Archief voor 16 mei 2018

Drie keer Rome – 25 wandelingen langs monumenten van keizers, pausen en fascisten

Posted in Romenieuws on 16 mei 2018 by Eric

Drie keer Rome – 25 wandelingen langs monumenten van keizers, pausen en fascisten’ is een boek dat reeds vorig jaar verscheen en toen (door te weinig promotie?) vreemd genoeg aan onze aandacht ontsnapte. We brengen deze uitgave toch nog graag even onder de aandacht van onze nieuwsbrieflezers en Romeliefhebbers omdat Gerard Olthof niet alleen een Nederlandse auteur is, maar ook omdat de beschreven wandelingen in deze 424 pagina’s tellende uitgave vrijwel tijdloos zijn. Het boek is vlot verkrijgbaar via de klassieke online kanalen. Je kan het ook vinden of bestellen in de boekwinkel.

In zijn voorwoord schrijft de auteur, die sinds enkele maanden ook lid is van onze vereniging S.P.Q.R., dat het boek gebaseerd is op wat hij in de loop der jaren heeft gelezen over Rome, maar daarnaast ook op wat hij zag, hoorde en meemaakte in de Eeuwige Stad. Dergelijke boeken, geschreven door een ‘ervaringsdeskundige in het veld’ levert meestal uitstekende lectuur op en dat is hier niet anders.

De auteur hoopt dat het boek nuttig is voor iedereen die zich voorbereidt op een verblijf in Rome en mikt zowel op de geïnteresseerde toerist als de reisleider. Olthof put hiervoor uit zijn vele Rome-ervaringen en maakt in de inleiding duidelijk dat hij de tijd nog meemaakte dat de scholieren hun klassieke Romereis per trein moesten maken. Die tijd is niet zo gek lang geleden, maar vandaag is deze manier van reizen, zeker voor jongeren, ondenkbaar geworden.

Meer dan de meeste bezoekers van Rome weten, is de Eeuwige Stad een schepping van keizers, pausen én de fascistische regering van de jaren 1922-1943. De betekenis die de regering van Mussolini heeft gehad voor de stad krijgt volgens de auteur vaak een stiefmoederlijke behandeling. Niet omdat de fascistische ideologie ook maar enige sympathie verdient, maar wel omdat de stad Rome zoals wij haar nu zien voor een belangrijk deel in deze korte periode vorm kreeg.

In dit boek worden in 25 gevarieerde wandelingen de belangrijke monumenten in onderling verband en met aandacht voor hun geschiedenis besproken. Gerard Olthof betrekt hier dus ook de meer recente geschiedenis bij. De belangstelling van historici voor de stedenbouwkundige vernieuwingen in de stad tijdens het fascistisch regime is inderdaad nog behoorlijk recent.

Bovendien zijn nun bevindingen nog maar nauwelijks verwerkt in reisgidsen. Dit boek probeert die leemte enigszins op te vullen door aandacht te schenken aan de bouwkundige prestaties van niet alleen keizers en pausen, maar ook aan deze uit het fascistische regime.

Drie keer Rome is eigenlijk een reisgids gecombineerd met een reisverhaal. De auteur verwerkt een aantal persoonlijke indrukken en ervaringen in het boek, wat het voordeel oplevert dat niet elke bewering gebaseerd hoeft te zijn op wetenschappelijke literatuur en tot in de puntjes moet worden verantwoord.

De auteur beseft dat aan nieuwe reisgidsen over Rome relatief weinig behoefte is omdat er al vele honderden bestaan, in allerlei soorten en formaten, in alle wereldtalen, met elke gewenste diepgang en met verschillende accenten. Met de komst van allerlei elektronische media, tablets en smartphones, daalt bovendien de behoefte aan papieren reisgidsen. Toch verwacht Gerard Olthof dat de Romeliefhebber dit boek nuttig vindt.

