Archive for 31 mei 2018

Vijfsterrenbeweging en Lega vormen regering; Giuseppe Conte toch premier; Paolo Savona krijgt andere ministerpost

31 mei 2018

We hopen dat iedereen nog kan volgen wat er de jongste dagen op politiek vlak allemaal gebeurt in Italië. Het is een beetje cru om te stellen dat de toekomst van Europa op het spel staat (of stond), maar de woelige bewegingen op de valutamarkten en de Europese dagen voorspelden weinig goeds voor de toekomst. De rust is nu, voor even toch, weergekeerd. Luigi Di Maio en Matteo Salvini (Lega), de leiders van respectievelijk de Vijfsterrenbeweging (M5S) en Lega hebben gisteren een nieuw overleg gestart en zijn het vandaag  in Rome na een hele dag onderhandelen eens geworden over hun nieuwe regeringsploeg. De Fratelli d’Italia, de partij van Giorgia Meloni, die zichzelf had aangeboden om de meerderheid te versterken, komt niet aan boord van de nieuwe regering.  Iedereen tevreden? Dat valt nog af te wachten.

De nieuwe coalitiegesprekken kwamen er na de oproep van Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging aan Matteo Salvini van de Lega. Hij stelde voor om de door president Sergio Mattarella gewraakte Paolo Savona niet op Financiën te zetten maar hem een andere post aan te bieden.  Vanochtend begonnen nieuwe onderhandelingen tussen Salvini en Di Maio. Het duo had inmiddels ook het groene licht van de president gekregen om de onderhandelingen voort te zetten. Carlo Cottarelli, die na het afspringen van de vorige regeringsvorming door de president werd aangeduid om een noodregering van technocraten te vormen, werd in de wachtkamer gezet. Mattarella had naar verluidt ook geen deadline bepaald voor de nieuwe coalitiegesprekken.

Giuseppe Conte, de man zonder enige politieke ervaring die eerder was voorgedragen om de regering te leiden, maar de formatie opgaf na strubbelingen met president Sergio Mattarella, wordt de nieuwe premier. Paolo Savona, die was voorbestemd en door M5S en Lega was voorgedragen om minister van Economie en Financiën te worden, maar op het veto botste van Mattarella, wordt eveneens heropgevist maar wordt minister van Europese Zaken.

Matteo Salvini, de partijleider van Lega, wordt in principe minister van Binnenlandse Zaken, een post die hij, liever nog dan premier te worden, al lang ambieerde. Vanuit die functie kan hij voortaan het migratiebeleid van Italië sturen en het harde anti-immigranten-programma van zijn partij uitvoeren. Dat was één van de belangrijkste punten in het verkiezingsprogramma van het extreemrechtse Lega. Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging wordt vermoedelijk minister van Arbeid en Industrie en/of Energie. Enzo Moavero Milanesi krijgt Buitenlandse Zaken. Milanesi is een voormalige topman bij de Europese Commissie en was tussen 2011 en 2014 de Italiaanse minister voor Europese Zaken.

Giovanni Tria, een centrumrechtse en niet partijgebonden hoogleraar economie aan de universiteit van Rome, wordt genoemd als minister van Economische Zaken. Hij is behoorlijk kritisch wat het beleid van de Europese Unie betreft, maar heeft geen enkele intentie om uit de euro te stappen, zoals Paolo Savona in het verleden al wel eens had gesuggereerd.  Precies die uitspraken waren voor president Mattarella de reden waarom hij Savona in geen geval op Economie en Financiën wilde.

Carlo Cottarelli, de man die door president Mattarella na de opgave van Giuseppe Conte was aangesteld om een regering te vormen, heeft zijn opdracht teruggegeven en is volledig uit beeld verdwenen. De president heeft Giuseppe Conte, die oorspronkelijk door M5S en Lega was voorgesteld als kandidaat-premier (en die ook al door Mattarella was aanvaard) vanavond uitgenodigd op het Quirinaal om zijn kabinet voor te stellen.  Wellicht wordt Conte dan meteen benoemd tot premier. Zoals het er nu voorstaat legt de nieuwe ploeg morgen vrijdag omstreeks 16 uur de eed af en heeft Italië een nieuwe regering.

Een coalitie zoals nu in Italië tussen de Lega en de Vijfsterrenbeweging werd gevormd is in Europa onbestaande. In geen enkel groot Europees land zijn twee populistische partijen, met een totaal verschillend politiek-DNA, aan de macht. De Lega is extreemrechts, tegen immigratie en behoorlijk eurosceptisch. De M5S is een beweging die zich groot maakte via het internet en sociale media en die vooral reageert tegen het politieke establishment.

Het regeringscontract, zoals beide partijen het noemen, was al eerder opgesteld. De Italiaanse kiezer heeft tijdens de verkiezingen op 4 maart de kaarten bijzonder moeilijk gelegd, maar het is al een hele prestatie dat twee partijen zoals M5S en de Lega elkaar gevonden hebben om samen te besturen. Lange tijd zag het er zelfs naar uit dat elk gesprek onmogelijk was.

Ook ditmaal lijkt Italië dus weer een laboratorium te worden voor een volkomen nieuw politiek concept. In dat verband wordt onze komende lezing door Pepijn Corduwener over zijn boek Proeftuin Italië een zeer boeiende en verhelderende ervaring. Iedereen welkom, de toegang is gratis.

Uitnodiging voor een zeer actuele lezing: Proeftuin Italië door Pepijn Corduwener

31 mei 2018

Het mooie Italië wordt op politiek vlak vaak gezien als een land dat achterloopt. Het boek Proeftuin Italië draait dit perspectief radicaal om en biedt een nieuwe visie op Italië, ditmaal juist als de trendsetter van de moderne politiek. Sinds de eenwording in 1861 heeft het land namelijk telkens als eerste een voortdurende reeks experimenten gelanceerd om de kloof tussen burger en politiek te overbruggen. Die Italiaanse experimenten zijn vervolgens elders nagevolgd.

Mussolini introduceerde het fascisme lang voordat Hitler er een kopie van maakte en de macht greep. Silvio Berlusconi wees de populisten in Europa en Amerika al in de jaren ’90 de weg die Donald Trump nu bewandelt. Momenteel probeert de vanuit het internet ontstane MoVimento 5 Stelle (M5S) of Vijfsterrenbeweging om samen met het rechtse Lega een regering te vormen. Deze onwaarschijnlijke coalitie heeft schijnbaar lak aan de meeste gevestigde waarden en is in Europa ongezien. Alweer een nieuwe trend uit de proeftuin Italië?

Auteur Pepijn Corduwener die in dit boek samen met Arthur Weststeijn de meeslepende geschiedenis van Italië neerschrijft, komt vertellen hoe het mooiste land van Europa uitgroeide tot proeftuin van de moderne wereld. Historicus Pepijn Corduwener (1986) is gespecialiseerd in de geschiedenis van de democratie in het naoorlogse Europa. Hij is als universitair docent verbonden aan de Universiteit Utrecht en publiceerde eerder The Problem of Democracy in Postwar Europe. aan de Universiteit Utrecht.

Het boek is ter plaatse te koop. De auteur zal het na de lezing signeren.

Datum en plaats van afspraak lezing: dinsdag 19 juni om 20 uur. Lokaal A.1.3. (eerste verdieping) in cultureel centrum Romaanse Poort, Brusselsestraat 63, 3000 Leuven. De toegang is gratis, iedereen is welkom.