De Ponte Fabricio en de San Giovanni Calibita op het Tibereiland

Van de acht antieke bruggen in Rome zijn de Pons Fabricius of Ponte Fabricio (62 v. Chr.) en de Pons Cestius of Ponte Cestio (46 v. Chr.) naar het Tibereiland in Rome nog steeds in gebruik. Beide bruggen verbinden het eiland met de stad, waardoor het strikt genomen dus eigenlijk geen eiland meer is. De Ponte Fabricio ontleent zijn naam aan Lucius Fabricius, hoofdopziener van het wegennet, die de brug ter vervanging van een andere liet construeren. De brug is 62 m lang en heeft twee grote bogen die rusten op een middenpijler, waarin zich een kleine boog bevindt, die bij overstromingsgevaar de waterdruk van de rivier kan verminderen.

De Ponte Fabricio is vervaardigd uit tufsteen, maar afgewerkt met baksteen en travertijn. De oorspronkelijke brug stond ook bekend als Pons Judaeorum (Jodenbrug) omdat hij naar het jodenkwartier leidde. De Ponte Fabricio is de enige brug uit de oudheid die in Rome tot vandaag geheel intact is gebleven, hoewel de marmeren bekleding gedeeltelijk verdween en de bakstenen muurtjes afkomstig zijn van een zeventiende-eeuwse restauratie. De naam van de brug vind je terug op de inscriptie over de bogen van de brug. Hier lees je dat Fabricius Curator Viarum, de wegenmeester, persoonlijk de brug testte (idemque probavit).

Na zware overstromingen (zoals we ondertussen weten niets nieuws in Rome) werd de brug in 21 v. Chr. gerestaureerd door Marcus Aemilius Lepidus en Lollius. Deze Lepidus vormde in 43 v. Chr. samen met Octavianus, de latere keizer Augustus, en Marcus Antonius het tweede triumviraat. Het was overigens de gelijknamige voorvader van Lepidus die anderhalve eeuw eerder, in 187 v. Chr. de Via Aemilia aanlegde. Deze weg verbond de steden Arimini (Rimini) en Placentia (Piacenza) met elkaar. De weg doorkruiste in een rechte lijn de huidige regio Emilia-Romagna (die zijn naam aan de weg te danken heeft) en was een voortzetting van de Via Flaminia, die van Rome naar Arimini voerde.

Bij het begin van de Ponte Fabricio zien we links en rechts een verweerd beeld met vier sterk afgesleten Januskoppen. Daarom wordt de brug ook weleens de Ponte Quattro Capi genoemd. Volgens fantasierijke gidsen, want het verhaal is niet waar, verwijzen de koppen naar vier architecten die Sixtus V (1585-1590) na restauratiewerken aan de brug liet onthoofden als straf voor hun voortdurende onenigheid.

Rechts op de hoek met de brug bevindt zich de San Giovanni Calibita, gewijd aan Johannes de heremiet. De kerk ligt naast het grote Fatebenefratelli-hospitaal waartoe ze ook behoort. Ze is in principe enkel open voor de dagelijkse vroegmis en ’s zondags tussen 10 en 12 uur (misviering om 11 uur).

De San Giovanni Calibita werd opgericht in de elfde eeuw en herbouwd in 1640. Op de gevel zien we rechts een fresco met de ‘Madonna delle Lampada’, van de lamp, van wie het feest op 8 juli valt. Dit fresco is een kopie, het origineel dateert uit 1290 en is terug te vinden in de kerk boven het eerste altaar rechts.

De kerk heeft een typisch overdadig achttiende-eeuws interieur, versierd met enkele vrij aantrekkelijke schilderijen door kleine meesters. Het plafondfresco is een werk van Corrado Giaquinto (1699-1765), die in de Sante Croce in Gerusalemme eveneens zorgde voor de plafondschilderingen.

Links in de eenschepige kerk leidt een deur naar een binnenplaats van het hospitaal, met in het midden een fontein waarin papyrus wiegt. Voor wie het ooit eens dringend nodig zou hebben: in de gang tussen de binnentuin en de kerk bevindt zich een toilet.

Als je na de San Giovanni Calibita even rechtdoor wandelt vind je rechts achter enkele hoge bomen het in 1548 gestichte ziekenhuis van de Fatebenefratelli. Het hospitaal wordt geleid door de paters van de Portugese ‘congregatie der Broeders van Barmhartigheid’, de Frati Ospedalieri, die gesticht werd door San Giovanni di Dio (1495-1550) bij ons gekend als Johannes de Deo. Deze paters liepen al bedelend door de straten van Rome om zieken en krankzinnigen bij te kunnen staan, daarbij prevelden ze voortdurend ‘fate bene fratelli’ wat leidde tot de huidige naam van het ziekenhuis.

Gedurende eeuwen heeft de orde zich over dit hospitaal ontfermd, vandaag beheert ze verscheidene hospitalen in Italië en Spanje. San Giovanni di Dio is uiteraard de patroon der zieken, der verpleegsters en van de stad Granada waar de Portugese heilige stierf, zijn feest valt op 8 maart. Verscheidene ordebroeders werden in de loop der eeuwen heilig verklaard. Het hospitaal op het Tibereiland werd beroemd door de film ‘Caro diario’ van Nanni Moretti uit 1993.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.