Archief voor 16 maart 2018

Rome bouwt metrotunnel onder grootste archeologische schatkamer ter wereld

Posted in Romenieuws on 16 maart 2018 by Eric

De voorbije dagen vernam je meer over de technische en financiële moeilijkheden die de bouw van de nieuwe Romeinse metrolijn C ondervindt. De combinatie van monumentaal en historisch waardevol erfgoed en moderne technologie vormt een grote uitdaging voor al degenen die betrokken zijn bij het enorme bouwproject dat Rome een nieuwe metrolijn moet opleveren. Het historische centrum van Rome staat op de werelderfgoedlijst van Unesco en in een dergelijke omgeving wordt graven en bouwen niet alleen een zeer delicate opdracht, maar worden aannemers voortdurend op de vingers gekeken.

Nu de eerste grotere werkzaamheden in de omgeving van het Colosseum en het Forum Romanum er binnen een aantal maanden aankomen, nadert men tegelijk ook het echte hart van de historische binnenstad. De voorbereidende werkzaamheden in de buurt van de grootste archeologische schatkamer ter wereld zijn al een hele tijd aan de gang. Men durft er nauwelijks aan te denken wat zich hier nog allemaal in de grond bevindt en welke bijkomende vertragingen dat zou kunnen opleveren voor de toch al erg geplaagde metrolijn C.

Archeologen verkeren in een verhoogde staat van opwinding en zijn ongetwijfeld nog vele jaren verzekerd van werk, maar voor de aannemer is het iedere dag opnieuw bang afwachten wat de graafwerken naar boven zullen brengen. Het aanleggen van een metrolijn in een historische stad zoals Rome kan een aannemer dan wel nachtmerries bezorgen, voor een archeoloog is geen mooiere locatie denkbaar. Op de toekomstige haltes van de nieuwe metrolijn, op de geplande in- en uitgangen, gebeurden de voorbije jaren al talrijke peilingen en steekproeven.

Zelfs die leverden al vele en soms spectaculaire vondsten op. Samen met de ontdekkingen op de reeds afgewerkte trajecten zijn er nu al duizenden dozen gevuld met kostbaar archeologisch materiaal en dat moet de komende jaren allemaal gecatalogeerd en omschreven worden. Een immens werk dat nog lang zal duren. De echte start van de werkzaamheden aan metrolijn C werd gegeven in 2007, de voorbereidingen begonnen al eerder. In totaal wordt de nieuwe lijn 25,6 km lang en zal ze 28 haltes omvatten, waarvan 20 ondergronds. Verscheidene haltes situeren zich in het historische stadscentrum. In totaal zal naar schatting zowat 4,3 miljoen m³ aarde worden opgegraven en verplaatst.

Er zullen naar schatting 270.000 ton staal, 1,6 miljoen m³ beton, 7.400 ton rails, 150 ton koper en 110 km kabel worden gebruikt. De stations, trappen en doorgangen worden uniform uitgevoerd in gekristalliseerd glas, aluminium, roestvrij stalen panelen en graniet. Alle vloeren worden bekleed met een groot formaat harde keramische tegels. Deze zijn slijtvast, krasbestendig en vlot te reinigen. De verlichting binnen en buiten gebeurt met ingebouwde led-spots.

De geavanceerde technologie die vandaag beschikbaar is inzake gemechaniseerde tunneling in stedelijke gebieden, laat toe dat de werkzaamheden aan lijn C nu helemaal anders kunnen worden aangepakt dan in de jaren ’50 van de vorige eeuw. Alleen al de trillingen van de boorkop zorgden toen voor grote schade aan de flatgebouwen en huizen in de omgeving van de metrolijn die toen werd aangelegd.

