Archive for mei, 2018

Vijfsterrenbeweging en Lega vormen regering; Giuseppe Conte toch premier; Paolo Savona krijgt andere ministerpost

31 mei 2018

We hopen dat iedereen nog kan volgen wat er de jongste dagen op politiek vlak allemaal gebeurt in Italië. Het is een beetje cru om te stellen dat de toekomst van Europa op het spel staat (of stond), maar de woelige bewegingen op de valutamarkten en de Europese dagen voorspelden weinig goeds voor de toekomst. De rust is nu, voor even toch, weergekeerd. Luigi Di Maio en Matteo Salvini (Lega), de leiders van respectievelijk de Vijfsterrenbeweging (M5S) en Lega hebben gisteren een nieuw overleg gestart en zijn het vandaag  in Rome na een hele dag onderhandelen eens geworden over hun nieuwe regeringsploeg. De Fratelli d’Italia, de partij van Giorgia Meloni, die zichzelf had aangeboden om de meerderheid te versterken, komt niet aan boord van de nieuwe regering.  Iedereen tevreden? Dat valt nog af te wachten.

De nieuwe coalitiegesprekken kwamen er na de oproep van Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging aan Matteo Salvini van de Lega. Hij stelde voor om de door president Sergio Mattarella gewraakte Paolo Savona niet op Financiën te zetten maar hem een andere post aan te bieden.  Vanochtend begonnen nieuwe onderhandelingen tussen Salvini en Di Maio. Het duo had inmiddels ook het groene licht van de president gekregen om de onderhandelingen voort te zetten. Carlo Cottarelli, die na het afspringen van de vorige regeringsvorming door de president werd aangeduid om een noodregering van technocraten te vormen, werd in de wachtkamer gezet. Mattarella had naar verluidt ook geen deadline bepaald voor de nieuwe coalitiegesprekken.

Giuseppe Conte, de man zonder enige politieke ervaring die eerder was voorgedragen om de regering te leiden, maar de formatie opgaf na strubbelingen met president Sergio Mattarella, wordt de nieuwe premier. Paolo Savona, die was voorbestemd en door M5S en Lega was voorgedragen om minister van Economie en Financiën te worden, maar op het veto botste van Mattarella, wordt eveneens heropgevist maar wordt minister van Europese Zaken.

Matteo Salvini, de partijleider van Lega, wordt in principe minister van Binnenlandse Zaken, een post die hij, liever nog dan premier te worden, al lang ambieerde. Vanuit die functie kan hij voortaan het migratiebeleid van Italië sturen en het harde anti-immigranten-programma van zijn partij uitvoeren. Dat was één van de belangrijkste punten in het verkiezingsprogramma van het extreemrechtse Lega. Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging wordt vermoedelijk minister van Arbeid en Industrie en/of Energie. Enzo Moavero Milanesi krijgt Buitenlandse Zaken. Milanesi is een voormalige topman bij de Europese Commissie en was tussen 2011 en 2014 de Italiaanse minister voor Europese Zaken.

Giovanni Tria, een centrumrechtse en niet partijgebonden hoogleraar economie aan de universiteit van Rome, wordt genoemd als minister van Economische Zaken. Hij is behoorlijk kritisch wat het beleid van de Europese Unie betreft, maar heeft geen enkele intentie om uit de euro te stappen, zoals Paolo Savona in het verleden al wel eens had gesuggereerd.  Precies die uitspraken waren voor president Mattarella de reden waarom hij Savona in geen geval op Economie en Financiën wilde.

Carlo Cottarelli, de man die door president Mattarella na de opgave van Giuseppe Conte was aangesteld om een regering te vormen, heeft zijn opdracht teruggegeven en is volledig uit beeld verdwenen. De president heeft Giuseppe Conte, die oorspronkelijk door M5S en Lega was voorgesteld als kandidaat-premier (en die ook al door Mattarella was aanvaard) vanavond uitgenodigd op het Quirinaal om zijn kabinet voor te stellen.  Wellicht wordt Conte dan meteen benoemd tot premier. Zoals het er nu voorstaat legt de nieuwe ploeg morgen vrijdag omstreeks 16 uur de eed af en heeft Italië een nieuwe regering.

Een coalitie zoals nu in Italië tussen de Lega en de Vijfsterrenbeweging werd gevormd is in Europa onbestaande. In geen enkel groot Europees land zijn twee populistische partijen, met een totaal verschillend politiek-DNA, aan de macht. De Lega is extreemrechts, tegen immigratie en behoorlijk eurosceptisch. De M5S is een beweging die zich groot maakte via het internet en sociale media en die vooral reageert tegen het politieke establishment.

