daarnaast is binnen en buiten het complex 58.000 m² glas gebruikt. De zalen zijn bekleed met 18.000 m² parket. De negen roltrappen behoren tot de hoogste in Europa en verbinden de verschillende verdiepingen. Het complex bevat 28 liften en 7.200 lampen. Het congrescentrum is volledig aardbevingsbestendig. De verticale en horizontale structuur van het gebouw is in staat zowel kleine als grotere seismische bewegingen op te vangen. De geïntegreerde air-conditioning wordt uitgevoerd door een omkeerbare warmtepomp. Een klimaatcontrolesysteem zorgt voor een optimaal gebruik van de energie.

Op de buitenbekleding van het congrescentrum zorgen fotovoltaïsche elementen voor elektriciteit, maar ze beschermen het gebouw desgewenst ook tegen oververhitting door indien nodig de zonnestraling beperkt toe te laten. Het ventilatiesysteem maakt gebruik van het gefilterde koele water uit het nabijgelegen EUR-meer. De buitenpanelen verzamelen regenwater dat gefilterd terechtkomt in een opslagtank. Het water kan vervolgens worden gebruikt door het interne waterdistributiesysteem.

Het in Rome gevestigde internationale architectenkantoor Studio Fuksas wordt geleid door Massimiliano en Doriana Fuksas. Het heeft bijkantoren in Parijs en Shenzhen. Studio Fuksas stelt in totaal ongeveer 170 mensen tewerk, onder wie architecten, ontwerpers, vormgevers, tuinarchitecten en grafisch ontwerpers. Het kantoor realiseerde wereldwijd vernieuwende projecten, waaronder kantoren, residentiële gebouwen, infrastructuur, culturele centra, vrijetijds- en winkelcentra, hotels en openbare gebouwen. Studio Fuksas houdt zich echter ook bezig met interieur- en productontwerp. De rode fauteuils in het auditorium werden gemaakt door Poltrona Frau uit het Italiaanse Tolentino en speciaal ontworpen door Fuksas Architecten. De ‘Cloud’-lamp van het gebouw werd eveneens bedacht door Fuksas en werd geproduceerd door iGuzzini uit Recanati in de regio Marche.

Met dit project slingert Rome zich meteen een flink stuk in de 21ste eeuw. Massimiliano Fuksas heeft in zijn eigen stad met dit project heel wat bouwkundige grenzen verlegd en laat een frisse wind door de architectuurwereld waaien. De architect werd geboren in Rome in 1944 en behaalde zijn diploma in 1969 aan de universiteit van de Italiaanse hoofdstad. In 1967 opende hij in Rome een eigen ontwerpatelier. Door zijn typische aanpak en eigenzinnige architecturale vormentaal, zoals de organisch geconstrueerde glazen daken, kreeg Fuksas al gauw internationale vermaardheid en aarzelde hij niet om naast zijn kantoor in Rome ook een praktijk te openen in Parijs (1989), Wenen (1993) en Shenzhen in China (2008). Zijn lijstje met eervolle vermeldingen en eretitels is verscheidene pagina’s lang. Realisaties van zijn hand vind je ondertussen in haast elk werelddeel terug en wonnen niet zelden belangrijke architectuurprijzen.

Zijn levenspartner Doriana Mandrelli werkt sinds 1985 met hem samen en in 1997 werd zij chef van de ontwerpafdeling van het architectenbureau. Doriana is eveneens geboren in Rome en studeerde kunstgeschiedenis aan de lokale universiteit La Sapienza. Haar projecten worden vooral gekenmerkt door een ononderbroken onderzoek naar het gebruik van nieuwe materialen en het experimenteren met nieuwe technieken om bepaalde architecturale visies te realiseren. Mandrelli ontwerpt tevens armbanden, deurklinken, stoelen, bestek en meubels en waagde zich ook al aan de creatie van een horloge en een thee- en koffieset. Zij vormt de verbindingsschakel tussen de studiemodellen en ontwerpen die digitaal worden gerealiseerd en de latere constructie in steen en beton. Wat de software op de computer toont, bouwt de ontwerpster na met echte materialen. De partners vullen elkaar daarin perfect aan. Doriana leeft en werkt zowel in Rome als in Parijs, twee steden waartussen zij pendelt. Ook zij beschikt over een indrukwekkend curriculum vitae.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s