Een bezoek aan de San Silvestro in Capite

De San Silvestro in Capite, een basiliek gewijd aan paus Sylvester of Silvester I (315-335) bevindt zich aan Piazza di San Silvestro in het hartje van Rome. De eerste kerk en het bijhorende klooster werd hier gebouwd door paus Stefanus II (752-757) en zijn opvolger en broer Paulus I (757-767) op de plaats van een door keizer Aurelianus (214-275) opgerichte zonnetempel.

Nadat de werkzaamheden in 761 voltooid waren, liet de paus uit de catacomben de resten van talrijke heiligen overbrengen, waaronder de relieken van drie heilige pausen uit de eerste eeuwen, Anterus (235-236, de achttiende opvolger van Petrus), Stefanus I (254-257) en Silvester I (314-335), een tijdgenoot van keizer Constantijn.

Wegens de plunderingen, vernielingen en het algemene verval van de catacomben, wijzigde de Romeinse Kerk zijn politiek betreffende het verplaatsen van relieken, iets wat Rome gedurende eeuwen steeds formeel had verworpen. Enkel de pausen afkomstig uit het oosten hadden deze praktijk toegestaan. Omstreeks 750 herneemt Rome dit gebruik met de Griekse paus Zacharius (741-752).

De toevoeging ‘in Capite’ heeft betrekking op het reliek van (een deel van het hoofd) van Johannes de Doper, dat zich in de kerk bevindt. Dat kwam daar terecht doordat het relikwie in de twaalfde eeuw door paus Innocentius II verplaatst werd. Vanaf toen werd het gebouw officieel de San Silvestro in Capite genoemd.

In het begin van de dertiende eeuw (tussen 1198 en 1216) werd de kerk herbouwd en in het begin van de zeventiende eeuw (tussen 1593-1601) werd alles nog eens overgedaan. De gevel werd precies een eeuw later gerealiseerd door Domenico de’ Rossi.

De klokkentoren of campanile uit 1210 draagt een oudere, twaalfde-eeuwse bronzen haan, de enige in Rome. De oude Sint Pietersbasiliek had destijds ook een haan, die is nu te zien in het Tresoro, de Schatkamer in de Sint-Pietersbasiliek.

De huidige San Silvestro is een ontwerp van Francesco da Volterra (1535-1594) die bij het begin van de werkzaamheden stierf. We mogen deze da Volterra niet verwisselen met Daniele da Volterra (1509-1566), de vriend van Michelangelo.

Carlo Maderno (1556-1629) werd in 1595 bij de werken betrokken en bouwde toen ook de koepel zoals hij onder meer ook de koepel van de San Giovanni dei Fiorentini en de Sant’ Andrea della Valle realiseerde. Maderno is ook de architect die de Sint-Pietersbasiliek verlengde en een gevel gaf.

Carlo Rainaldi tekende het hoogaltaar van de San Silvestro en zorgde voor de versieringen (1680-1696). Sinds 1890 wordt de kerk op verzoek van Leo XIII geleid door Engelse rooms-katholieke priesters, de ‘Padri Pallottini’ zijnde de Society of the Catholic Apostolate of de Pallottijnen die in de hele wereld scholen beheren.

Het klooster, waar tot 1876 zusters Clarissen verbleven, werd in datzelfde jaar door de Italiaanse staat onteigend en werd in 1878 door Giovanni Domenico Malvezzi omgevormd tot het hoofdkantoor van de Poste Italiane.

De San Silvestro in Capite wordt algemeen beschouwd als de Engelse nationale kerk in Rome, maar is ook één van de trefpunten van de Filippijnse immigrantengemeenschap in Rome. Het is de titelkerk van Louis-Marie Ling Mangkhanekhoun uit Laos, die nog maar sinds juni vorig jaar door paus Franciscus tot kardinaal werd gecreëerd.

In de voorhal (met een mooi zicht op de campanile) vinden we tegen de gevelmuur, uiterst rechts van de toegangsdeur een marmeren plaat uit 1119, waarop de toenmalige abt van het Sint-Silvesterklooster, een zekere Pietro, een excommunicatie uitspreekt over al wie de zuil van Marcus Aurelius (waarvan de San Silvestro eigenaar was) aan anderen zou verkopen of verhuren. Het is de grote verticaal geplaatste steen helemaal rechts in de middelste horizontale rij.

Het interieur van de kerk verkeert al jaren in slechte staat. Sinds 2008 worden met mondjesmaat restauratiewerken uitgevoerd. In de kapel links van de ingang wordt, rechts tegenover de pietà, op het altaar in een wassen bol in een glazen kistje een deel van de voormelde schedel van Johannes de Doper bewaard. De kapel die onder andere door Petrarca vermeld wordt in een brief aan zijn vriend Philippe de Vitry, wordt nog steeds druk bezocht.

Johannes de Doper werd op bevel van Herodes Antipas, zoon van Herodes de Grote die de tempel van Jeruzalem herbouwde, gearresteerd omdat hij diens woede had opgewekt door hem te verwijten in strijd met de joodse wet te zijn getrouwd met Herodias, de echtgenote van zijn halfbroer.

Herodias organiseerde een verjaardagsfeestje voor haar man, waarop haar dochter Salome zo verleidelijk danste dat ze van haar stiefvader alles kon krijgen wat ze maar wenste. Ze koos, op aanstoken van Herodias, het hoofd van Johannes de Doper op een zilveren bord. Er bestaan nog enkele andere versies en varianten op dit verhaal.

De kerk bezit een prachtig zeventiende-eeuws orgel en schilderijen van kleine meesters uit dezelfde periode. De eerste kapel rechts toont een mooie ‘Madonna en Kind met de heiligen Antonio en Stefano’ (1695), een werk van Giuseppe Chiari (1654-1727) van wie we veel moois in verschillende Romeinse kunnen zien. Let ook op de ‘Sint Franciscus’ door Orazio Gentileschi (1563-1639) uit Pisa in de tweede kapel rechts.

Orazio was de vader van Artemisia Gentileschi (1593-1652) over wiens leven en werk vorig jaar in Rome nog een mooie tentoonstelling te zien was. Orazio Gentileschi was tevens zowat de enige vriend van Caravaggio. Hij nam veel van diens stijl over maar wel herdacht en op zijn eigen subtiele manier. In de tweede kapel links wordt in de kerstperiode een prachtige stal geplaatst, een evocatie van een oude Romeinse straat.

In de basiliek bevinden zich in de laatste kapel links de overblijfselen van een cosmatenvloer uit de dertiende eeuw. De pendentieven van de koepel werden geschilderd door Cristoforo Roncalli (1553-1626) die zijn bijnaam Pomarancio deelt met Niccolò Circignani, die een paar decennia eerder actief was en met diens zoon Antonio Circignani.

In de crypte van de San Silvestro, die je gedeeltelijk vanuit het transept kan zien, zijn tufablokken en andere overblijfselen te zien van de eerste kerk uit de achtste eeuw.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.