De Santa Maria di Monserrato

Aan de Via di Monserrato ligt de interessante Santa Maria di Monserrato, de nationale kerk van Spanje in Rome en daarom ook wel Santa Maria in Monserrato degli Spagnoli geheten. De kerk ontstond uit een klein hospitaal dat hier reeds vanaf 1354 actief was en voor de Spanjaarden in Rome werd opgericht door de Catalaanse Jacoba Ferrandes. Later werd het ziekenhuis samengevoegd met een tweede hospitum dat in 1506 was gesticht. Hieruit ontstond vanaf 1495 een eerste kerk voor Aragonezen en Catalanen, die echter in 1518 werd afgebroken om plaats te maken voor de huidige kerk. Hieraan werd vele jaren gebouwd.

Het oorspronkelijke ontwerp is van Antonio da Sangallo il Giovane (de Jongere) die leefde van 1483 tot 1546. Hij was een neef van Antonio da Sangallo de Oude en van Giuliano da Sangallo en vooral een belangrijk militair architect. In Rome beperkt zijn oeuvre zich tot de gevel van de San Spirito in Sassia en de loggia van Julius II in de Engelenburcht.

In 1584 werd het onderste deel van de gevel van de Santa Maria di Monserrato volgens plannen van Francesco da Volterra (1535-1594) uitgewerkt en niet door Daniele da Volterra (1509-1566) zoals ter plaatse wordt beweerd. Beide zijn ook geen familie van mekaar. In 1594 werd het altaar in de kerk geconsecreerd, het dak raakte voltooid in 1598.

Pas in 1675 was de kerk met de volledige gevel en de apsis volledig afgewerkt. Ze werd gewijd aan de Zwarte Madonna van Montserrat. De Spanjaarden noemen ze de Iglesia Nacional Española de Santiago y Montserrat, of Santa María de Montserrat de los Españoles.

Boven de hoofdingang is te zien hoe Maria de berg doorzaagt, een verwijzing naar Montserrat nabij Barcelona, waar zij het grillige bergmassief zou hebben ingezaagd (monte serrado in het Catalaans). Hoewel het om een marmeren beeldengroep gaat, later gemaakt door Carlo Monaldi (1683-1760), houdt het kindje Jezus een metalen zaag in de hand.

Het interieur van de kerk is van een verfijnde elegantie. In de grote en diepe apsis herinnert het hoogaltaarstuk sterk aan het werk dat Rogier Van der Weyden voor de kerk van Scheut (Anderlecht, België ) schilderde en dat zich nu in het Escuriaal in Madrid bevindt.

Ook de door generaal Franco verdreven Spaanse koning Alfons XIII (1886-1941) werd in deze kerk begraven. Hij was koning vanaf 1902, werd in 1931 tijdens de revolutie verdreven en stierf in Rome in ballingschap. Na het herstel van de Spaanse monarchie werden zijn resten naar Spanje overgebracht en herbegraven in het Escuriaal.

In de derde kapel rechts bevindt zich boven het altaar een werk van Francisco de la Vega, dat de ‘Virgin del Pilar’ voorstelt. Links zien we de ‘Triomf van de Onbevlekte Ontvangenis’ uit 1663, het is een werk van de Vlaming Louis Cousin, die als bentnaam Luigi Primo Gentile droeg.

Hij werd in 1606 geboren in Breivelde bij Zottegem en stierf in 1667 in Brussel. Het grootste deel van zijn leven verbleef hij in Rome, hij woonde van 1626 tot 1655 in de Via Margutta, vlakbij de Spaanse Trappen. Ook in de Koninklijke Belgische kerk Sint-Juliaan-der-Vlamingen in Rome bevindt zich werk van zijn hand.

De tweede kapel links is gewijd aan Santa Maria di Montserrato, we vinden er een kopie van het Mariabeeld dat zich in het benedictijnenklooster van het Catalaanse Montserrat bevindt. Het was een gift ter gelegenheid van het Heilig Jaar 1950 en werd hier in 1952 door paus Pius XII (Pacelli) gezegend.

In de derde kapel links bevindt zich een beeld van Jakobus de Meerdere, de apostel waarvan de relieken zich in Santiago de Compostela bevinden. In de christelijke iconografie is de Sint-Jakobsschelp zijn attribuut. Het beeld is een werk van de hand van Jacopo Sansovino (1486-1570), van hem herinneren we ons vooral de Madonna del Parto in de Sant’Agostino. Hij was ook de architect van de San Giovanni dei Fiorentini aan de Via Giulia. Vergeet in de kapel niet te kijken naar het mooie plafond.

Tussen de kloosterhof (die je eerst betreedt indien je de toegang langs de Via Giulia gebruikt) en de sacristie (doorgang einde rechterbeuk), staat in een vergaderzaal een mooie vijftiende-eeuwse ‘Kruisiging’ en een prachtig borstbeeld van kardinaal Pedro de Foix Montoya, een jeugdwerk van Gianlorenzo Bernini.

De Santa Maria di Monserrato is vaak gesloten, behalve voor, tijdens en vlak na de eucharistievieringen, in principe om 8 u. en 9 u. en op zondag om 10, 12, 13 en 19 u. Laat je niet afschrikken indien de kerkdeur gesloten is. Er is ook een ingang langs de kloosterhof op nr. 151 aan de Via Giulia. Je dient aan te bellen en toelating te vragen.

Over het uit geschiedkundig oogpunt misschien wel interessantste item in deze kerk hebben we het in een volgende bijdrage. Hier liggen immers ook de Borgia-pausen begraven, al gebeurde dat op een behoorlijk chaotische manier. Wat er hier en elders zoal allemaal gebeurde met een dode Borgia-paus lees je binnenkort.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s