Het regeringscontract, zoals beide partijen het noemen, was al eerder opgesteld. De Italiaanse kiezer heeft tijdens de verkiezingen op 4 maart de kaarten bijzonder moeilijk gelegd, maar het is al een hele prestatie dat twee partijen zoals M5S en de Lega elkaar gevonden hebben om samen te besturen. Lange tijd zag het er zelfs naar uit dat elk gesprek onmogelijk was.

Ook ditmaal lijkt Italië dus weer een laboratorium te worden voor een volkomen nieuw politiek concept. In dat verband wordt onze komende lezing door Pepijn Corduwener over zijn boek Proeftuin Italië een zeer boeiende en verhelderende ervaring. Iedereen welkom, de toegang is gratis.

Uitnodiging voor een zeer actuele lezing: Proeftuin Italië door Pepijn Corduwener

31 mei 2018

Het mooie Italië wordt op politiek vlak vaak gezien als een land dat achterloopt. Het boek Proeftuin Italië draait dit perspectief radicaal om en biedt een nieuwe visie op Italië, ditmaal juist als de trendsetter van de moderne politiek. Sinds de eenwording in 1861 heeft het land namelijk telkens als eerste een voortdurende reeks experimenten gelanceerd om de kloof tussen burger en politiek te overbruggen. Die Italiaanse experimenten zijn vervolgens elders nagevolgd.

Mussolini introduceerde het fascisme lang voordat Hitler er een kopie van maakte en de macht greep. Silvio Berlusconi wees de populisten in Europa en Amerika al in de jaren ’90 de weg die Donald Trump nu bewandelt. Momenteel probeert de vanuit het internet ontstane MoVimento 5 Stelle (M5S) of Vijfsterrenbeweging om samen met het rechtse Lega een regering te vormen. Deze onwaarschijnlijke coalitie heeft schijnbaar lak aan de meeste gevestigde waarden en is in Europa ongezien. Alweer een nieuwe trend uit de proeftuin Italië?

Auteur Pepijn Corduwener die in dit boek samen met Arthur Weststeijn de meeslepende geschiedenis van Italië neerschrijft, komt vertellen hoe het mooiste land van Europa uitgroeide tot proeftuin van de moderne wereld. Historicus Pepijn Corduwener (1986) is gespecialiseerd in de geschiedenis van de democratie in het naoorlogse Europa. Hij is als universitair docent verbonden aan de Universiteit Utrecht en publiceerde eerder The Problem of Democracy in Postwar Europe. aan de Universiteit Utrecht.

Het boek is ter plaatse te koop. De auteur zal het na de lezing signeren.

Datum en plaats van afspraak lezing: dinsdag 19 juni om 20 uur. Lokaal A.1.3. (eerste verdieping) in cultureel centrum Romaanse Poort, Brusselsestraat 63, 3000 Leuven. De toegang is gratis, iedereen is welkom.

Vijfsterrenbeweging en Lega overleggen opnieuw, Fratelli d’Italia komt in beeld

30 mei 2018

De regeringsvorming in Italië begint stilaan op een soap te lijken. De Vijfsterrenbeweging (M5S) en Lega willen opnieuw bekijken of ze een oplossing kunnen vinden na de impasse die ontstond toen president Sergio Mattarella de kandidatuur weigerde van hun eurokritische kandidaat-minister van Economie en Financiën, Paolo Savona. De kleine extreemrechtse Fratelli d’Italia van Giorgia Meloni liet ondertussen weten bereid te zijn om de meerderheid te versterken.

Of die gesprekken iets gaan opleveren is onzeker. Een regeerakkoord hebben de Vijfsterrenbeweging en de Lega al. De samenstelling van de regeringsploeg blijft het grootste probleem. In ieder geval zal de Lega van Matteo Salvini de ministerpost van Paolo Savona moeten opgeven of een andere naam naar voor schuiven. In ruil mag de partij dan misschien wel de premier leveren. Als kandidaat-premier circuleert de naam van Giancarlo Giorgetti, de rechterhand van Salvini.

Carlo Cottarelli, de formateur die na de opgave van kandidaat-premier Giseppe Conte door de president werd aangesteld om een technocratenregering samen te stellen, lijkt een beetje stilgevallen. Gisteren kwam hij onverwacht niet opdagen aan het Quirinaal voor een nieuw onderhoud met de president waar hij werd verwacht met zijn kandidatuurlijstje ministers. Cottarelli beseft blijkbaar dat de kans bijzonder klein is dat zijn regeringsploeg het vertrouwen zal krijgen van het parlement waar M5S en Lega de meerderheid uitmaken. Nu beide partijen door Mattarella buitenspel werden gezet, is het ondenkbaar dat ze een nieuwe poging tot regeringsvorming zullen steunen.

