Pantheon betalend vanaf 2 mei 2018 maar stadsbestuur ziet dat niet zitten

Dario Franceschini, de Italiaanse minister van Cultuur, Toerisme en Erfgoed, die reeds in januari 2016 bekendmaakte dat hij de toegang tot het Pantheon graag betalend zou maken, brengt dat voornemen nu in de praktijk. Het Vicariaat (de Kerk) en het Mibact (het Ministero dei beni e delle attività culturali e del turismo) tekenden zopas een overeenkomst waardoor je vanaf 2 mei 2018 een ticket van 2 euro zal moeten kopen om het Pantheon te bezoeken. Plaatsvervangend burgemeester en schepen/wethouder Luca Bergamo kondigde al aan dat hij namens het stadsbestuur zal proberen de maatregel te laten intrekken.

Franceschini beweert geruststellend dat de toegang tot het Pantheon voor religieuze activiteiten en om te bidden gratis zal blijven. Het Pantheon is officieel immers een kerk. Maar hoe je toeristen die komen bidden of bezoekers die alleen maar de koepel komen bewonderen van elkaar moet kunnen onderscheiden, vertelt hij er niet bij.

De overeenkomst tussen de Kerk en het Ministerie meldt evenmin iets over hoe de praktische organisatie moet gebeuren en wie opdraait voor de kosten van de ticketverkoop en de controle daarop. Het enige concrete is het bedrag (2 euro), de principiële startdatum (2 mei) en dat de inning normaal zal gebeuren door werknemers van het Ministerie. Het zijn overigens ook vandaag al ambtenaren die toezicht houden op het Pantheon. Die doen dat niet van ganser harte, voor hen is werken in het Pantheon gewoon een saaie job.

Enkele jaren geleden ontstond een klein schandaal toen ambtenaren om 18 uur (het einde van hun werkdag) een concert in het Pantheon stillegden dat om 18.15 uur zou afgelopen zijn. “Het Pantheon sluit, we doven de lichten, gelieve naar buiten te gaan”, klonk het. Er volgden talrijke boze en verontwaardigde reacties uit het publiek en toen de muzikanten alsnog een nummer wilden spelen liep het net niet uit de hand. De ambtenaren moesten zelfs even dreigen om de politie erbij te halen.

De zaak kreeg heel wat weerklank en zelfs in de nationale pers werden toen vragen gesteld over het stugge gedrag van de ambtenarij in een nationaal monument zoals het Pantheon en de gevolgen voor het imago van Rome en Italië. In het parlement werd geringschattend gevraagd of het toezicht dan niet evengoed door robots kon gebeuren in plaats van door mensen. Het incident werd toen ook gefilmd. Eén ambtenaar werd na de feiten overgeplaatst naar een andere dienst, de anderen doen nog altijd dienst in het Pantheon en worden naar aanleiding van dit filmpje nog regelmatig uitgelachen door bezoekers.

Op drukke dagen staan soms nu al lange rijen wachtenden voor het Pantheon. Daar bovenop nog eens een ticket- en controlebalie installeren is vragen om chaos in maar zeker ook rond het Pantheon, dat vergeleken met bv. het Colosseum veel kleiner is, maar jaarlijks wel bijna twee miljoen meer bezoekers lokt. Zelfs al zou het aantal bezoekers (7 tot bijna 8 miljoen per jaar) halveren, dan nog dreigen gigantische problemen, files en lange wachttijden te ontstaan als die allemaal een ticket moeten kopen of het moeten laten controleren.

Het Pantheon is al sinds de zesde eeuw door de Kerk in gebruik als basiliek en als dusdanig (net als de andere kerken en basilieken in Rome) gratis toegankelijk. De vicaris van het bisdom Rome, monseigneur Angelo De Donatis en minister Francheschini verzekeren dat de toegang tot de vele andere kerkelijke monumenten in Rome gratis blijft. In vele andere steden moet daarvoor betaald worden.

Maar zodra de geest uit de fles is en duidelijk wordt dat een kerkelijk monument (vooral in het druk bezochte Rome) heel wat geld kan opbrengen, zal het moeilijk worden die er opnieuw in te stoppen. Wetende dat je in Rome bv. gratis een heleboel schilderijen van Caravaggio of beeldhouwwerken van Bernini kan bewonderen (om slechts twee kunstenaars te vermelden), zal deze overheidsmaatregel ongetwijfeld heel wat kerkverantwoordelijken op ideeën brengen.

Indien ooit een einde komt aan het ‘gratis’ verhaal in de Romeinse kerken zullen ze ongetwijfeld ook fors inboeten aan populariteit en hun bezoekersaantallen zien dalen. Ook de meeste reisgidsen zouden moeten worden geactualiseerd. De aantrekkelijkheid van Rome als openluchtmuseum zou er in ieder geval op achteruitgaan. Dat is precies wat Luca Bergamo vreest, de verantwoordelijke wethouder/schepen voor Cultuur bij de stad Rome. Hij kwam al eerder in aanvaring met Franceschini en beschouwt Rome als een plek waar iedereen vrij moet kunnen rondwandelen en genieten.

