Archief voor 3 mei 2018

Skelet van kind opgegraven in Pompeï

Posted in Romenieuws on 3 mei 2018 by Eric

Voor het eerst in twintig jaar hebben archeologen in Pompeï een skelet opgegraven. Het gaat om de resten van een kind dat probeerde te schuilen tijdens de vulkaanuitbarsting die de stad in 79 verwoestte. Dat schrijft Archeologie Online op basis van dit bericht.  De resten van het jonge slachtoffer werden gevonden in de ruïnes van een badhuis.

Het kind, dat naar schatting ongeveer zeven of acht jaar oud was, probeerde daar blijkbaar tevergeefs te schuilen. Volgens archeologen kwam het kind om toen het stikte door de giftige gassen die door de Vesuvius werden uitgespuwd. Deze stroomden door de deuren en ramen naar binnen en verstikten al het leven, voordat de gebouwen instortten.

De vondst van het kinderskelet is vrij onverwacht omdat het werd ontdekt in het centrale badhuiscomplex, waarvan werd gedacht dat het in de negentiende eeuw al volledig doorzocht was. Met moderne scanners ontdekten archeologen echter dat er zich vlak onder het oppervlak nog iets bevond. Of het kind een jongen of een meisje was, en hoe oud hij of zij precies was, moet nader onderzoek duidelijk maken.

Honderdtal Romeinse graven ontdekt in Tongeren

Posted in Romenieuws on 3 mei 2018 by Eric

Nu het archeologisch onderzoek is afgerond, wordt vandaag het startschot gegeven voor de ontwikkeling van de laatste grote bouwverkaveling (4,2 ha) aan de rand van de stad Tongeren. Alle andere woonuitbreidingen rond het stadscentrum van Tongeren en daarbuiten zijn intussen volgebouwd. Op de Heufkensberg in Koninksem, een deelgemeente van Tongeren, wordt binnenkort gestart met de bouw van 43 nieuwe woningen. Voor archeologen was het de laatste kans om op zoek te gaan naar waardevolle vondsten op deze site. Ze legden onder meer een grafveld uit de eerste tot de vierde eeuw bloot met bijna honderd oude graven en een Gallo-Romeinse tumulus.

Het projectgebied maakte destijds deel uit van het zuidwestelijke grafveld van Romeins Tongeren. Het was één van de drie bekendste Romeinse grafvelden die gelegen zijn rond Tongeren, waardoor het terrein een zeer hoog archeologisch potentieel bezit. Het terrein werd de voorbije maanden dan ook met succes grondig onderzocht door Studiebureau Archeologie. Projectontwikkelaar Kolmont zal alle vondsten schenken aan de stad Tongeren en aan het Gallo-Romeins Museum.

Concreet werden 54 crematiegraven, elf inhumatiegraven met skeletten en zeventien rituele aardewerken aangetroffen. Er werden bovendien een dertigtal greppels en grachten onderzocht, wat leidde tot de ontdekking van een zogeheten ‘kringgreppel’, het restant van een grafheuvel.

“Omdat het in Tongeren zelden voorkomt dat dergelijke grote percelen samen in ontwikkeling komen, was dit een bijzondere kans. Het resultaat mag alvast gezien worden. Alle graven werden volledig uitgezeefd en intussen zijn we gestart met het natuurwetenschappelijk onderzoek. Daarmee hopen we te weten te komen wat voor personen op dit terrein begraven lagen. Waren ze oud of jong, arm of rijk? Uit welke periode zijn ze afkomstig? Hopelijk zullen de volgende onderzoeken dat kunnen uitwijzen”, besluit Annelies De Raymaeker van Studiebureau Archeologie.

Gespietst op de slagtanden van een woeste olifant

Posted in Romenieuws on 3 mei 2018 by Eric

Tegen de muurpilaar links van de laatste kapel in de Santa Maria in Aracoeli in Rome (de eerste vanaf het transept richting gevel) staat het graf van prins Eugenio Ruspoli (1866-1893), de zoon van de toenmalige burgemeester van Rome. Een marmeren landkaart markeert de laatste rustplaats van deze illustere figuur die in zijn tijd een befaamd ontdekkingsreiziger was maar jong stierf, op amper 27-jarige leeftijd.