Vrijwel niemand zit te wachten op een overgangsregering zoals Cottarelli die nu wil samenstellen. Wat de meeste partijen wel willen zijn vervroegde verkiezingen, zo snel mogelijk nog wel, eventueel zelfs al op 29 juli als het kan. Snelle verkiezingen hebben vooral het voordeel dat ze de toenemende onzekerheid op de beurzen zouden wegnemen. Volgens recente peilingen zouden de Vijfsterrenbeweging en de Lega bij nieuwe verkiezingen nog sterker scoren. De Italiaanse kiezer heeft het helemaal gehad met de dominantie van de klassieke partijen en dat zal na de soap van de jongste dagen en de ingreep van president Mattarella, hoe goed bedoeld ook, er zeker niet op verbeterd zijn.

Officieel is de piste van een overgangskabinet nog niet van de baan, want Cottarelli is vandaag nogmaals op bezoek geweest bij president Sergio Mattarella om verslag uit te brengen over zijn werkzaamheden. Het kan dus nog alle kanten uit.

Virtuele gladiatoren in het Colosseum

30 mei 2018

Na vijftien eeuwen worden opnieuw gladiatorengevechten getoond in het Colosseum. Dat gebeurt voorlopig virtueel, met 3D-projecties en hologrammen, maar het is de bedoeling in een latere fase ook shows met echte gladiatoren op te voeren. Er zijn immers plannen om de arena in het Colosseum opnieuw te herstellen, al is lang niet iedereen het eens met dat voorstel. Zodra de nu openliggende kelderverdiepingen weer overdekt zijn, is het in principe mogelijk om op het gelijkvloerse platform van de arena shows maar bijvoorbeeld ook concerten te organiseren.

Het Colosseum is één van de beroemdste en drukst bezochte toeristische trekpleisters van Rome en bij uitbreiding van heel Italië. De voorbije jaren werden ingrijpende restauratiewerken uitgevoerd aan het Flavische amphitheater en gebeurden zelfs nieuwe ontdekkingen.

Ook werd enkele jaren geleden het ondergrondse gedeelte van het Colosseum opengesteld voor bezoekers en werden iets recenter ook de bovenste niveaus voor het eerst in meer dan veertig jaar opnieuw toegankelijk. Vanaf nu tot 31 oktober kan je het Colosseum ook weer in de avonduren en ’s nachts bezoeken .

Alfonsina Russo, de nieuwe directrice van het Parco Archeologico del Colosseo, wil nu ook historisch waardevolle animatie in het amphitheater. Zonder van het monument een belevingscentrum te maken, ziet Russo wel iets in het tonen van authentieke gladiatorengevechten.

Op het Forum Romanum vindt al enkele jaren met succes het programma Viaggio nei Fori plaats. De multimediavoorstellingen, waarbij je dagelijks een tijdreis kan maken doorheen het Forum van Caesar of Augustus, worden ook dit jaar weer tot 11 november geprogrammeerd.

Het publiek vindt dergelijke voorstellingen interessant, dus waarom zouden we in het Colosseum dan geen gladiatorengevechten tonen, vraagt Russo zich af. In afwachting van levende gladiatoren, wordt nu al ’s avonds in het Coloseum elke donderdag-, vrijdag- en zaterdagavond een multimediashow getoond. Er zijn telkens drie opeenvolgende voorstellingen van elk ongeveer 30 minuten en dit om 21.30 uur, 22.30 uur en 23.30 uur. De voorstellingen vinden voorlopig plaats tot 27 oktober.

Het onderwerp van de show Sangue e Arena is de legendarische opening van het amfitheater in 80 na Chr. Toen kregen de Romeinen honderd dagen lang gladiatorengevechten voorgeschoteld. Behalve van filmprojecties wordt ook gebruik gemaakt van hologrammen en worden op de oude zitplaatsen van het Colosseum 3D-gevechten geprojecteerd tussen gladiatoren en wilde dieren en is er zelfs een heuse zeeslag te zien.

Praktische informatie en tickets

Vrijdag en zaterdag betogingen in Rome voor en tegen president Mattarella

29 mei 2018

Eind deze week willen zowel voor- als tegenstanders van de Italiaanse president Sergio Mattarella betogen. De sociaaldemocraten van de Partito Democratico (PD) gaan vrijdag in Rome en Milaan demonstreren ‘voor de staatsinstellingen’ en ‘voor president Sergio Mattarella’. Andezijds wil de Vijfsterrenbeweging (M5S) van de nationale feestdag op zaterdag 2 juni een dag van betogingen ‘tegen Mattarella’ maken.

