Op zoek naar de subura van Rome

In Italië kennen de liefhebbers van spannende thrillers de televisieserie ‘Suburra’ al langer, in België en Nederland was tot nog toe enkel het boek en de gelijknamige film bekend. Sinds kort biedt de streamingdienst Netflix de eerste afleveringen van de tiendelige televisiereeks Suburra eveneens aan. Het misdaaddrama is een soort van prequel op het gelijknamige boek en de bioscoopfilm. Suburra speelt zich volledig af in Rome, waar de katholieke kerk, de lokale maffia en een aantal corrupte politici met elkaar in aanvaring komen.

De naam suburra komt van het oud-Romeinse ‘Svbvra’. Subura was de antieke naam van de vallei aan de voet van de heuvels de Viminaal en de Esquilijn, grofweg het gebied tussen de basiliek van de huidige Santa Maria Maggiore en het Forum Romanum. Martialis schrijft over deze wijk: ‘de Suburra, daar waar het bloed vloeit…’, want aan het einde van de straat werden ook nog eens doodvonnissen voltrokken.

Gewone burgers wilden hier dus echt wel niet vertoeven. De wijk werd doorsneden door het Argiletum, een belangrijke straat in de oudheid. Ze liep van het Forum Romanum dwars door de Subura en was de hoofdroute door deze wijk, voordat ze overging in de Clivus Suburbanus. De route van het Argiletum volgde ruwweg de loop van de Cloaca Maxima. Het eerste deel van de straat werd later gewijzigd in het Forum van Nerva.

Helemaal aan het begin van de Argiletum, dus bij de Curia, stonden de kraampjes van de boekenverkopers, maar naarmate men de Subura naderde veranderde de omgeving. Veel van de bebouwing in de wijk in de Subura was hoogbouw, de zogenoemde insulae. Deze hoogbouw en voornamelijk de bewoners ervan (vooral arme Romeinen) zorgde er onder andere voor dat deze plek al in de oudheid een slechte naam had. Toch woonden niet alleen de arme Romeinen in de Subura, volgens Suetonius woonde bijvoorbeeld ook Julius Caesar er in zijn jeugdjaren.

Inderdaad werd Gaius Julius Caesar op 13 juli 100 v. Chr. in de Subura geboren als telg van een patricische familie die zich erop beroemde af te stammen van Iulus, de zoon van de Trojaanse held Aeneas en via hem van Venus. De vader van Caesar stierf toen hij ongeveer vijftien jaar was, bovendien bleek hij door bepaalde familierelaties in het verliezende politieke kamp te zijn beland. Daarom zocht de jonge Julius Caesar zijn heil buiten Rome totdat de politieke situatie dusdanig tot rust gekomen was dat hij aan een eigen politieke carrière kon beginnen.

Vele klassieke schrijvers beschrijven de Subura in niet mis te verstane termen zoals rumoerig, vies en als verblijfplaats van prostituees. Bovendien kwamen er door de dichte bebouwing vaak branden voor. Deze factoren zorgden ervoor dat keizer Augustus bij de bouw van het Forum van Augustus een hoge muur tussen zijn forum en de Subura liet oprichten.

Als je vandaag, komende vanaf de keizersfora, de Via della Madonna dei Monti inloopt (een straatje dat haast evenwijdig oostelijk loopt met de veel drukkere Via Cavour) volg je vrijwel het traject van de oude Romeinse Argiletum. De straat leidt je eigenlijk recht naar de plek waar de oude Subura-wijk zich bevond, die vooral bekend stond als rovers- en moordenaarshol, kortom, een oord van verderf. Rijkere Romeinen bleven hier best weg, tenzij met een paar stevige lijfwachten als beschermers.

In de smalle steegjes zou zelfs vandaag nog steeds het spook kunnen rondwaren van de zedeloze keizerin Messalina, de derde vrouw van Claudius en de moeder van Britannicus, die hier heimelijk de bordelen bezocht. Het verhaal gaat dat zij zelf ook regelmatig haar intrek nam in een kamertje in de Subura om daar zoveel mogelijk seks te hebben met zoveel mogelijk mannen.

Tegenwoordig is deze omgeving vooral overdag een charmante buurt, met een eigen sfeer en karakter. Vooral in de directe omgeving van de Piazza Madonna dei Monti is het ’s middags aangenaam vertoeven in de buurt van de fontein en met enkele uitstekende eetgelegenheden met buitenterrasjes zoals bv. Gli Angeletti.