Het was overigens geen aangename dood maar niet helemaal onverwacht voor iemand die vreemde continenten verkende: de man werd in Afrika door een woeste olifant op de slagtanden gespietst en vervolgens vertrappeld. We lezen ‘fu ucciso da un elefante infuriato presso il fiume Sagan il 4 decembre 1893’.

De jaren na 1880 werden gemarkeerd door de wedloop om Afrika en de modernisering van Ethiopië. In de periode stuurde de Italiaanse regering regelmatig missies naar Afrika om de gebieden te verkennen en veilig te stellen. Prins Eugenio Ruspoli, een telg van de oorspronkelijk Florentijnse adellijke familie, nam hierbij, afhankelijk van de situatie, verschillende rollen op zich, gaande van afgezant, leider van een overwinnende militaire macht tot ontdekkingsreiziger en jager.

Het waren alleszins woeste en gevaarlijke ondernemingen. In zijn boek Through Unknown African Countries uit 1897 stelt de Amerikaanse ontdekkingsreiziger Arthur Donaldson Smith dat Ruspoli steevast reisde met een grote gewapende strijdkracht en vaak oorlog voerde met lokale stammen.

Toen Ruspoli met zijn karavaan het Amharagebergte in Somalië bereikte verscheen plots een grote olifant. Ruspoli, die zich het dichtst bij het dier bevond, gebaarde naar zijn karavaan om te stoppen en liep alleen naar voor om de olifant neer te schieten. Hij sloop tot tot 30 m afstand en vuurde toen. De kans dat de ervaren jager de olifant van zo vlakbij heeft gemist is klein, maar het dier was alleszins niet erg gewond.

De reusachtige olifant draaide zich om, was in een oogwenk bij de prins en spietste hem op zijn slagtanden. De opgewonden inboorlingen en begeleiders konden alleen maar machteloos toekijken. Volgens later opgetekende verslagen van ooggetuigen leek het eindeloos lang te duren dat het beest Ruspoli in de lucht bleef zwaaien, vooraleer het lichaam uiteindelijk tegen de grond sloeg en hem vervolgens nog eens vertrappelde, om zeker te zijn dat het laatste restje leven dat eventueel nog in de prins zat verdwenen was.

Het opperhoofd van een lokale stam vertelde dat Ruspoli lange tijd in zijn dorp had doorgebracht. De resten van de ontdekkingsreiziger werden in dit dorp begraven naast de laatste rustplaats van enkele bekende stamleiders. Eugenio’s kleinzoon Marescotti Ruspoli (die in 1942 zou sneuvelen tijdens de Slag om El Alamein) ging vele jaren later op zoek naar het graf en bracht de overblijfselen van zijn grootvader in mei 1928 terug naar Rome. Daar werden ze begraven in de tombe die we vandaag zien in de Santa Maria in Aracoeli.

Eugenio Ruspoli bracht talrijke zoölogische, botanische, mineralogische en etnografische vondsten en gegevens mee naar Italië. Hij was ook de ontdekker van het Meer van Ciamò in Ethiopië, dat na zijn dood werd hernoemd als het Meer van Ruspoli. Hij is tevens de ontdekker van een zeldzame felgekleurde vogel, die later bekend zou worden als de toerako van Ruspoli (Tauraco ruspolii). In 1892 publiceerde Eugenio een verslag van zijn eerste reis dat onder de titel Nel paese della mirra als boek werd uitgegeven. Het telt 70 pagina’s en is nog altijd verkrijgbaar.

Prins Eugenio Ruspoli behoorde tot de oude adellijke familie Ruspoli. De oorsprong van deze familie gaat terug tot de dertiende eeuw in Firenze. In de zeventiende eeuw kwam Vittoria Ruspoli van de Marchesi uit Cerveteri, de laatste telg van de familie, naar Rome om er te trouwen met Sforza Vicino Marescotti IV, graaf van Vignanello. De zoon van Vittoria zou de achternaam van zijn moeder blijven dragen om de familienaam verder te laten bestaan.