De Lega en de Vijfsterrenbeweging (M5S) stonden eerder op het punt een regering te vormen, maar haakten af samen met kandidaat-premier Giuseppe Conte af toen Mattarella een veto uitsprak over hun beoogde minister van Economie en Financiën Paolo Savona die volgens de president te eurokritisch zou zijn. Sindsdien is Mattarella de gebeten hond bij de winnaars van de jongste verkiezingen. Vooral de Vijfsterrenbeweging is boos over het maneuver van de president. Volgens de M5S en de Lega blokkeert Mattarella de komst van een democratisch gekozen regering. Carlo Cottarelli is nu bezig een noodregering te installeren. In het najaar volgen vermoedelijk nieuwe verkiezingen in Italië.

De vereeuwigde stad. Een literaire reisgids door het antieke Rome

29 mei 2018

Al sinds de oudheid staat Rome bekend als de Eeuwige Stad. En terecht, want de stad herbergt talloze vroeg-Romeinse overblijfselen. Maar naast het fysieke Rome kennen we ook het Rome zoals dat is overgeleverd in de antieke literatuur. Talloze gebouwen die allang verloren zijn gegaan leven voort in deze teksten. In het recent verschenen boekje ‘De vereeuwigde stad’ staan beschrijvingen van twintig van dergelijke Romeinse locaties centraal. Met auteurs als Ovidius, Cicero en Vergilius als reisleiders wordt een beeld geschetst van wat er ooit was.

Het bijzondere van deze niet-alledaagse reisgids is dat hij een indruk geeft van het effect dat de monumenten destijds hadden op de Romeinen. De lezer wordt meegenomen op een literaire wandeling door Rome en kan zich zowel in het heden als het verleden oriënteren met behulp van een aantal plattegronden.

Oude prenten en schetsen wakkeren de verbeelding aan. Zo spreekt het Rome van tweeduizend jaar geleden, vereeuwigd in literatuur, weer directer tot ons dan slechts door de fysieke resten. Met deze gids kan je als het ware even terugstappen in de tijd en als een Romein naar de antieke monumenten kijken.

Via gedetailleerde beschrijvingen van onder meer het Coloseum, het Forum Romanum, de Boog van Constantijn en het Pantheon, gecombineerd met illustraties in zwart-wit en vertalingen van Griekse en Latijnse citaten van filosofen en politici (afgedrukt in kleur, meteen gevolgd door een vertaling in het Nederlands) krijgt de lezer een goed beeld van Rome als centrum van het roemruchte Romeinse rijk.

Wat was zo bijzonder aan de Via Appia en de Via Sacra? Tegen welke achtergrond werd Circus Maximus onder verschillende keizers voltooid? En welke keizer heeft zijn mausoleum voltooid en welke ceremoniële handelingen werden daar verricht alvorens hij werd bijgezet?

Deze en vele andere vragen worden besproken in dit beknopte boek. Door het handige formaat kan het heel gemakkelijk als reisgids worden meegenomen tijdens een wandeling door Rome. door deze fascinerende stad. Het boekje bevat tevens een chronologie, en een overzicht van de bronnen, de auteurs en een personenregister.

De samenstellers van deze gids zijn allen gespecialiseerd in de Griekse en Latijnse taal en cultuur. Nathasja van Luijn en Marc Oldenhave zijn studenten klassieke talen aan de Universiteit Leiden. Christoph Pieper is docent Latijn aan dezelfde universiteit.

De vereeuwigde stad
Een literaire reisgids door het antieke Rome
Samenstellers: Nathasja van Luijn, Mark Oldenhave en Christoph Pieper
Uitgever: Amsterdam University Press
Eerste druk: maart 2018
Gewicht: 216 g
Afmetingen: 171 x 141 x 13 mm
Aantal pagina’s: 192
Met illustraties
Prijs: 14,99 euro
ISBN10 9462 9861 50
ISBN13 9789 4629 8615 2

Carlo Cottarelli (64) moet tijdelijke regering van technocraten vormen

28 mei 2018

De Italiaanse president Sergio Mattarella heeft aan econoom Carlo Cottarelli (64) opdracht gegeven een regering van technocraten te vormen. Die ploeg moet het land leiden in afwachting van nieuwe verkiezingen. De aanstelling gebeurde nadat kandidaat-premier Giuseppe Conte gisteravond de regeringsvorming opgaf. Conte was aangeduid door de winnaars van de verkiezingen van 4 maart (de Vijfsterrenbeweging of M5S en Lega) en aanvaard door de president. Deze laatste struikelde echter over de kandidatuur van Paola Savona, die werd voorgedragen als minister van Economie en Financiën.

