Tentoonstelling William Turner in Rome

Liefhebbers van de Engelse romantische kunstschilder Joseph Mallord William Turner (1775-1851) kunnen voor het eerst in zeer lange tijd in Rome nog eens een collectie van zijn kunstwerken bij elkaar zien, en dit tot 26 augustus 2018 in het Chiostro del Bramante in hartje Rome. De tentoonstelling voert de bezoeker langs zes zalen en nodigt uit om chronologisch de evolutie van de artistieke taal van deze belangrijke romantische schilder te ontdekken.

De collectie die in Rome wordt getoond is afkomstig uit het Tate Britain in Londen, een onderdeel van de Tate Gallery, een netwerk van vier musea. De samenwerking met het Tate Britain markeert overigens het begin van een belangrijke samenwerking met het Chiostro del Bramante. We zullen in de toekomst dus nog wel wat Britse kunstwerken in Rome zien opduiken.

De curator van de Turner-expo is David Blayney Brown. Vele tentoongestelde werken van Turner komen uit de oorspronkelijke privécollectie van de kunstenaar. Het zijn doeken die hij maakte voor zijn eigen plezier en waarin hij zijn herinneringen aan reizen, emoties en landschappen vastlegde. Het was immers de gewoonte van de kunstenaar om gedurende de zomer een zestal maanden in open lucht te werken en tijdens de winter in zijn studio vast te leggen wat hij de voorbije maanden allemaal had gezien. We krijgen hier in Rome dus te maken een heel persoonlijke William Turner.

In totaal worden in Rome meer dan negentig kunstwerken getoond, waaronder schetsen, studies, aquarellen, tekeningen en een selectie schilderijen die nooit eerder samen was in Italië. Natuur en romantiek komen bij Turner samen in een perfecte weergave van het sublieme. Turner inspireerde meer dan één generatie kunstenaars, waaronder Claude Monet, Caspar David Friedrich, Vincent Van Gogh, Edgar Degas, Paul Klee, Franz Marc, Camille Pissarro, Wassily Kandinsky, Gustav Klimt, Mark Rothko, James Turrell en Olafur Eliasson, om er slechts een aantal te vermelden.

William Turner werd al zeer jong, in 1789, als student tot de Royal Academy toegelaten en legde zich aanvankelijk vooral toe op het maken van topografische aquarellen. Zijn vroege werk is beïnvloed door John Cozens, wiens schetsen hij in aquarel kopieerde, en door Richard Wilson. Van zijn tijdgenoot Thomas Girtin nam hij de techniek over om de kleur direct op halfabsorberend papier aan te brengen, zonder de tot dan toe gebruikelijke onderschildering.

Na Girtins dood (1802) was Turner de onbetwiste meester op het gebied van de topografische en architectuurschildering, maar zijn belangstelling ging al spoedig uit naar een breder terrein. Hij bestudeerde de Hollandse zeeschilders (zoals ook blijkt uit zijn historiestuk De Slag bij Trafalgar, 1806-1809; Tate Gallery, Londen) en de Venetianen en onderging sterk de invloed van de idyllische landschappen van Claude Lorrain (Dido building Carthage, 1815; National Gallery, Londen).

Turner maakte reizen door Yorkshire en Schotland, door Frankrijk en Zwitserland en keerde terug met honderden schetsen, die hij later vaak in schilderijen verwerkte. In de eerste fase van zijn kunstenaarschap heeft hij heel vaak het natuurgeweld uitgebeeld, zoals in het historiestuk Hannibal crossing the Alps (1812; Tate Gallery, Londen), waarin de herinnering aan een sneeuwstorm in Yorkshire is vastgelegd. Twintig jaar later zou het geweld van de natuurkrachten opnieuw een thema in zijn werk gaan vormen.

Tussen 1810 en 1835, zijn zogenaamde middenperiode, leverde Turner tal van grote doeken aan rijke opdrachtgevers en maakte hij tevens etsen voor een aantal boeken, waaronder het Liber studiorum (1807-1819). In 1819 ondernam hij een reis naar Italië, een tocht die resulteerde in honderden schetsen van Rome, maar vooral van Venetië. De speling van het licht probeerde hij in kleuren vast te leggen.

In de laatste fase van zijn artistieke leven, na een tweede Italiaanse reis in 1828, hield de kunstenaar zich steeds intensiever bezig met het schilderen van het licht. Vanaf dan lijkt het onderwerp (zoals bv. Rain, steam and speed; Tate Gallery, Londen) zelfs van secundair belang: vormen en details worden slechts vaag aangegeven op brede vlakken van geel, wit, roze, rood, koel grijs en blauw in tal van schakeringen. Petworth, het huis van zijn vriend en beschermer Lord Egremont, waar Turner vele malen verbleef, is vaak het onderwerp van deze werken, die een hoogtepunt vormen in zijn oeuvre.

Hoewel Turner reeds in 1802 (het jaar van zijn opname in de Royal Academy, het instituut waaraan hij van 1807 tot 1838 perspectief doceerde) een gewaardeerd kunstenaar was en hoewel zijn meer academische olieverfschilderingen en zijn aquarellen aftrek bleven vinden, konden zijn kleurexperimenten en zijn fanatiek zoeken naar steeds nieuwe uitdrukkingsmogelijkheden, samen met zijn ‘ontrouw aan de natuur’, weinig genade vinden in de ogen van zijn tijdgenoten.

Criticus John Ruskin schreef echter lovend over hem in zijn ‘Modern painters’ (deel 1, 1843) en later is men Turner geleidelijk gaan beschouwen als een van de origineelste Britse schilders en Engelands belangrijkste schilder van landschappen en zeestukken. Zijn invloed op het impressionisme is onmiskenbaar. Na de tentoonstelling van zijn werk op de Biennale in Venetië in 1948 was er een nieuwe golf van invloed van Turner op de moderne schilders merkbaar.

In het British Museum in Londen worden ongeveer 19.000 tekeningen en aquarellen van Turner bewaard. Een groot deel van zijn olieverfschilderingen bevindt zich in de Tate Gallery en de National Gallery, eveneens in Londen.

De Turner Prize, die sinds 1984 jaarlijks wordt uitgereikt aan een Britse kunstenaar is genoemd naar de schilder. De organisatie is in handen van de Tate Gallery. De Turner Prize is op publicitair vlak uitgegroeid tot Engelands belangrijkste kunstprijs en wordt tegenwoordig het meest geassocieerd met conceptuele kunst, hoewel alle kunstvormen meedingen en verscheidene schilders de prijs hebben gewonnen. Sinds 2004 bedraagt het prijzengeld 40.000 pond.

De catalogus van de tentoonstelling ‘Turner – Opere della Tate’ is uitgegeven door Skira Editore.

Het Chiostre del Bramante biedt regelmatig speciale rondleidingen aan door een kunsthistoricus, zoals bijvoorbeeld nu zaterdag 23 juni om 11.30 uur en zondag 24 juni, eveneens om 11.30 uur. Reserveren voor deze rondleiding kan tot woensdag 20 juni via infomostra@chiostrodelbramante.it.

Chiostro del Bramante
Via della Pace, Rome
+39 06 688 090 35
www.chiostrodelbramante.it

Online tickets kan je hier boeken.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.