In 1708, komt Vittoria’s neef, Francesco Ruspoli, aan het hoofd te staan van het Reggimento Ruspoli, dat ten strijde zal trekken voor de paus en de verdediging van het Vaticaan op zich neemt. Die daad leverde de familie heel wat eigendommen en een prinselijke titel op. Francesco I werd prins van Cerveteri. Sindsdien pendelen de familieleden tussen Vignanello, Cerveteri en het Palazzo Ruspoli in Rome.

Het indrukwekkende paleis van de ongelukkige prins bevindt zich vandaag nog steeds op de hoek van Largo Carlo Goldoni met de Via del Corso (nr. 418). Het werd gebouwd in 1586 en ziet er met zijn zwaar uitgevoerde ‘rustica’ eerder Florentijns dan Romeins uit. Het gebruik op de benedenverdieping van steenblokken die ‘in bosschage’ bewerkt zijn, geeft een indruk van grote kracht en stevigheid, maar het toont vooral de rijkdom en status van de bouwheer.

Het reusachtige gebouw is sinds 1990 eigendom van de financier Roberto Memmo. Palazzo Ruspoli wordt nog steeds bewoond door de Ruspoli’s. Nu en dan wordt een gedeelte van het gebouw opengesteld voor tentoonstellingen of een evenement. Het enorme palazzo werd in 1586 ontworpen door de Florentijnse beeldhouwer en architect Bartolomeo Ammannati (ook Ammanati) (1511-1592), een leerling van Baccio Bandinelli (Firenze) en architect Jacopo da Sansovino (Venetië).

Muziekliefhebbers kennen wellicht markies Ruspoli die tijdens het begin van de achttiende eeuw in dit Romeinse palazzo woonde. In zijn opdracht werden door verschillende meesters zowat vijftig cantaten gecomponeerd. De componist Georg Friedrich Händel (1685-1759) was bij Ruspoli enige tijd in vaste dienst als lid van zijn ‘virtuosi di canto e suono’, vocale en instrumentale virtuozen. Hij componeerde hier zijn tweede Italiaanse oratorium, ‘La Resurrezione’, dat met Pasen 1708 in dit paleis onder leiding van Corelli zijn première beleefde. In die periode was Domenico Scarlatti (1685-1757) in Venetië en Rome één van de toonaangevende componisten.

Händel schreef voor dezelfde Ruspoli ook de schitterende cantata ‘Alla Caccia’, bedoeld voor een jachtpartij georganiseerd door de markies. Van de vele werken die Händel in Rome componeerde maakte hij later dankbaar gebruik door ze tot aria’s om te werken voor opera’s die soms heel snel klaar moesten zijn en waarvoor de reeds gecomponeerde muziek zich uitstekend voor een tweede gebruik leende.

Gedurende eeuwen was het palazzo Ruspoli een must voor alle begoede Romereizigers, die vooral kwamen kijken naar de indrukwekkende statietrap. Deze fraaie trap, het absolute pronkstuk in dit gebouw, bestaat uit 120 treden die elk uit één stuk gekapt werden uit een marmerblok met een breedte van drie meter. De trap werd in de achttiende en de negentiende eeuw beschouwd als één van de vier wonderen van Rome. Het geheel werd ontworpen door Martino Longhi de jongere (1602-1660) die ook de mooie Sant’ Antonio dei Portoghesi tekende.

Van deze majestueuze trap, één van de mooiste in Rome, is een heel klein stukje te zien wanneer de poort open staat. De poort werd echter definitief gesloten nadat vóór de hoofdingang van palazzo Ruspoli prins Caetani werd vermoord. Enkele jaren geleden werd ze voor het eerst sinds lange tijd weer geopend, toen de nieuwe eigenaar op het gelijkvloers van het palazzo een kunstgalerij opende. Sindsdien kan je bij bepaalde tentoonstellingen en kunstexpo’s even een blik op de trap werpen en, indien je letterlijk je stoute schoenen aantrekt, er zelfs even een snelle klim op wagen.

Santa Maria in Aracoeli
Scala dell’Arce Capitolina 12, Rome
(tussen het Vittoriano en de Capitolijnse Musea, Piazza del Campidoglio)