De naam van Cottarelli circuleerde gisteravond al op het Quirinaal. Eerder werd hij genoemd als kandidaat-minister van Economische Zaken. Carlo Cottarelli  was van 2008 tot 2013 directeur fiscale zaken bij het Internationaal Muntfonds (IMF). Cottarelli is een sterke voorstander van de eurozone. De regering-Cottarelli is hoe dan ook geen lang leven beschoren. Na het vormen van een tijdelijke regeringsploeg in afwachting van nieuwe verkiezingen, zal Carlo Cottarelli moeten proberen de nieuwe begroting voor 2019 uit te werken en deze te laten goedkeuren door het parlement.

Als dat onverhoopt zou lukken, volgen pas begin 2019 nieuwe verkiezingen. Als de meerderheid van het parlement Cottarelli niet steunt (en de kans daarop is behoorlijk groot) zal de technocratenregering meteen ontslag nemen en enkel nog de dringende en lopende zaken behandelen tot er (zo snel mogelijk) nieuwe verkiezingen georganiseerd kunnen worden. Die volgen dan vermoedelijk al in september of oktober.  Enkel de centrumlinkse Partito Democratico (PD) heeft  al laten weten het toekomstige zakenkabinet te willen steunen.  Lega en M5S, de winnaars van de verkiezingen, zijn principieel tegen een technocratenbestuur.

Giuseppe Conte trekt zich terug als kandidaat-premier, nieuwe verkiezingen wenken

27 mei 2018

Giuseppe Conte, die eerder deze week van president Sergio Mattarella het groene licht kreeg om een regeringsploeg te vormen, trekt zich terug als kandidaat-premier.  De president vreesde de aanstelling van Paolo Savona (81) die door Conte als kandidaat-minister voor de belangrijke post Economie en Financiën naar voor was geschoven. Savona heeft massa’s bestuurlijke ervaring. Hij was actief bij de Italiaanse nationale bank, bij Confindustria en was in de jaren ’90 al eens minister van Handel. Maar de man is ook enorm eurokritisch. Vooral daarom was president Mattarella bezorgd over de keuze voor Paolo Savona als toekomstig minister en stelde hij zijn veto.

De Vijfsterrenbeweging en de Lega, de partijen die samen een coalitie willen vormen, reageren bijzonder boos op de ingreep van de president. Luigi Di Maio van M5S eist zelfs dat Mattarella wordt afgezet door het parlement. De Italiaanse grondwet bevat een artikel dat bepaalt dat de president kan worden afgezet wegens hoogverraad of het overtreden van de grondwet. Bij een dergelijke stemming volstaat een gewone parlementaire meerderheid om het staatshoofd af te zetten. Di Maio verklaarde tijdens een televisieinterview dat de toekomstige ploeg slechts een paar stappen verwijderd was van de vorming van een regering. “We zijn tegengehouden omdat er in ons kabinet een minister was die de EU bekritiseerde”, verklaarde de partijleider van M5S.

Zowel Matteo Salvini van Lega als Luigi Di Maio van M5S hadden er eerder deze week al mee gedreigd dat er geen regering zou komen als de nieuwe coalitie zou worden tegengewerkt of als ze niet in alle vrijheid zouden kunnen werken. Het veto van president Mattarella zorgt er nu voor dat beide partijleiders zich opmaken voor een zelfs in Italië nooit geziene anti-Europese campagne waarbij een aardig potje moddergooien richting Europa tot de orde van de dag zal behoren.

De kans is behoorlijk groot dat Italië nu afstevent op  nieuwe verkiezingen dit najaar, al is hierover nog niets beslist. “In Italië kan je blijkbaar wel minister worden als je verdacht wordt van corruptie of als je veroordeeld bent wegens belastingfraude, maar niet als je kritiek op Europa hebt geleverd. Italië heeft echt wel een probleem met de democratie”, reageerde Luigi Di Maio bitter. De leider van M5S vind het niet acceptabel dat een kandidaat die werd voorgesteld door beide coalitiepartners door de president wordt geweigerd. Matteo Salvini zei wekenlang dag en nacht gewerkt te hebben om een regering te vormen die opkomt voor de belangen van de Italianen.

