Archief voor 11 februari 2018

Onzekerheid over toekomst Antico Caffè Greco in Rome

Posted in Romenieuws on 11 februari 2018 by Eric

Er is in Rome enige onrust ontstaan over de toekomst van het Antico Café Greco, de oudste koffiebar van de stad. De zaken van de historische bar die in 1760 werd geopend aan de Via dei Condotti 86, vlakbij de Spaanse Trappen, gaan uitstekend, maar er is een discussie aan de gang over de huurprijs van het pand. Twee jaar geleden moest in Rome ook al de historische Bar della Pace de deuren sluiten omdat de huurovereenkomst werd opgezegd. Ditmaal is het de forse verhoging van de huurprijs die de uitbaters zuur dreigt op te breken. Een te hoge huurprijs was ook de reden dat in oktober vorig jaar de populaire koffie-eilandjes in de Galleria Alberto Sordi ermee stopten.

Caffè Greco betaalde tot nog toe al een maandelijkse huur van liefst 18.000 euro. Het bedrijf achter de zaak, Antico Caffè Greco Srl, heeft tot 20 maart de tijd om tot een nieuwe overeenkomst te komen met de eigenaar van het pand. Dat is het Israëlische ziekenhuis in Rome, met drie vestigingen in de stad, waaronder de hoofdzetel op het Tibereiland. De discrete ingang van het ziekenhuis bevindt zich links van de San Bartolomeo-kerk.

Het huidige huurcontract van Caffè Greco liep af in september vorig jaar. Volgens enkele bronnen zou de nieuwe huurprijs voortaan 23.000 euro moeten bedragen, al wil niemand dat bedrag officieel bevestigen. Ook het personeel van de zaak blijft erg discreet: ‘… we weten het niet officieel, maar ja, het is meer dan 18.000 euro, veel meer … ‘.

De zaak kwam voor de rechtbank en die besliste dat de eigenaar alle rechten heeft een nieuw huurcontract op te stellen. De uitbater riskeert volgende maand uit zijn zaak te worden gezet, tenzij er een nieuwe overeenkomst wordt getekend. Of de uitbaters zullen zwichten voor de torenhoge huurprijs valt af te wachten, maar manager Carlo Pellegrini hoopt nog steeds met de eigenaar een overeenkomst te sluiten vooraleer de uitzetting effectief wordt betekend.

Onder druk van de vereniging Italia Nostra, die zich inzet voor de bescherming van het Italiaanse erfgoed, is wel nog een tussenkomst van het Ministero dei beni e delle attività culturali e del turismo (Mibact) mogelijk en ook de stad Rome heeft zich in de kwestie nog niet laten horen. Het pand waarin Caffè Greco zich bevindt is sinds 1953 immers beschermd als monument en bevat meer dan 300 kunstwerken, wat het tot één van de grootste publieke kunstgalerijen ter wereld maakt. Gaandeweg werd de zaak ook een toeristische attractie. Er circuleren op het internet ook steunpetities om de zaak te ‘redden’.

Het Ospedale Israelitico, de eigenaar van het historische pand, kwam enkele jaren geleden in een gerechtelijke storm terecht nadat Antonio Mastrapasqua, de toenmalige directeur-generaal van het ziekenhuis betrokken raakte bij een financieel schandaal. In 2014 werd de man officieel op de verdachtenlijst gezet. Het onderzoek omvatte feiten die teruggingen tot 2009 waarbij jarenlang enorme onregelmatigheden werden gepleegd. Daaronder het uitbetalen van abnormaal hoge vergoedingen, frauduleuze betalingen voor gezondheidsdiensten die nooit werden geleverd, maar ook nooit gereden spookinterventies die als dure ambulanceritten werden geregistreerd, valsheid in geschrifte en valsmunterij. Voor een nachtje in het ziekenhuis werd 4.629 euro in de boeken genoteerd. Van de 12.981 onderzochte ziekenhuisopnames bleken er zowat 94% (bijna allemaal dus) overbodig geweest te zijn. Terugbetalingen voor kleine ingrepen bedroegen 1.459 euro (in plaats van 238 euro) en 1.331 euro (in plaats van 151 euro).

De fraude liep snel in de vele miljoenen. De bom ontplofte pas echt toen bleek dat door Mastrapasqua als ziekenhuisbaas aan te stellen, tegelijk ook een enorm belangenconflict was ontstaan. Mastrapasqua, die in allerlei organisaties, bedrijven en instanties een 25-tal mandaten en functies bekleedt, trad immers ook regelmatig op als accountant en revisor voor de overheid. Het bleek dat hij eigenlijk zichzelf controleerde. Wat het ziekenhuis betreft was hij tegelijk particuliere schuldenaar en openbare schuldeiser. Mastrapasqua ziet dat anders en pleit onschuldig. De rechtbank zoekt het nog steeds uit.

