De steile trap naar de Santa Maria in Aracoeli

De Scalinata d’Aracoeli is de enorme en bijzonder steile monumentale trap die links (komende vanaf de Piazza Venezia richting Capitool) leidt naar de Santa Maria in Aracoeli (zie hier en ook nog deze link) bovenop de Arx waar in de oudheid de tempel van Juno Moneta stond. De indrukwekkende trap werd in 1348 aangelegd met de bedoeling een ‘ladder naar de hemel’ aan te leggen, toen nog naar het kerkgebouw met een onafgewerkte gevel.

De trap heeft 124 treden (of 122 als je rechts begint te tellen). De moeizame bestijging van al die trappen heeft een reden: hier wordt de middeleeuwse opvatting vertolkt dat het leven een zware pelgrimstocht is, die uiteindelijk en mits doorzetting toch naar de hemel voert, maar dat het verkrijgen van genade hoe dan ook een moeilijk en pijnlijk proces is. Wie niet een beetje fit is, begint inderdaad best niet aan de beklimming van deze trap.

Precies in dat bouwjaar 1348 heerste in heel Italië een rampzalige pestepidemie, het was de tijd van Giovanni Boccaccio (1313-1375) en de Decamerone (1353 – manuscript, 1470 – eerste druk). In paniek droegen de Romeinen de icoon van ‘Madonna di Aracoeli’ in een processie door de straten. Deze icoon hangt vandaag boven het hoogaltaar van de kerk die we morgen zullen bezoeken.

De actie met de Madonna had blijkbaar geholpen, want als bij wonder ontsnapte Rome grotendeels aan de elders in Italië vernietigende pest. Daarom besliste de dankbare bevolking de Madonna deze trap naar haar kerk aan te bieden. Voor de treden werd het nodige materiaal gevonden in de naast het Pantheon gelegen Egyptische tempel van Serapis. Wie deze trappen betreedt, wandelt dus letterlijk op stenen uit de oudheid.

Tot het einde van de negentiende eeuw bestond het gebruik dat vrouwen de trap naar de Santa Maria in Aracoeli op hun knieën beklommen om de genadige madonna een kind of (zelfs) een man af te smeken. Anderen dachten dat het ook hielp om de loterij te winnen. Eigenlijk waren alle redenen goed om de trap eens op de knieën te bestijgen. Een lachertje zal het niet geweest zijn.

Eveneens tot diep in de negentiende eeuw kwamen ’s avonds zwervers onderaan op de trappen slapen. Dat werd bij politieverordening verboden nadat een grappenmaker van bovenaan de trap een wijnton naar beneden had laten donderen, waardoor één van de zwervers zodanig schrok dat hij aan een hartstilstand overleed. Later werd er bij het begin van de trappen zelfs een hek geplaatst, zodat je ’s avonds de trappen niet meer kon beklimmen.

Wie de Santa Maria in Aracoeli wil bezoeken maar geen zin heeft om de steile trap te beklimmen, kan ook gewoon de merkelijk minder steile cordonata nemen, die je naar de Piazza del Campidoglio leidt, het vroegere Asylum dat de vallei vormde tussen de Arx links en de Capitolinus rechts.

Op het plein bevinden zich vandaag drie paleizen: links het Palazzo Nuovo (de kant van de Santa Maria in Aracoeli), recht voor ons het Palazzo Senatorio, het stadhuis van Rome en rechts het Palazzo dei Conservatori, met op het gelijkvloers de stedelijke trouwzaal. Beide palazzi zijn ondergronds met elkaar verbonden en vormen samen de wereldberoemde Capitolijnse Musea.

Om de Santa Maria in Aracoeli-basiliek te bezoeken, neem je achteraan het Palazzo Nuovo de stijgende trap naar links. Terwijl je vrij korte trap beklimt zie je recht voor je bovenaan de vroegere trap en de loggia van het oude franciscanenklooster dat bij de kerk hoorde. Halfweg de trap draaien we naar links, zo bereiken we de zijingang van de Santa Maria in Aracoeli

Kijk vooraleer binnen te gaan even naar het mooie zijportaal. Boven de deur bevindt zich een belangrijke mozaïek dat de ‘Madonna met Kind en twee engelen’ toont, het is een cosmatenwerk uit de dertiende eeuw, wellicht uitgevoerd door Pietro Cavallini (actief in de periode 1273-1308), één der vaders of wellicht zelfs dé vader van de beeldende kunsten in Italië en dus van Europa.

Van Cavallini bevinden zich in de Santa Maria in Aracoeli nog andere werken, maar ook elders in Rome vind je deze kunstenaar terug, onder meer in de Santa Maria in Trastevere en in de Santa Cecilia. Zijn zeer evenwichtige stijl toont nog Byzantijnse invloeden en herinnert aan de antieke modellen.

Zodra je de basiliek langs de zijingang betreedt, ga dan meteen via de middenbeuk naar links, dwars door de kerk, en ga aan de hoofdingang opnieuw naar buiten. Je staat nu bovenaan de Scalinata d’Aracoeli. Het uitzicht over Rome doet je de 124 treden, gestapt of niet gestapt, meteen vergeten.

Santa Maria in Aracoeli
Scala dell’Arce Capitolina 12, Rome
(tussen het Vittoriano en de Capitolijnse Musea, Piazza del Campidoglio)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.