De voormalige kandidaat-premier Giuseppe Conte verklaarde zijn uiterste best te hebben gedaan om de regeringsvorming tot een goed einde te brengen en de voorbije weken vlot te hebben samengewerkt met zowel de Vijfsterrenbeweging als de Lega. President Mattarella liet in een speciale uitzending op televisie weten dat hij niet verantwoordelijk is voor het stilvallen van de coalitievorming en dat hij vreest dat Savona uiteindelijk de euro zou afvoeren in Italië. “Ik moet het spaargeld van de Italianen beschermen”, verklaarde de president.

De president had naar verluidt een andere regeringspost voorgesteld voor Savona, maar de onderhandelaars wilden daar niet van weten. Volgens de krant Corriere della Sera voelt Paolo Savona zich naar eigen zeggen verkeerd begrepen en zijn de voorbije dagen heel wat onwaarheden over hem verspreid. Hij zou juist een overtuigde Europeaan zijn, en een voorstander van een sterke politieke unie, en enkel kritiek leveren op de Europese instellingen omdat die de Europese burgers niet centraal stellen.

Wat nu in Italië gebeurt is niet alledaags. De president moet als staatshoofd zijn goedkeuring geven aan een kandidaat-premier. Hij deed dat eerder deze week door Giuseppe Conte te aanvaarden. Vervolgens is het de taak van de nieuwe premier om een regeringsploeg samen te stellen. Het is echter sinds 1953 niet meer gebeurd dat de president daarna nog gaat dwarsliggen over de keuze van de ministers. Daarom speelt president Sergio Mattarella met vuur, vooral omdat volgend voorjaar ook nog Europese verkiezingen op komst zijn. De anti-Europese sfeer zou de komende maanden in Italië weleens snel kunnen aanwakkeren, vooral omdat M5S en Lega niet zullen nalaten flink wat olie op dat vuurtje te gooien.

Nieuwe verkiezingen (vermoedelijk pas dit najaar) zal de Vijfsterrenbeweging immers maandenlang de kans geven zich te wentelen in een slachtofferrol en de anti-establishment-sfeer die de M5S zo graag cultiveert en hen de kans geven de anti-Europa-trend nog te versterken. Ook Lega zal het veto van de president uitleggen als een ‘machtsgreep’ van hogerhand, Europa dus, in opdracht van machtige lidstaten zoals Duitsland. In het huidige klimaat gaat dat er bij de Italianen in als zoete koek.

Daarom zullen beide partijen hun score bij nieuwe verkiezingen fors zien stijgen. In recente peilingen kon de nakende regering de voorbije dagen rekenen op de steun van liefst 60% van de bevolking. Italië wilde duidelijk af van de traditionele partijen en nu lijkt het erop dat precies dezelfde traditionele hogere machten verhinderen dat op politiek vlak een andere wind zou waaien.  Hoe het de komende weken verder gaat? Vermoedelijk wordt nu door de president opnieuw een regering van technocraten aangesteld die het land tot aan de volgende verkiezingen zal moeten besturen.

Opnieuw multimedia-voorstellingen op het Forum Romanum

26 mei 2018

Het programma Viaggio nei Fori gaat zijn vierde opeenvolgende succesvolle jaar in. De multimediavoorstellingen die in 2014 voor het eerst op het Forum Romanum te zien waren blijven vooral in de zomermaanden heel wat bezoekers lokken en Rome blijft de voorstellingen dan ook programmeren. Dagelijks kan je een tijdreis maken doorheen het Forum van Caesar of Augustus.

Het programma (twee verhalen, voorstellingen van respectievelijk 40 en 50 minuten) is elke avond te bezoeken tot 11 november 2018. Tijdens de multimediashow worden over, door en langs de ruïnes op het Forum Romanum, de fragmenten, de kolommen en de vele tempelresten digitale beelden geprojecteerd, waardoor de gebouwen als het ware opnieuw verrijzen en de personages die een belangrijke rol in de fora speelden tot leven komen. Het verhaal wordt verteld door Piero Angela en werd samen met Paco Lanciano gerealiseerd.

De eerste voorstelling werd in 2014 opgezet naar aanleiding van de herdenkingen rond de 2000ste verjaardag van het overlijden van keizer Augustus. De praktische uitwerking van het digitale programma kostte toen zo’n 840.000 euro maar de bezoekers waren meteen enthousiast en bleven komen.

Drie jaar geleden werd de voorstelling uitgebreid met het Forum van Caesar. Dit laatste spektakel lokte de eerste keer al meteen 158.000 betalende toeschouwers die konden genieten van de digitale reconstructies die op de site werden geprojecteerd. De voorbije jaren verdubbelde dat aantal. Het programma is beschikbaar in het Italiaans, Engels, Frans, Russisch, Spaans, Duits, Chinees en Japans.