Waarom fascineert deze stad zo? Het is een vraag die altijd opduikt en die ook dit boek probeert te beantwoorden. Volgens Gerard Olthof komt het door de tegenstelling tussen de rustgevende continuïteit van twee millennia klassieke monumenten tegenover de enorme hectiek van toeristen, verkeer en overvolle stadsbussen.

Dat komt ook omdat al bijna 2000 jaar mensen naar Rome trekken om de stad te bekijken. En omdat hier de paus zetelt en het pausschap is nu eenmaal de langstdurende regeringsvorm in de geschiedenis. Evenzeer fascineert Rome omdat je weet dat, waar je ook loopt, vijf tot vijftien meter onder je, bijna 2000 jaar geleden ook al mensen liepen, meer dan een miljoen zelfs.

Overal kom je restanten van de klassieke oudheid tegen die ook nu nog levende onderdelen zijn van de stad, waar de Romeinen vandaag schijnbaar achteloos langs wandelen of rijden. De auteur stelt in zijn inleiding dat in tegenstelling tot de periode van de ‘Grand tour’ vanaf de achttiende eeuw, toen jonge mannelijke volwassenen uit elitaire en aristocratische families een rondreis door Europa (en vooral Italië) maakten om persoonlijk de monumenten uit de oudheid te leren kennen, veel van de charme van het reizen naar Rome is verloren gegaan.

We hebben immers steeds minder tijd nodig om de Eeuwige Stad te bereiken. De middeleeuwse pelgrim was maanden onderweg en zijn tocht was vooral via de landroute moeilijk en gevaarlijk, met als enige lichtpuntje de kloosters, die de reizigers onderdak boden. Het oversteken van de Alpen was tot de komst van de spoorwegen een enorme onderneming, zeker in het najaar en de winter. Soms moesten zelfs de koetsen van de reizigers uit elkaar werden genomen om op bepaalde plaatsen de doorsteek te kunnen maken.

Er liep bovendien veel gespuis rond en je verplaatsen zonder escorte was een hachelijke onderneming. Je kreeg te maken met vervelende douaniers, rare valuta, administratieve rompslomp en oponthoud aan de grenzen. Vele reizigers hadden aanbevelingsbrieven bij zich, waarmee ze zich meldden bij de lokale pastoors of burgemeesters, maar zelfs dan lukte het niet altijd om daar een veilig en schoon onderkomen te vinden.

Dan moest men soms genoegen nemen met vuile herbergen die bovendien stevige prijzen hanteerden. Het duurde een eeuwigheid voordat de koetsier het verlossende Ecco Roma! kon roepen, maar ook daar moest een reiziger op zijn tellen passen.

Tegenwoordig zijn we met het vliegtuig op anderhalf tot twee uur tijd in Rome en van deur tot deur kost het ons misschien een halve dag. Gerard Olthof vindt het een beetje jammer dat de reiziger daardoor weinig tijd heeft om zich ‘mentaal voor te bereiden’ op Rome.

Jawel, je kan vooraf wel een heleboel lezen over de stad, of je kan grasduinen in de duizenden online beschikbare filmpjes over monumenten en kunstwerken. Maar de periode van ‘geestelijke acclimatisatie’ als voorbereiding op Rome, die alleen tijdens het reizen zelf lukt, is door de komst van het vliegtuig te kort geworden. Maar Goethe (1799-1832), die een tijd in Rome woonde, vond dan weer dat een mens zich alleen in Rome zelf op Rome kon voorbereiden.

Drie keer Rome
25 wandelingen langs monumenten van keizers, pausen en fascisten
Auteur: Gerard Olthof
Taal: Nederlands
Aantal pagina’s: 424
Bevat een aantal zwart-wit foto’s
Afmetingen: 23 x 210 x 147 mm
Gewicht: 546 g
Eerste druk: mei 2017
Uitgever: U2Pi Bv
ISBN10 9087596626
ISBN13 9789087596620
Prijs: 22,50 euro