Erfgoed beleven gaat voor Bergamo veel verder dan een paar uurtjes doorbrengen in sites zoals de Domus Aurea, het Colosseum, het Forum Romanum en de Palatijn en de Thermen van Caracalla. Dat zijn allemaal omheinde en afgesloten sites. Het Ministerie had volgens Bergamo al lang geleden de plannen moeten uitvoeren om al deze sites samen te brengen in één groot archeologisch park dat zich uitstrekt over de hele Celio en omgeving. Het Ministerie streeft volgens Luca Bergamo al jaren naar snel gewin. Wie de Romeinse bezienswaardigheden louter als geldmachines beschouwt, dreigt een ‘hit-and-run’-toerisme te creëren dat op termijn fataal zal zijn voor Rome. Toeristen zullen dat ticketje voor het Pantheon wel betalen, daar gaat het niet om.

“Maar de vele Italiaanse jongeren, scholieren en andere landgenoten die hier in Rome één van onze topmonumenten komen bezoeken, zullen zich misschien wel even bedenken. Voor een groep van vijftig kinderen, betekent dat immers al gauw een hap van 100 euro uit het reisbudget”, stelt Bergamo.

Het argument dat het Mibact de toegangsgelden ook gebruikt om de Romeinse monumenten beter te onderhouden en te beschermen en om een grotere veiligheid te garanderen, maakt op Luca Bergamo geen indruk. “Slechts dertig procent van alle toegangsgelden gaat daar naar toe, inclusief het niet-archeologische erfgoed. De rest van het geld wordt voor andere dingen gebruikt, waarvan vele niets met Rome te maken hebben. Wat dat betreft fungeert Rome louter als een geldmachine. Wat het Pantheon aangaat, komt het erop neer dat we zelfs minder middelen zullen overhouden dan nu”, zegt Bergamo.

De cultuurverantwoordelijke is boos dat de regering beslissingen neemt die een impact hebben op het stedelijke leven zonder een akkoord te sluiten of te overleggen met degenen die het beheren. Hij vraagt zich ook af of Franceschini eraan gedacht heeft om extra middelen ter beschikking te stellen van Rome om de ongetwijfeld aanzienlijke kosten van het extra politietoezicht en de aanvullende maatregelen te compenseren. Bergamo laat het er niet bij zitten en kondigt aan de nodige stappen te zetten om het besluit van Franceschini en het Vicariaat te laten herroepen. Of hij een kans maakt, weten we zeker op 2 mei.

Het Pantheon is één van de mooiste monumenten van Rome en een absolute lieveling bij zowel inwoners als toeristen. Het is één van de meest bezochte monumenten van heel Italië en lokt jaarlijks meer dan 7 miljoen bezoekers. Die worden elektronisch geteld, men beschikt dus wat de aantallen betreft wel over correcte cijfers. Tijdens de drukkere periodes krijgt het Pantheon vlotjes 30.000 bezoekers per dag over de vloer. In 2016 noteerde men de tot nog toe grootste bezoekerspiek ooit: in dat jaar bezochten 7.994.505 mensen het Pantheon. Dat zijn er bijna twee miljoen meer dan het Colosseum binnen krijgt. Voor dit jaar zijn nog geen cijfers bekend.

Insiders bij de Italiaanse veiligheidsdiensten stellen dat het de overheid niet in de eerste plaats te doen is om de inkomsten, maar wel om de enorme stroom toeristen die dagelijks het Pantheon bezoeken enigszins te kunnen controleren. Wie komt binnen? Hoe lang blijven bepaalde mensen in het gebouw? Wat doen ze daar? Wat nemen ze mee naar binnen? Door wie zijn ze vergezeld? Met wie praten ze in het gebouw?

Het Pantheon beschikt nu al over een goed uitgerust cameranetwerk, maar de technologie is inmiddels zover gevorderd dat een systeem dat letterlijk alles en iedereen in het gebouw in de gaten kan houden, personen kan herkennen, smartphones kan afluisteren en persoonlijke data kan buitmaken geen science-fiction meer is. Integendeel: dit zijn slechts enkele van de vele mogelijkheden. Alleen: wereldwijd bestaan nog maar enkele van deze zeer gesofistikeerde systemen en ze zijn nog steeds zeer duur. Maar met pakweg 15 miljoen euro per jaar aan inkomgelden kom je natuurlijk al een heel eind.

Eén reactie to “Pantheon betalend vanaf 2 mei 2018 maar stadsbestuur ziet dat niet zitten”

  1. We weten allemaal dat de stad Rome vrijwel failliet is en alleen dankzij een lening van 16 miljard euro van de centrale overheid overeind wordt gehouden. Natuurlijk willen we niet dat onze geliefde stad ten onder gaat, dus denken we mee over wederopbouw. Op organisatorisch gebied kan er natuurlijk veel verbeteri, heel veel. En ook zou er meer gedaan kunnen worden om de maffia capitale buiten de deur te houden. Maar entree gaan heffen bij een kerk? En straks ook moeten betalen om de Spaanse Trappen op te mogen? Dat is niet handig en bovendien vertrouw ik het niet. Waar blijft dat geld?
    We hebben al jaren die €4,- toeristenbelasting per dag (maximaal 10 dagen aaneen), maak daar gewoon €5,- van, besteedt het geld verantwoord en het probleem is op elegante wijze opgelost.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s