Archief voor 10 april 2018

Palatijn opent Farnese-tuinen voor het eerst in dertig jaar

Posted in Romenieuws on 10 april 2018 by Eric

21 april wordt een interessante dag. Niet alleen vieren zowel wij als de stad Rome dan feest, maar in Rome heropenen die dag een aantal fraaie locaties opnieuw voor het publiek. Die waren de voorbije tijd om verschillende redenen een tijdlang gesloten. Het gaat om de Santa Maria Antiqua, de Tempel van Romulus, de Criptoportico van Nero, het huis van Livia, het huis van Augustus, het Palatijnse museum en de Aula van Isis, een ondergrondse ruimte onder het zogenaamde basilica-auditorium van de Domus Flavia. De nieuwe blikvanger van de Palatijn is echter de heropening van het eerste deel van de Orti Farnesiani. Die waren ruim 30 jaar niet toegankelijk. De heropening wordt gekoppeld aan een speciale tentoonstelling met multimedia-technieken die te bezoeken is tot 28 oktober.

De Tuinen van Farnese zijn één van de meest bekende en symbolische plaatsen van de renaissance en het barokke Rome. De tuinen werden vanaf het midden van de zestiende eeuw uitgebouwd door kardinaal Alessandro Farnese. Sinds enkele jaren stond een groot gedeelte van de nog resterende gebouwen in de steigers. De voorbije jaren werd intensief gewerkt aan de Orti Farnesiani.

In 2013 werd ook een intensieve restauratie van de gebouwen in gang gezet. Na meer dan 30 jaar kunnen binnenkort alvast de grote volières (de uccelliere) en het nympheum weer bezocht en bewonderd worden. Met moderne technologieën en 3D-reconstructies wordt langs een speciale tentoonstellingsroute het verhaal van de Farnese-tuinen verteld. Deze tentoonstelling is vorig weekend al begonnen en kan vanaf nu dus bezocht worden. Enkele simulatiebeelden vind je terug in deze nieuwsbrief.

Tijdens de klim in de richting van de Farnese-tuinen heb je een prachtig uitzicht op het Forum Romanum. De Nederlandse archeoloog, schrijver, essayist en dichter Frédéric Louis Bastet (1926-2008) noteert hierover: ‘daar waren de groene Farnese-tuinen, koel en stil, het lover van de steeneiken hing mat en onbeweeglijk neer over de paden die vol schaduw waren. Ik keek uit op de warme stad die broeide in de hitte van het middaguur’.

De Farnese-tuinen liggen bovenop het voormalige paleis van keizer Tiberius, waar nog steeds archeologisch opzoekings- en graafwerk gebeurt. Omstreeks 1550 kocht kardinaal Alessandro Farnese, de kleinzoon van paus Paulus III (1534-1549) de ruïnes van het tijdens de middeleeuwen verwoeste paleis van Tiberius. Hij liet die overdekken met aarde en zette hier vervolgens Vignola (1507-1573) aan het werk. De architect van het interieur van de Gesùkerk kreeg van Farnese de vrije hand om iets moois te doen met de plek.

Het resultaat was één van de eerste botanische tuinen in Europa en in die tijd tevens de rijkste ter wereld. Door de helling van de Palatijn te bedekken met terrasgewijs aangelegde tuinen maakte Vignola er iets prachtig van. Hier kwamen tijdens de zestiende eeuw kardinalen samen, van wie het purper herinnerde aan de keizers en consuls uit de oudheid. Ze wandelden over de weidse terrassen terwijl ze net als hun verre keizerlijke voorgangers, discussieerden over de werken van klassieke dichters.

De site kijkt uit over het Forum Romanum en ligt vlakbij de Boog van Titus. De creatie van Vignola zou bekend raken als de Orti Farnesiani en was verdeeld in de klassieke stijl van kwadranten met een put of een fontein in het midden, afgeleid van het ontwerp van de Romeinse peristiliumpaleizen. De tuinen waren in terrassen gerangschikt. Trapjes brachten bezoekers van terras naar terras en liepen langs de Ninfeo della Piogga (een nymphaeum) om te eindigen in het Teatro del Fontanone. De tuinen werden opnieuw populair in de achttiende en de negentiende eeuw toen vele Grand Tour-reizigers en -kunstenaars Rome bezochten. De Farnese-tuinen inspireerden velen tot prachtige tekeningen, etsen en schilderijen en dit stukje van de Palatijn is dan ook terug te vinden in talrijke fraaie kunstwerken uit die tijd.

Bovenaan de trappen staat een reconstructie van de twee kleine huisjes waarin zich de ‘volières’ bevonden en waaronder (aan de kant van de Palatijn) het voormelde nymphaeum lag. Aan de voet van de volières (zijde van het Forum Romanum) gaf een monumentale poort toegang tot het park. In 1882 werd deze poort gesloopt, een reconstructie hiervan is nog steeds te zien in de Via di San Gregorio waar het gebouw vandaag dient als hoofdingang voor de bezoekers die de Palatijn vanaf die kant willen betreden.

“Deze buitengewone plek wordt nu voor het eerst in vele jaren teruggegeven aan het publiek. Het uiteindelijke doel is de heropening van de volledige Orti Farnesiani, een plek die ook bijzonder geliefd was door de protagonisten en kunstenaars van de Grand Tour, te beginnen met Goethe. Na de zomer wordt ook begonnen met het herstel en de inzaaiing van zoveel mogelijk originele planten uit die tijd.

Ook het Casina Farnese met zijn fresco’s zal binnenkort worden heropend voor bezoekers, al zal dat de eerstkomende maanden om veiligheidsredenen nog moeten gebeuren in groepjes van maximaal 25 personen omdat er volgens Alfonsina Russo, de directrice van het Parco Archeologico del Colosseo nog problemen zijn met de toegankelijkheid.

Tot 28 oktober kan de bezoeker ook genieten van een speciale tentoonstelling met als titel ‘Il Palatino e il suo giardino segreto’ en die via een speciaal traject doorheen deze bijzondere plek voert. De route maakt duidelijk waar zich destijds de Farnese-tuinen precies bevonden, wat er te zien was en hoe ze ontstaan zijn.

De tour is ontworpen als een verhaal dat begint met de oorspronkelijke Farnese-tuinen, daarna overgaat in de romantische plek die dichters en kunstenaars in de achttiende en de negentiende eeuw zo fascineerde en eindigt aan het begin van de twintigste eeuw, toen de ernstige archeologische onderzoeken begonnen. Geavanceerde multimedia-apparaten en technologieën maken integraal deel uit van het bezoek. Dankzij het Nationaal Archeologisch Museum van Napels keerden ook twee originele sculpturen voor het eerst terug naar hun oorspronkelijke plek op de Palatijnse heuvel.

Tickets online

Een bezoek aan de Palatijnse heuvel / Forum Romanum geeft je tevens toegang tot het Colosseum. Het ticket is twee dagen geldig, je hoeft beide sites dus niet op één dag te bezoeken.