De Passetto di Borgo of de vluchtweg van de pausen

In onze reeks over de Engelenburcht kwam terloops al eens de ‘Passetto di Borgo’ of de ‘Corridori’ aan bod, de zogenaamde ‘geheime’ verbinding tussen het Apostolische paleis in Vaticaanstad en de Engelenburcht. Een woordje hierover mag uiteraard niet ontbreken wanneer we praten over de geschiedenis van het Castel Sant’Angelo.

Deze doorgang fascineert het publiek al heel lang, maar de belangstelling kwam in een forse stroomversnelling na de film ‘Angels & Demons’, gebaseerd op het gelijknamige fictieboek van Dan Brown, waarin ‘de passetto’ een belangrijke rol speelt. Ook in het computerspel ‘Assassin’s Creed II’ speelt de verbinding een rol, maar daarin wordt de vluchtweg onterecht gesitueerd langs de oevers van de Tiber.

De verbinding gekend als ‘de passetto’, is in feite een verhoogd en door muren beschermd wandelpad. De constructie werd gebouwd als vluchtweg voor de pausen en enkele kerkvaders hebben er ook effectief gebruik van gemaakt. De eerste keer gebeurde dat door paus Nicolaas III (1277-1280).

Die had ongetwijfeld een vooruitziende blik want het was deze paus die de passetto liet bouwen bovenop de negende-eeuwse Mura Leonine, de verdedigingsmuur van Leo IV, al waren er eerder tijdens de Gotische oorlog (535-554) reeds delen van de muur gebouwd. Die muur diende toen als verdediging. De funderingen ervan werden later gebruikt voor de bouw van de passetto, dit op basis van een verdedigingsmuur waarvan de latere pausen dankbaar gebruik van maakten.

De wandeling over de passetto van de Engelenburcht richting Vaticaanstad is ongeveer 800 m lang. De ‘Passetto di Borgo’ verbindt de Vaticaanse Porta Sant’ Anna en eindigt in het Sint Marcusbastion van de Engelenburcht. De oorspronkelijk niet overdekte gang werd met zekerheid gebruikt door Clemens VII (1523-1534) op 6 mei 1527, toen de keizerlijke troepen hun moordende aanval inzetten, met de Sacco di Roma als gevolg.

Toen vluchtte de paus met zijn hofhouding, ruim duizend mensen, waaronder 13 kardinalen en 18 bisschoppen, langs de passetto op zoek naar een veilig onderkomen. Clemens VII ontkwam maar op het nippertje. Ook paus Alexander VI en paus Pius VII maakten nadien nog dankbaar gebruik van de vluchtweg. Later, na de installatie van de pauselijke salons in de versterkte burcht die het Castel Sant’Angelo toen was, groeide het strategische belang van de inmiddels versterkte passetto.

De pausen vonden het nu ook minder erg om een tijdje in de comfortabel ingerichte vertrekken van de Engelenburcht te verblijven. Zodra er onraad dreigde of het Vaticaan belegerd werd, vluchtten ze via de passetto naar hun veilige burcht. De passetto werd vroeger ook wel de ‘Corridore di Borgo’ geheten. De huidige Via dei Corridori herinnert daar nog aan. Als je nog eens naar de Sint-Pietersbasiliek wandelt, komende van de Engelenburcht, wandel dan eens door de Borgo Sant’Angelo, die wat verderop uitmondt in de Via dei Corridori.

Het is een veel mooiere route dan de nogal bombastisch aandoende moderne Via della Conciliazione. Al zie je vanaf die straat dan weer de Sint-Pietersbasiliek mooi naderbij komen. De passetto loopt via Largo del Colonnato, langs Bernini’s zuilen op het Sint-Pietersplein en Piazza della Città Leonina, het Vaticaan binnen. Tot daar dringen de passetto-wandelaars uiteraard niet door.

De sleutel van de deur die vanuit het Vaticaan toegang geeft tot de passetto wordt naar verluidt bewaard door de commandant van de Zwitserse wachters. Het blijft hoe dan ook een beetje grappig dat je hier door een gewone deur naar een ander land kan wandelen. De pasetto zelf is een smalle, gewelfde doorgang, nauwelijks breed genoeg voor twee personen. De onregelmatige structuur bewijst dat de muur meermaals werd verbouwd en herbouwd. Verschillende pausen lieten hun wapen aanbrengen in of aan het begin van de doorgang.

Paus Urbanus VIII liet omstreeks 1630 op de passetto een overkapping bouwen. Die dakstructuur werd een eeuw later weer verwijderd. Toen de Engelenburcht in 1906 tot museum werd getransformeerd was de passetto al vele jaren gesloten voor het publiek. De muur was in de loop der eeuwen op verschillende plaatsen ook onveilig geworden. In de aanloop naar het Jubeljaar 2000 kreeg de verbinding, net als vele andere monumenten in Rome, een grote reinigings- en opknapbeurt.

Sindsdien werd de verbinding nu en dan opengesteld voor het publiek, vooral tijdens exclusieve en speciale rondleidingen, zij het steeds overdag en in kleine groepjes. Sinds twee jaar zijn er tegenwoordig via het extra programma ‘Il Castello Segreto’ dagelijkse bezoeken mogelijk. Onder begeleiding (max. 15 personen) kan je dan bepaalde gedeeltes van de Engelenburcht bezoeken, inclusief de passetto. Dit kost 5 euro extra bovenop je gewone toegangsbiljet. De begeleiding gebeurt afwisselend in het Engels en het Italiaans, informeer je hierover aan de kassa

http://castelsantangelo.beniculturali.it/#a-intro

https://tinyurl.com/y9r34zfr

Museo Nazionale di Castel Sant’Angelo
Lungotevere Castello 50, Rome

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.