Archief voor 8 februari 2017

De Via della Cuccagna

Posted in Romenieuws on 8 februari 2017 by romenieuws

Over hoeden gesproken: in de smalle Via della Cuccagna, een straatje dat vanaf Piazza Navona en na het oversteken van de Corso Vittorio Emanuele, dagelijks duizenden wandelaars langs palazzo Braschi en de Chiesa di San Pantaleo naar Campo de’ Fiori leidt (of andersom) vindt men sinds 1857 ook de kleine maar wereldberoemde hoedenwinkel van Troncarelli. In een laatste bijdrage over deze buurt ( (zie onze recente berichten) hebben we het over de straat van Luilekkerland.

De Chiesa di San Pantaleo wordt begrensd door de Via della Cuccagna en de Vicolo della Cuccagna, namen die verwijzen naar de ‘albero della cuccagna’, de legendarische boom van het befaamde kokanje of luilekkerland, maar in vroegere eeuwen de naam van een hoge, gladgemaakte paal waar men moest inklimmen om de lekkernijen die bovenaan waren opgehangen te bemachtigen.

In Rome en wellicht ook elders, waren deze lekkernijen of ‘kokinje’ oorspronkelijk balletjes gesmolten geraffineerde suiker, later ook gezouten. Het waren deze balletjes die hun naam aan het oude volkse kermisspel cocagna gaven, waarbij men op een hoge, op vier gladde, met zeep of vet ingesmeerde palen rustende stelling, lekkernijen gereed hield voor wie het lukte deze te bereiken.

Kokanje is de tegenwoordig minder gebruikelijke naam voor Luilekkerland. Kokanje was ook de naam die de Nederlandse predikant en dichter Petrus Augustus De Genestet (1829-1861) in zijn Sint-Nikolaasavond (1849) gebruikte ter aanduiding van een denkbeeldig land in het algemeen. Hij noemde Luilekkerland het Land van Kokanje. De Genestets werk was in de negentiende eeuw zeer populair; het is zowel ernstig en geestig, ironisch als weemoedig.

De naam ‘kokanje’ is een vrijblijvende vertaling van het Franse ‘Pays de cocagne’, dat al sinds de twaalfde eeuw in dezelfde betekenis voorkomt en letterlijk ‘koekenland’ betekent, van cocagnes, een soort kegelvormige koeken. In Italië werd vanaf dezelfde periode dezelfde betekenis gehecht aan het woord cuccagna.

Luilekkerland is de naam van een fictief land, waar de gebraden duiven iemand in de mond vliegen, de reeds gebraden speenvarkens met mes en vork in de rug rondlopen, klaar om gegeten te worden, en dat men slechts kon betreden door zich doorheen een berg met rijstpap te eten. De voorstelling van dit fabelland is als een parodie te beschouwen van de mythen van het verloren paradijs en de gouden eeuw.

Reeds bij de Griekse komedieschrijvers uit de vijfde eeuw v. Chr. vindt men komische beschrijvingen van de gouden eeuw van Kronos, waarin men allerlei elementen aantreft die later, in de vele middeleeuwse beschrijvingen van Luilekkerland, opnieuw zouden opduiken.

De klucht van de Duitse meesterzanger Hans Sachs, Das Schlaraffenlandt (1530), werd als Van ’t Luye lecker landt (1546) in proza vertaald en is later in deze vertaling in de bundel Veelderhande geneuchlicke dichten (1600) opgenomen. Ook in latere tijden is dit onderwerp herhaaldelijk in liederen beschreven en op volksprenten uitgebeeld. Het is ook opgenomen onder de sprookjes van Grimm (nr. 158) en in het oeuvre van Bruegel.

Behalve de naam verwijst vandaag niets in de Via della Cuccagna nog naar deze verhalen. Je kan er wel terecht in een paar horecazaken, maar naast hoedenmaker Troncarelli, een vestiging van de lederwarenzaak La Sella, een souvenirwinkel en een paar straatverkopers, is er in deze drukke voetgangersstraat weinig te beleven. De straat kreeg in de loop der eeuwen enkel een functie als snelle verbinding tussen twee populaire pleinen en behield die tot vandaag.

Advertenties