Uiteindelijk werd twee jaar geleden een overheidscommissaris aangesteld in het ziekenhuis. Die moet de rekeningen grondig uitklaren. De man is daar nog altijd mee bezig en probeert zoveel mogelijk verdwenen overheidsgeld te recupereren. Daardoor komen nu ook de vastgoedactiva van het ziekenhuis in het vizier. Het is dus niet onmogelijk dat het Antico Caffè Greco uiteindelijk wordt verkocht als de fors verhoogde huurprijs niet wordt aanvaard.

De prachtige Antico Caffè Greco werd omstreeks 1730 geopend door de Griek Nicolà della Maddalena. Het Caffé Greco heeft in de loop der eeuwen talloze beroemde stamgasten over de vloer gehad. Goethe kwam er, maar ook Stendhal, Keats, Byron, Giorgio de Chirico, Gogol, Baudelaire, Heine, Hans Christian Andersen, Carlo Goldoni, Picasso, Renato Guttuso, Giacomo Leopardi, Mark Twain, Casanova, Liszt, Wagner, Modigliani, Angelika Kaufman, Winckelman, Schopenauer, Alberto Moravia, Elsa Morante, Pier Paolo Pasolini, Ennio Flaiano, Ludwig II van Beieren, paus Leo XIII, Buffalo Bill, Orson Welles en vele anderen waren er graag gezien.

In het Antico Caffè Greco werd de espresso, het serveren van koffie in kleine kopjes, uitgevonden. Napoleon heeft onvrijwillig de hand gehad in het ontstaan van de espresso. Hij voerde het continentaal stelsel in en per decreet werd het gebruik van koloniale waren verboden. De prijs van koffie steeg zo snel dat de caféhouders uit wanhoop gemalen bonen of kastanjes onder hun koffie mengden. Dat was natuurlijk nefast voor de smaak. In het Romeinse Caffè Greco kwam men op een ander maar geniaal idee: ze verkleinden de kopjes maar vulden die, in tegenstelling tot hun concurrenten, wel met échte koffie. De espresso was geboren. Later werd het verbod op koffie weer opgeheven, maar de kleine kopjes bleven bestaan en veroverden vanuit Rome gaandeweg wereldwijd de koffiehuizen.

Espresso kan je zeker bestempelen als de nationale drank van de Italianen. In heel Italië wordt espresso eenvoudig caffè genoemd. Espresso wordt op elk moment van de dag gedronken. De Italianen beginnen er ’s morgens vroeg mee en zelfs laat op de avond wordt hij na een overvloedige maaltijd als digestief gebruikt, al dan niet gevolgd door een alcoholisch digestief. Een goede caffè wordt zeer heet uit een klein voorverwarmd kopje gedronken, al naargelang de smaak met (veel) suiker, hoewel ook heel wat mensen blijven zweren bij het pure zwarte spul, recht van de machine.

De gouden regel is dat binnen 25 seconden 25 milliliter espresso in de klassieke kleine kopjes moeten stromen. Bedekt door een laagje notenkleurige schuim dat ‘zeer fijn’ moet zijn en dus geen grote bubbels mag bevatten, heeft de ideale espresso een intens aroma met smaakaccenten die onder meer doen denken aan chocola en geroosterd brood. In Italiaanse bars worden dagelijks zowat 70 miljoen kopjes espresso gedronken. De Italiaanse koffiesector draait een jaarlijkse omzet van ongeveer 600 miljoen euro.

Het waren de Arabieren die de koffie naar Europa brachten. Noord-Italiaanse kooplieden ontdekten al snel de marktwaarde van de koffieboon en lieten enorme ladingen koffie bezorgen in Venetië en Trieste. Niet voor niets ontstond in Trieste, samen met heel wat andere koffiebranders, het bekende koffiemerk Illy. Het drankje raakte in korte tijd erg populair. Koffiehuizen ontstonden in Rome pas vrij laat omdat de pausen lange tijd tegenstanders waren van genotsmiddelen zoals koffie en tabak. Pas toen Paus Clemens VIII het oriëntaalse drankje uiteindelijk als ‘politiek correct’ bestempelde, was het hek van de dam en verspreidde de populariteit van koffie zich snel over heel Europa.

Er worden in Italië zeven verschillende koffiesoorten gebruikt waarvan de Arabica de belangrijkste soort is. Veel kenners vinden dat voor een goede espresso alleen Arabica gebruikt mag worden. Deze is milder van smaak dan de bittere en zure Robusta die vaak wordt gebruikt voor filterkoffie. Italiaanse koffie is overigens veel minder sterk dan we denken. De bonen voor de Italiaanse markt worden langer geroosterd dan de soorten die bijvoorbeeld in Noord-Europa worden verkocht. Door de speciale roostertechniek wordt de smaak van de Italiaanse Arabica maling weliswaar sterker, maar tegelijkertijd onttrekt het proces ook het grootste gedeelte van de cafeïne aan de bonen. Ook de doorvoer van het water door de koffie verloopt sneller bij een klein kopje. Een Italiaanse koffie kan dus zeker ook ’s avonds worden gedronken zonder slaapproblemen te veroorzaken.