De uren van de voorstellingen zijn bij het Forum van Augustus en het Forum van Caesar verschillend en variëren ook per periode van het jaar. Voor alle praktische details is er een speciale website beschikbaar. Je kan de toegangstickets hier ook online bestellen, maar wie dat liever niet doet kan hiervoor ook terecht in de toeristische informatiepunten op verschillende plaatsen in Rome.

Voor de voorstelling op het Forum van Augustus werd een speciale zittribune opgesteld aan de Via Alessandrina. Wie kiest voor het Forum van Caesar krijgt nog een extraatje. De toegang tot deze voorstelling wordt verzekerd via de trap ter hoogte van de zuil van Trajanus die naar beneden voert.

Het publiek steekt vervolgens het Forum van Trajanus over in de richting van het Forum van Caesar, aan de overzijde van de straat. Dat gebeurt via een speciaal ontworpen loopbrug waarbij je tegelijk ook terechtkomt in de ondergrondse galerij onder de Via dei Fori Imperiali die voor het eerst sinds het einde van de jongste opgravingen is geopend.

Viaggio nei Fori (Augustus en Caesar) – Praktische informatie en boekingen

Download of bekijk hier een promofilmpje over het Forum van Caesar (MP4-formaat)

Download of bekijk hier een promofilmpje over het Forum van Augustus (MP4-formaat)

Overheid koopt Mausoleum van Sant’Urbano aan Via Appia Antica

25 mei 2018

Het Parco Regionale dell’Appia Antica heeft na lange onderhandelingen met de huidige eigenaar het Mausoleum van Sant’Urbano aan de Via Appia Antica kunnen kopen. Daardoor zal het monument in de toekomst ook kunnen worden opengesteld voor publiek bezoek. Het monumentale graf is altijd in particulier bezit geweest. De parkbeheerder heeft 480.000 euro betaald voor het mausoleum, heel wat minder dan de vraagprijs van 1,2 miljoen euro die aan het begin van de onderhandelingen werd vooropgesteld. De tombe kwam in 1978 in het nieuws toen ze werd bestormd door Italiaanse commando’s na een (valse) tip dat de ontvoerde premier Aldo Moro er gevangen zou worden gehouden.

De huidige eigenaar van het monument is Marisa Gigantino Antoinette, de weduwe van Gianfranco Anzalone, een advocaat die ongeveer tien jaar geleden stierf en van wie ze het graf uit de oudheid erfde. Anzalone kocht het mausoleum omstreeks 1968 van de erfgenamen van kardinaal Lugari, die het in 1870 op zijn beurt had gekocht van Alessandro Torlonia.

Voor de recente verkoop werd bewust onderhandeld in plaats van te kiezen voor een onteigeningsprocedure. De aankoop gebeurde met steun van het ministerie van Cultuur en werd pas afgerond na een persoonlijke ontmoeting met de minister Dario Franceschini. Die reageerde verheugd dat het archeologisch en oudheidkundig waardevolle mausoleum eindelijk weer in publieke handen is.

Het mausoleum werd nog maar één keer ernstig bestudeerd. Dat gebeurde aan het einde van de jaren ’70 van vorige eeuw door archeoloog Johann Rasmus Brandt uit Oslo, die van 1996 tot 2002 nog directeur van het Noorse Instituut van Rome zou worden. Brandt kreeg een opgravingsvergunning via een neef van de vroegere eigenaar, kardinaal Lugari, die meldingen had gekregen dat er op de site waardevolle artefacten zouden ontvreemd worden.

Professor Brandt onderzocht samen met Noorse en Deense studenten het gebied in twee fasen in 1978 en 1979. Het monument bleek oorspronkelijk gebouwd te zijn als een graftombe uit de tijd van keizer Constantijn in de overgangsperidoe tussen het heidendom en het christendom. In de middeleeuwen gebeurden veranderingen aan het monument, werd het ingericht voor huisvesting en nog later omgevormd tot een boerderij met koetshuis. In recentere tijden deed het dienst als magazijn.

Professor Brandt is vandaag emeritus hoogleraar klassieke archeologie aan de Universiteit van Oslo. Zijn expertisegebieden zijn Griekse en Romeinse topografie, architectuur, keramiek en iconografie. Zijn eerste kennismaking met het Mausoleum van Sant’Urbano zal hij niet snel vergeten. Op Palmzondag in 1978 kwam hij samen met zijn studenten op de site aan. Hun eerste werk was het verwijderen van de dichte begroeiing, struiken en kreupelhout, waarmee zowat het hele terrein overwoekerd was.