Ook ’s nachts valt hier wel iets te beleven, je vindt hier ondermeer de bekende Ice Club, zonder twijfel de koudste plek van Rome. En jawel, de Piazza della Suburra bestaat ook nu nog en verwijst uiteraard naar het beruchte verleden van de buurt. In de vertaling van het Latijn naar het Italiaans is er een ‘r’ bij gekomen, Suburra dus.

Graag komen we nog even terug op de televisieserie Suburra die zoals verteld momenteel via Netflix wordt aangeboden. Het is de eerste eigen productie van de Amerikaanse streamingdienst in Italië. Het verhaal speelt zich volledig af in Rome.

Verschillende partijen strijden om een stuk grond aan de kust van Ostia. De Siciliaanse maffia is geïnteresseerd om hier een nieuwe haven aan te leggen en vervolgens de nieuwe mogelijkheden om cocaïne aan te voeren volop te exploiteren. Ook de aanleg van een gokparadijs behoort tot de mogelijkheden.

De lokale maffiabaas van Rome, de geheimzinnige Samurai, beheerst de volledige criminele wereld van de hoofdstad en zal de deal regelen. Dat is echter niet eenvoudig. Het Vaticaan bezit een deel van de grond, het bestemmingsplan moet worden gewijzigd, een andere projectontwikkelaar aast ook op de grond en een ander deel van het gebied is eigendom van een kleinere maffiabaas in Ostia. De rode draad in het hele verhaal dat zich in amper tien dagen tijd afspeelt, zijn de lotgevallen van drie jongeren die op hun manier allemaal te maken hebben met wat er aan de gang is. Op tien dagen tijd zal hun leven grondig veranderen.

Het zijn voldoende ingrediënten voor een pittig verhaal over de giftige mengeling van corrupte politici, lokale criminelen, zigeuners die azen op een deel van de pot, oude Romeinse adel met machtige vrienden, hoge geestelijken met geldzorgen of zondige verlangens.

In Rome overtreft de werkelijkheid echter vaak de fictie. Dat bleek eind 2014 nog eens toen het verhaal van de serie wel bijzonder profetisch uit de hoek kwam. De scenaristen beweerden onschuldig te zijn. De stad Rome zat blijkbaar al vele jaren effectief in de greep van maffiosi, corrupte politici, omgekochte ambtenaren, foute geheim agenten, ondernemers met gangsterallures en voormalige terroristen.

Die werkten allen mee aan een systeem dat de overheid al sinds het jaar 2000 honderden miljoenen euro’s heeft gekost. Het precieze bedrag valt niet te becijferen. Het netwerk kreeg in de media al gauw de naam ‘Mafia Capitale’. Maffieuze ondernemers of hun stromannen kochten lokale politici en topfiguren bij de stadsdiensten om, met de bedoeling de meest winstgevende aanbestedingen binnen te halen. Het criminele netwerk sleepte flink wat contracten in de wacht.

Interessant waren vooral het groenonderhoud, infrastructuurwerken, het schoonmaken van de straten, de huisvuilophaling en afvalverwerking, maar ook de uitbating van zigeunerkampen en opvangcentra voor vluchtelingen en asielzoekers bleken lucratief. De miljoenen euro’s die de malafide bedrijven op die manier van de stad Rome in handen kregen, werden echter niet besteed aan het uitvoeren van de contracten, maar vloeiden vrijwel uitsluitend naar de bankrekeningen van de criminelen. Verantwoordelijke ambtenaren die betrokken waren bij het systeem en deelden in de winst, moesten uiteraard zwijgen.

De figuur van Samurai uit de televisieserie kan zonder meer worden ingenomen door de inmiddels in het ‘Maffia Capitale’-proces veroordeelde Massimo Carminati. Hij was lid van de Banda della Magliana, een crimineel netwerk dat reeds in de jaren ’70 en ’80 in Rome opereerde. Carminati was er actief als huurmoordenaar. Hij behoorde ook tot de extreemrechtse groep die in 1980 een bomaanslag pleegde op het treinstation van Bologna en 85 doden maakte. Nochtans werd de man nooit voor meer dan een gewone overval veroordeeld en liep hij vele jaren gewoon rond in Rome.

Zoals gezegd: fictie wordt soms werkelijkheid of is het in dit geval andersom gegaan…? Een en ander werd zopas nog maar eens bewezen door een recent artikel in NRC.nl, met als veelzeggende titel: Badplaats Ostia is een maffiahoofdstad geworden. Het kan niet anders of de Italiaanse scenarioschrijvers ware visionairs zijn. Ofwel zijn ze zeer goed geïnformeerd…

Een trailer van de televisieserie Suburra kan je hier bekijken.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s