Vandaag wordt geboord op een gemiddelde diepte tussen 27 en 30 m, een heel stuk onder de archeologische restanten die zich meestal niet veel dieper situeren dan 10 tot 20 m. De boormachine kan desgewenst vanaf een diepte van ongeveer 50 m te boren, maar dat zal in Rome normaal niet of slechts uitzonderlijk nodig zijn. Op de plaatsen waar stations en infrastructuur voor passagiers moeten komen, wordt wel dwars door de resten van de oude stad gegraven en zal dus onvermijdelijk ook archeologische schade worden aangericht. Archeologen voeren vooraf wel geofysische onderzoeken uit om ondergrondse voorwerpen of fundamenten in kaart te brengen.

Met een magnetometer kunnen verschillen in het ijzergehalte in de bodem worden gedetecteerd zodat artefacten en bouwwerken op te sporen zijn. Maar zoals we in één van de volgende afleveringen over de nieuwe Romeinse metro zullen lezen, bieden al die voorbereidingen soms helemaal geen zekerheid. Integendeel zelfs. Het toekomstige metroknooppunt Colosseo – Fori Imperiali krijgt een volledig nieuw station en zal via een voetgangerstunnel worden aangesloten op het bestaande station Colosseo, momenteel een halte voor lijn B. Reizigers zullen hier desgewenst kunnen overstappen naar een andere metrolijn.

Om de mensenmassa tussen de nieuwe halte Colosseum en het Forum Romanum in goede banen te leiden, gaan ingenieurs precies dezelfde oplossing gebruiken die de Romeinen in de oudheid ook al hadden bedacht. Meer zelfs, de ondergrondse tunnel die daarvoor nodig is werd al gegraven in de periode van keizer Maxentius (278-312 na Chr.) en de basis daarvan is nog steeds bruikbaar. Ongeveer zeventien eeuwen geleden werd op deze plaats inderdaad al een vijf meter hoge tunnel gegraven om te voorkomen dat de toen nog te bouwen basiliek van Maxentius op het Forum Romanum de toenemende stroom mensen en het drukke voetgangersverkeer in het toen al meer dan een miljoen inwoners tellende Rome zou blokkeren.

Het is verbazend dat ook de Romeinen al ondergrondse oplossingen gebruikten om hun ontembare bouwdrift te combineren met een vlotte mobiliteit. Het is al even opmerkelijk dat vandaag, zoveel eeuwen later, precies dezelfde oplossing wordt gebruikt om de toenemende massa bezoekers en reizigers in de eeuwige stad in vlottere banen te leiden. Bezoekers van het Forum Romanum zullen vanuit de nieuwe halte Colosseo – Fori Imperiali via de opnieuw te openen en uiteraard te vergroten en te verstevigen tunnel uit de oudheid, langs één van de uitgangen meteen op de Via Sacra uitkomen.

Er moet nog bekeken worden hoe de toegang tot het Forum vanuit het metrostation in de praktijk moet worden geregeld. Er komen wellicht afzonderlijke tourniquets of de toegang zal mogelijk worden gemaakt met een speciaal (en duurder) metroticket. De kans bestaat ook dat de archeologische site tegen dan gewoon gratis toegankelijk is. Er circuleert immers een voorstel om het Forum Romanum, de Palatijn en de Thermen van Caracalla (met uitzondering van het Colosseum) openbaar te maken (zie nieuwsbrief van 8 februari).

Alleszins zijn dit vragen voor (veel) later, want het zal nog een hele tijd duren vooraleer dit nieuwe metrostation klaar is. Oorspronkelijk was het de bedoeling in een aanpalende ruimte van het station Colosseo – Fori Imperiali een ondergronds museum te bouwen waarin de mooiste archeologische vondsten zouden tentoongesteld worden die tijdens de metrowerkzaamheden werden ontdekt. Dat plan is wegens geldgebrek echter afgevoerd. Zoals je dinsdag kon lezen zal dat dus wel gebeuren dankzij de integratie van het Museo Castra Hadriani in het metrostation Amba Aradam- Ipponio, waar je behalve een metroritje meteen ook een tijdreis naar de oudheid zal maken.