Na enkele uren werd de archeologische groep plots omsingeld door zwaar gewapende agenten met honden en daalden commando’s met machinegeweren uit een helikopter naar beneden. Ze hadden een tip gekregen dat onbekenden het struikgewas rond het monument aan het verwijderen waren, vermoedelijk om de Romeinse tombe in te richten als gevangenis voor de pas ontvoerde premier Aldo Moro. Een misverstand natuurlijk, maar de archeologen en de studenten beleefden de schrik van hun leven.

Het Mausoleum van Sant’Urbano kan na de tombe van Cecilia Metella als het belangrijkse aan de Via Appia Antica worden beschouwd en bevindt zich volledig verborgen tussen de bomen en het struikgewas. Dat is de reden waarom er nauwelijks foto’s van bestaan. De voorbije jaren verslechterde de toestand van het monument door een gebruik aan onderhoud maar ook door allerlei beschadigingen, veroorzaakt door bouwmisbruiken.

Toen hij nog leefde gebruikte advocaat Anzalone het monument en de omliggende archeologische site voor feesten en picknicks met zijn familie en vrienden. Het Mausoleum van Sant’Urbano en de aangrenzende Villa Marmenia, een belangrijke historische site die in de negentiende eeuw was opgegraven in opdracht van kardinaal Lugari, was in het verleden al vaker het onderwerp van discussie tussen stedelijke diensten en de particuliere eigenaars die zich weinig of niets van de archeologische waarde aantrokken.

Hoewel de overheid sinds 1970 herhaaldelijk probeerde de misbruiken op de site te stoppen, haalde dat weinig uit. Op de site werden barbecues opgesteld. In de grafkamer werd een feestzaaltje ingericht, compleet met een vloertapijt en een kitchenette. Er werd ook een zwembad gebouwd op de site, een ingreep waardoor waardevolle stukken Romeinse bestrating spoorloos verdwenen.

Gianfranco Anzalone werd uiteindelijk gerechtelijk vervolgd. Het proces eindigde in een patstelling: de beklaagde had zich wel degelijk schuldig gemaakt aan allerlei bouwmisbruiken maar werd vrijgesproken als gevolg van een eerder ingestelde wettelijke amnestie voor dergelijke misdrijven. Er gebeurde dus helemaal niets, er werden geen boetes betaald of een herstelling naar de oorspronkelijke toestand geëist. Anzalone (en later zijn vrouw) bleven tot op heden ook gewoon eigenaar van het monument.

Het Mausoleo di Sant’Urbano bevindt zich aan de vierde mijl van de Via Appia Antica, niet ver van het graf van Cecilia Metella en tegenover de overblijfselen van een stenen monument met een podium en een apsis aan drie zijden, die al eerder geïdentificeerd werd als een tempel van Jupiter.

In de buurt van het monument werden in opdracht van kardinaal Lugari opgravingen uitgevoerd onder toezicht van de bekende archeoloog Rodolfo Lanciani. Daarbij werden de overblijfselen blootgelegd van een grote villa die geïdentificeerd werd als de Domus Marmeniae, genoemd naar de Romeinse matrone Marmenia, die zich destijds bekeerde tot het christendom.

Marmenia wilde het stoffelijk overschot van de bisschop en martelaar Urbano, dat eerder was bijgezet in de Catacomben van Praetextatus, een fatsoenlijke begrafenis geven en liet een mausoleum voor de latere heilige bouwen. Na de dood van Marmenia werd de kerk eigenaar van het gebouw en groeide de site uit tot een begraafplaats voor christenen die slachtoffer werden van de invasies van de Goten. Op de site werden tijdens de opgravingen heel wat fragmenten van sarcofagen gevonden en velen zijn ongetwijfeld nog aanwezig.

Het mausoleum bestond in de oudheid uit een ondergrondse en een bovenkamer bestemd voor religieuze ceremonies. In het oorspronkelijke gebouw kon die hogergelegen zaal worden bereikt met een trap. De trap werd afgebroken tijdens de vervolgingen door Diocletianus: de keizer gaf toen het bevel om zoveel mogelijk christelijke ontmoetingsplaatsen te vernietigen.

Het mausoleum werd later op behoorlijk indrukwekkende wijze verbouwd. Er werd een extra ruimte toegevoegd (een soort veranda) en in de dertiende eeuw werd de oude graftombe omgevormd tot een versterkte toren (de Torre Borgiani). Bovenaan het monument zijn de resten daarvan nog te zien. Vlakbij het mausoleum werden ook een groot bad en een waterbassin uit de oudheid gevonden.