Archief voor 11 oktober 2017

Een metrokaart van het Romeinse wegennet

Posted in Romenieuws on 11 oktober 2017 by romenieuws

Mag het ook eens ‘wetenschappelijk-leuk’ zijn? Sasha Trubetskoy is een student statistiek aan de Universiteit van Chicago. Zijn grote passies zijn geografie en data. Met in het achterhoofd de gedachte dat alle wegen naar Rome leiden, en door een intelligente studie waarbij de moderne tijd werd gecombineerd met de oudheid, bracht hij het uitgebreide wegennet van het Romeinse Rijk samen in een unieke ‘metrokaart’. Laat de enkele kleine foutjes niet verhinderen dat je plezier beleeft aan deze kaart, want ze is best wel leerrijk. Je kan ze overigens via Sasha’s blog voor slechts 9 dollar bestellen in posterformaat. Misschien wel een idee voor een origineel eindejaarsgeschenk?

Alle wegen leiden naar Rome. Zeker zo’n 2000 jaar geleden toen de Romeinen heersten over een groot deel van Europa en Noord-Afrika. Een zeer belangrijke factor daarbij was het uitgebreide wegennetwerk dat ze aanlegden. Hierdoor konden legioenen soldaten en handelskaravanen zich snel verplaatsen doorheen het hele Romeinse Rijk.

Om het niet te ingewikkeld te maken werden op Sasha’s kaart geen maritieme routes opgenomen. De manier waarop in de oudheid werd gereisd is natuurlijk erg verschillend van een reis per spoor, waardoor het concept van een metrokaart enigszins surrealistisch lijkt. Maar het blijft esthetisch aangenaam en informatief. Na langdurige research, veel langer dan hijzelf had verwacht, is Sasha Trubetskoy aan de slag gegaan met het in kaart brengen van de belangrijkste wegen uit die tijd. Hij koos daarvoor het jaar 125, toen het Romeinse wegennetwerk op zijn hoogtepunt was.

Om de kaart overzichtelijk te houden koos Trubetskoy voor een bijzondere opmaak: die van een metrokaart. Als hulpmiddelen maakte hij onder meer gebruik van het ORBIS-model van Stanford en van het fraaie Pelagios Project wat zo’n beetje omschreven kan worden als een Google Maps van de oudheid. Op deze manier is het voor de (hedendaagse) kijker gemakkelijker om de lijnen te volgen en de belangrijkste knooppunten en steden op de verschillende routes te bekijken. Elke weg heeft zijn eigen kleur en waar mogelijk zijn eigen naam.

Enkele van die beroemde wegen zoals de Via Appia zijn door velen gekend. Anderen doen misschien niet meteen een belletje rinkelen. Op andere plaatsen bedacht de ontwerper zelf een passende naam, zoals de Via Sucinaria (Amberweg) voor de route van de Baltische staten naar Rome. Niet alle wegen uit die tijd hebben een plek gevonden op de kaart, zeker niet die in het tegenwoordige Italië, waar het wegennetwerk behoorlijk fijnmazig was. Alleen de belangrijkste wegen hebben een plaatsje op de kaart gekregen. Ondanks deze kleinere beperkingen geeft deze ‘metrokaart’ een uitstekend beeld van hoe groot, machtig en uitgestrekt het Romeinse Rijk wel was.

Volgens de maker was de grootste creatieve uitdaging inderdaad de keuze welke wegen en steden op de kaart moesten worden opgenomen en welke niet zouden worden vermeld. “Er bestaat geen manier waarop ik elke Romeinse weg kan vermelden, de kaart bevat enkel de belangrijkste. Ik heb geprobeerd om de steden te vermelden met een grotere bevolking, evenals de steden die in de tweede eeuw provinciale hoofdsteden waren”, zegt Sasha.

Hoe lang deed je er nu eigenlijk over om via dit netwerk van de ene naar de andere plaats te reizen? Veel hing natuurlijk af van de gebruikte transportmethode (te voet, per paard, met paard en kar, of met een compleet gevolg in een luxueus rijtuig) wat dus neerkwam op hoeveel geld je ter beschikking had. In dat opzicht is er dus weinig veranderd. Wie niet de middelen heeft om per vliegtuig te reizen, moet ook vandaag terugvallen op een reis per trein of bus in plaats van het luxueuze en snelle vliegtuig. Een andere belangrijke factor bij een reis doorheen het Romeinse Rijk was het seizoen. Elke periode van het jaar had zijn eigen uitdagingen.

In de zomer duurde het ongeveer twee maanden om te lopen van Rome naar Byzantium (het latere Constantinopel, het huidige Istanboel). Als je een paard had, zou het je ongeveer een maand kosten. Maar het wegennet kon wel gecombineerd worden met zeereizen. Zeilen was goedkoper en sneller. Een combinatie van een paard en een zeilboot zou je in ongeveer 25 dagen van Rome naar Byzantium hebben gebracht. Een reis van Rome naar Carthago was af te leggen in vier tot vijf dagen.

Een beperkte lijst van de wegen met authentieke namen die werden opgenomen: Via Appia, Via Augusta, Via Aurelia, Via Delapidata, Via Domitia, Via Egnatia, Via Flaminia, Via Flavia (I, II, III), Via Julia Augusta, Via Lusitanorum, Via Militaris, Via Popilia, Via Portumia, Via Salaria, Via Tiburtina, Via Traiana en Via Traiana Nova.

Sommige wegen hebben echte namen maar zijn een beetje gewijzigd. Zo is de Via Latina I gecombineerd met de Via Popilia. In werkelijkheid eindigde de Via Popilia in Capua, en ging de Via Latina van Capua naar Rome. De Via Aquitanië wordt alleen de weg van Burdigala (Bordeaux) naar Narbo (Narbonne) genoemd. De Via Asturica Burdigalam verwijst eveneens naar de afdeling Astrurica-Burdigala.

De Via Claudia is geen echte naam, maar verwijst naar een echte doorlopende weg die door Claudius is gebouwd. De naam Via Maris wordt beschouwd als een moderne creatie, met een verwijzing naar een echte oude handelsweg waarvan de ware naam voor de geschiedenis is verloren. De Via Valeria heeft alleen betrekking op een gedeelte van de gele Siciliaanse lus, enz.

De maker heeft nooit Latijn gestudeerd en geeft grif toe dat in sommige benamingen weleens foutjes in de schrijfwijze kunnen schuilen. Hij staat open voor suggesties en belooft de kaart systematisch bij te werken naarmate opmerkingen binnenstromen. Er zijn overigens nog andere kaarten op komst. Zo is er nu ook al eentje over het Romeinse wegennet in Brittannië. Prettig toch? Genieten van Rome: het kan op allerlei manieren en het is altijd leuk!

De kaart van Sasha

Contactgegevens Sasha

Alle kaarten van Sasha

Een kaart bestellen in posterformaat

Advertenties